Είσαι αρκετά πειθαρχημένος, αλλά δεν το ξέρεις

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Πολλες φορές πιστεύουμε πως χρειαζόμαστε να γίνουμε πιο «πειθαρχημένοι».

Όμως από τον σκύλο μας (εάν έχεις σκύλο - έστω ότι) δεν απαιτούμε να έχει «πειθαρχία». 

Ξέρουμε πως αν κάτι δεν το κάνει σωστά, δεν έχει εκπαιδευτεί σωστά. 

Γιατί να είναι διαφορετικά για τον εαυτό μας;

Γιατί, πιστεύουμε πως οι άνθρωποι είμαστε καλύτεροι και ανώτεροι από τα σκυλιά.

Όμως, αυτό που έχουμε περισσότερο είναι ότι μπορούμε να καταλάβουμε τι είναι εκπαίδευση, τι είναι επιβράβευση, τι είναι συνήθεια και συμπεριφορές. 

Με λίγα λόγια, έχουμε μεγαλύτερη επίγνωση από το σκύλο, και μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τον εαυτό μας, τους άλλους - και τον σκύλο - να κάνει αυτά που θέλουμε.

Η διαφορά μας με τον σκύλο, όμως, ΔΕΝ έγκειται στην αυτοπειθαρχία μας.

Τα βασικά του πώς να εκπαιδεύσεις έναν σκύλο.

Εάν ένας σκύλος δεν κάθεται όταν του λες, τότε η διαδικασία να τον εκπαιδεύσεις είναι πολύ απλή:

Το μόνο που χρειάζεται είναι επιβράβευση και συγκεκριμένη στρατηγική από μέρους σου.

Κοίτα τη διαδικασία πχ να τον μάθεις να κάθεται:

  • Σήμα: Του λες να κάνει κάτι.
  • Κίνηση: πάει να κάνει κάτι που μοιάζει με αυτό που θες - ή του δείχνεις και το βάζεις να πάρει κάποια θέση, τον σπρώχνεις στην πλάτη να χαμηλώσει τα πίσω του πόδια «σαν να πηγαίνει να κάτσει»
  • Λεκτική επιβράβευση: Του λες «μπράβο αγόρι μου» και τον χαϊδεύεις.
  • Σνακ - σωματική επιβράβευση: Του δίνεις ένα μικρό δωράκι, ένα σνακ.

Μόλις γίνεται η επιβράβευση, ξαφνικά τα κυκλώματα της επιβράβευσης ανάβουν μέσα στο μυαλό του, και όλη η σειρά των αναμνήσεων, των αισθήσεων, των συμπεριφορών πριν την ανταμοιβή συνδέονται και ενισχύονται. 

Έτσι ενισχύεται και το πόσο ικανοποιητικό είναι το “μπράβο αγόρι μου”, σαν ένα δεύτερο καμπανάκι γιa τα σκυλιά του Pavlov, καθώς προμηνύει ίσως κάποιο σνακ.

Επανάληψη, η μητέρα της μαθήσεως.

Όταν το ξανακάνεις αυτό, ξανά και ξανά, τότε θα αρχίσει να συνδέει όλο και παραπάνω τη συμπεριφορά που θες με την ανταμοιβή.

Οταν πλέον το κάνει συστηματικά, τότε θες να αραιώνεις το πόσο συχνά του δίνεις σνακ, συνεχίζοντας όμως το «μπράβο αγόρι μου», χωρίς όμως να κόψεις το σνακ τελείως. 

Ισα ίσα, όταν κάτι ανταμείβεται πιο αραιά, είναι πιο εθιστικό, γιατί η «πιθανότητα» να ανταμειφθεί είναι ΠΟΛΥ πιο εθιστικό από την ανταμοιβή καθεαυτή (βλέπε κουλοχέρη). 

Για περισσότερα σε αυτό μπορείς να ακούσεις αυτά τα 5 λεπτά ομιλίας του αγαπητού καθηγητή Νευρολογίας και Βιολογίας του Πανεπιστημίου του Stanford, Robert Sapolsky: Dopamine Jackpot! Sapolsky on the Science of Pleasure

Όμως θα πρέπει να έχει συνδεθεί ήδη η συμπεριφορά με κάποια ανταμοιβή, το οποίο αρχικά χρειάζεται να γίνεται με πολύ πιο συχνές ανταμοιβές, ώστε να κατανοηθεί πλήρως ποια συμπεριφορά ακριβώς είναι αυτή που ανταμείβεται.

Προσοχή όμως:

Εάν αλλάξεις τη σειρά στον κύκλο της μάθησης, τότε κανένας σκύλος στον πλανήτη δεν πρόκειται να εκπαιδευτεί. 

  • Εάν δώσεις το σνακ πριν τη συμπεριφορά που θες να ενισχύσεις, τότε ενισχύεις άλλες συμπεριφορές. 
  • Εάν πεις «μπράβο αγόρι μου» αφού δώσεις το σνακ, τότε το «μπράβο αγόρι μου» δεν συνδέεται με τη διαδικασία που θες να ενισχύσεις - οπότε δεν το συνδέει με ευχαρίστηση, του είναι αδιάφορο, και δεν μπορείς να το χρησιμοποιήσεις σαν μελλοντική - ηπιότερη αλλά πιο μακροχρόνια - ανταμοιβή.
  • Εάν δεν συνεχίσεις να δίνεις στο τέλος το σνακ έως ότου μάθει να κάνει αυτό που θες, δεν πρόκειται να ενεργοποιηθούν τα κυκλώματα της ανταμοιβής αρκετά. Έτσι, δεν θα ολοκληρωθεί η διαδικασία της μάθησης της συγκεκριμένης συμπεριφοράς.

Νομίζεις ότι οι άνθρωποι είμαστε πολύ διαφορετικοί από αυτό; Ή μήπως πιστεύεις ότι αυτό ίσως να έπιανε και στους ανθρώπους;

Η αλήθεια είναι ότι όχι μόνο ισχύει και για τους ανθρώπους η παραπάνω διαδικασία, αλλά την έχουμε κάνει και πιο πολύπλοκη, και ενέχει πάρα πολλές παγίδες της σύγχρονης ζωής. 

Αναβάλλοντας την ευτυχία

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν πως το να κάνουν κάτι που τους κάνει ευτυχισμένους είναι «καλό σνακ», πολλές φορές αναβάλλοντας το «σνακ» για αργότερα - «όταν θα τελειώσεις το σχολείο», και για αργότερα, «όταν θα τελειώσεις το πανεπιστήμιο», και για αργότερα «όταν θα κάνεις οικογένεια», και για αργότερα, «όταν θα φύγουν τα παιδιά από το σπίτι», και για αργότερα, «όταν θα πάρω σύνταξη»… 

Και εντέλει καταλήγουμε να μην παίρνουμε ποτέ την επιβράβευση που επιθυμούσαμε και συνεχώς να κυνηγάμε κάτι («όταν θα πας στον παράδεισο θα είναι καλά»…)

Σταμάτα να χρησιμοποιείς την ευτυχία σου σαν «σνακ»!

Θα έχεις παρατηρήσει τα σκυλιά να φαίνονται ευτυχισμένα πολλές φορές. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν αναβάλλουν την ευτυχία για «όταν θα γίνει κάτι». Απλά είναι ευτυχισμένα στο τώρα.

Κάνουμε το λάθος να βάζουμε την ευτυχία μας σαν «σνακ» για «όταν γίνει κάτι», χωρίς να καταλαβαίνουμε ότι το ένα είναι άσχετο από το άλλο, και απλά γινόμαστε δυστυχισμένοι χωρίς λόγο.

Η ευτυχία είναι κάτι διαφορετικό από τη χαρά (joy) και τα λοιπά θετικά συναισθήματα. Είναι τρόπος σκέψης και τρόπος ζωής και θα το αναλύσουμε σε επόμενο άρθρο.

Έστω ότι ισχύει κάτι τέτοιο, χωρίς να το αναλύσουμε παραπάνω τώρα… 

Θα γινόταν κάποιος να είναι ευτυχισμένος για τον σκύλο που είχε ΚΑΙ να νιώθει λύπη επειδή έχασε τον σκύλο του από τα πολλά σνακς; 

Χμμμ...

Η απάντηση αυτού σε επόμενο άρθρο!

Ας προχωρήσουμε όμως λίγο παραπάνω στο αγαπημένο θέμα μας - την αναβλητικότητα!

Και απορούμε με την αναβλητικότητα…

Φαντάσου λίγο τι θα γινόταν αν έδινες στον σκύλο σου το σνακ ΠΡΙΝ του πεις να κάτσει (ή όποια συμπεριφορά θες να μάθει), ή ΠΡΙΝ κάτσει, και αφού έτρωγε το σνακ, του φώναζες, του μίλαγες άσχημα και τον κλώτσαγες που δεν έκατσε.

Ακούγεται χαζό και βάναυσο ε;

Χμμμ….

Το κάνουμε όμως στον εαυτό μας καθημερινά αυτό. 

Σκέψου το λίγο.

Δίνεις στον εαυτό σου «ανταμοιβή» π.χ. το επόμενο επεισόδιο από τη σειρά που σου αρέσει στο Netflix, ή το σνακ (καλή ώρα) ή ότι άλλο σου αρέσει, ΠΡΟΤΟΥ να έχεις ξεκαθαρίσει τι θέλεις να κάνεις - ή ΠΡΟΤΟΥ κάτσεις να το κάνεις έστω και για 1-2 λεπτά. 

Μόλις φας το σνακ (ή ακόμη 2-3 σνακς), έχεις τύψεις και ενοχές και βρίζεις τον εαυτό σου «γιατί δεν το έκανε» (άρα δέρνεις τον σκύλο), και πας και τρως ακόμη παραπάνω ή βλέπεις ακόμη παραπάνω netflix για να νιώσεις καλύτερα (δίνοντας ακόμη παραπάνω "σνακ στον σκύλο") - και άρα επιβραβεύοντας αυτές τις συμπεριφορές, δηλαδή:

  • Την ανυπακοή στην εντολή, 
  • Την απαίτηση για σνακ, 
  • Το ξύλο και κακομεταχείριση που έχεις ως προς τον εαυτό σου, όλα μαζί).

Και κάπως έτσι επιβραβεύουμε όλον τον κύκλο της αναβλητικής συμπεριφοράς στον οποίο πέφτουμε πολύ συχνά!

Είναι να απορείς γιατί το κάνουμε τόσο συχνά λοιπόν;

Εγώ εντυπωσιάστηκα από τη χαζομάρα μου όταν κατάλαβα το τι κάνω. 

Με αυτόν τον τρόπο επιβραβεύεις όλες τις λάθος συμπεριφορές.

Τι μπορούμε να κάνουμε γι'αυτό;

Σκέψου λίγο πιο συνειδητά το τι έκανες σήμερα ή χτες - και σκέψου το υπό το πρίσμα των όσων διάβασες παραπάνω.

Η βασική ερώτηση που θέλω να σκεφτείς είναι - πριν κάνεις κάτι, σκέφτεσαι ξεκάθαρα τι είναι αυτό που πρέπει να κάνεις και ποια συμπεριφορά θες να ανταμείψεις ώστε να έχεις μελλοντικά, ή απλά κάθεσαι και “κάνεις” αυτό που έχεις να κάνεις;

Έχεις κατά νου μερικές ανταμοιβές που δίνεις στον εαυτό σου;

Πριν από αυτά - μήπως έχεις έναν τελείως “ανεκπαίδευτο σκύλο” και θα’πρεπε πρώτα να του δείξεις πώς είναι η συμπεριφορά που θες να επιβραβεύσεις στο περίπου;

Αρχικά, όπως είπαμε στο παραπάνω παράδειγμα, δε χρειαζόμαστε την τελειότητα - μόνο μία συμπεριφορά που προσεγγίζει στο περίπου αυτό που θέλουμε να κάνουμε. Δίνοντας την ανταμοιβή αμέσως μετά την ολοκλήρωση στο “περίπου”, δημιουργούμε ξαφνικά ένα κύκλωμα επιβράβευσης που λέει:

“Ώπ! Εδώ κάτι σημαντικό έγινε!
Τι κάναμε πριν πάρουμε την ανταμοιβή;”

Και σιγά σιγά, όσο θα επαναλαμβάνεις τη διαδικασία, θα επιβραβεύεις όλο και πιο συγκεκριμένη συμπεριφορά, έως ότου παίρνεις μία συγκεκριμένη συμπεριφορά όταν το θες.

Αλλά αρχικά, ξεκινάς στο περίπου, με μικρά βήματα. 

Μπορείς να διαβάσεις περισσότερα γι’ αυτό στα άρθρα Η τέχνη των μικρών βημάτων και 21 λόγοι να ρίξεις τις προσδοκίες σου για να επιτύχεις μεγαλύτερους στόχους ,

Ερώτηση… Πώς σε όλα τα παραπάνω παίζει ρόλο το συναίσθημα;;...

Αυτό καθώς και πολλά άλλα θα τα δούμε σε επόμενα άρθρα και επεισόδια όπως:

  • Πώς να επιβραβεύω τον εαυτό μου;
  • Πώς επιβραβεύουμε ΑΘΕΛΑ μας κακές συμπεριφορές και τι να κάνουμε
  • Πώς η παραπάνω διαδικασία μας καταστρέφει την υγεία, τις σχέσεις, τα οικονομικά;
  • Όπως είπαμε παραπάνω, είναι η ευτυχία συναίσθημα; 
  • Και αν όχι, πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε την ευτυχία από τα συναισθήματα;

Καλή συνέχεια, stay tuned, και… Ζήσε με Δύναμη! ;)

Εγγράψου στους συνδρομητές και κατέβασε τα Δώρα!

Κάνε εγγραφή στους συνδρομητές και κατέβασε τη δωρεαν "εργαλειοθήκη των συνδρομητών", με το βιβλιαράκι - ερωτηματολόγιο αυτο-ανακάλυψης "Γνώρισε τον Εαυτό σου", καθώς και άλλα εκτυπώσιμα (πόστερ). Επίσης θα ενημερώνεσαι για νέα άρθρα.

Ο Νόμος που θα σε απελευθερώσει από την Αναβλητικότητα

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Ξέρεις ποια είναι η Νούμερο ΈΝΑ δικαιολογία που χρησιμοποιούμε για να μην κάνουμε αυτά που θα θέλαμε να κάνουμε;

“Δεν προλαβαίνω.”

Αυτή η φράση είναι η μεγαλύτερη παγίδα. ​

Όμως πώς θα μπορούσαμε να μην πέφτουμε θύματα του ίδιους μας του μυαλού;;

Σου έχει τύχει στη σχολή, ή το σχολείο το παρακάτω;​

Να έχεις μία εργασία να παραδώσεις, ή ένα μάθημα να δώσεις, και να λες “θέλει 1 εβδομάδα”, και να το αναβάλλεις συνεχώς έως τελευταίας στιγμής... Και τελευταία στιγμή, όταν φτάνει ο κόμπος στο χτένι, βάζεις τα πάντα στην άκρη και κάθεσαι εκεί για μερικές (ή αρκετές) ώρες, πλήρως αφοσιωμένος και το τελειώνεις μέσα σε ένα βράδυ.

Σου θυμίζει κάτι αυτό; 

Νομίζω πως όλοι μας ανεξαιρέτως το έχουμε ζήσει.

Χτες άκουσα ένα podcast από το BrainHackingAcademy.gr (Επ. 56: Ο Νο. 1 νόμος για περισσότερα αποτελέσματα) που με έκανε να ξεχάσω όλες τις δικαιολογίες του γιατί δεν γράφω τόσο καιρό - κυρίως το “δεν προλαβαίνω” και το “έχω άλλες προτεραιότητες”, και με έκανε να το δω με νέα ματιά. 

Μία εργασία θα σου πάρει όσο χρόνο της αφιερώσεις. 

Μπορει να θέλει γύρω στις 15 ώρες. Η ίδια εργασία μπορεί να πάρει 1 μήνα αν έχεις πει ότι τόσο θα της αφιερώσεις. 

Όμως αν βαθιά μέσα σου πιστεύεις ότι θέλει λιγότερο, θα το αναβάλλεις. 

Θα το έχεις στο πίσω μέρος του μυαλού σου, αλλά δεν θα ασχοληθείς μέχρι τελευταία στιγμή. Και τότε, μαγικά, μέσα σε 5 ώρες την έχεις τελειώσει.

Όλοι μας το έχουμε ζήσει αυτό.

Υπάρχει μάλιστα ένας νόμος που το περιγράφει:

Ο νόμος του Parkinson

“Η δουλειά πάντα θα επεκτείνεται, ώστε να γεμίσει τον χρόνο που της δίνουμε για την εκπλήρωσή της”
~ Νόμος του Parkinson ~

Κάνε Tweet

Ξαναδιάβασέ το.

Είχα μιλήσει για αυτόν το νόμο περιληπτικά και σε προηγούμενο άρθρο, γράφοντας για το “καλό” στρες (ευ-στρες) - “Είναι η πίεση όντως κάτι κακό, ή πάλι μας ξεγέλασαν;”, όπως και στα “4 Αντίδοτα της Αναβλητικότητας”, στο 3ο αντίδοτο, που ανέφερα πως θα πρέπει να θέτουμε τις δικές μας “Ημερομηνίες Λήξης” και "Ποινές" σε ό,τι έχουμε να κάνουμε.

Βλέπεις, λειτουργούμε πολύ καλύτερα με περιορισμούς και όρια.

Σίγουρα, η “ελευθερία” είναι πολύ πιο σέξι από τους περιορισμούς. 

“Δε μου αρέσει να με περιορίζουν” λέμε. 

Όμως είναι διαφορετικό να περιορίζεσαι από άλλους, και διαφορετικό το να περιορίζεσαι από δική σου επιλογή.

Το σπίτι στο οποίο ζούμε, οι τοίχοι, είναι όρια προς τα έξω. Το δωμάτιο που κοιμόμαστε, έχει όρια σε σχέση με τα άλλα δωμάτια. Το ίδιο και η τουαλέτα.

Επιθυμούμε τα όρια γιατί μας δίνουν ελευθερίες, όσο παράδοξο και αν ακούγεται. Όταν κάποιος εισβάλει στον προσωπικό μας χώρο, μας ενοχλεί. Και αυτό γιατί δεν σέβεται τα προσωπικά μας όρια. 

Οι κανόνες και οι νόμοι είναι μία μορφή ορίων

  • Σκέψου λίγο την οδήγηση χωρίς κανόνες. Θα επικρατούσε χάος. Δε θα τολμούσες να βγεις από το σπίτι σου. 
  • Σκέψου τη φυσική χωρίς νόμους. Τα πάντα θα ήταν τυχαία, κάθε βήμα μας θα είχε τυχαίο αποτέλεσμα.
  • Σκέψου τη γλώσσα χωρίς κανόνες. Ο καθένας θα μιλούσε όπως να’ναι.
  • Ή σκέψου τη μουσική χωρίς νόμους. Θα επικρατούσε μόνο θόρυβος.
  • Σκέψου να παίξεις ένα παιχνίδι χωρίς κανόνες, που ο καθένας κάνει ότι θέλει όποτε θέλει. Θα αγανακτούσες, ή θα το βαριόσουν κατευθείαν.

Δεν μας αρέσει να μας θέτουν όρια. Αλλά όταν φαντάζεσαι μία ζωή απελευθερωμένη και δίχως όρια, δεν νομίζω να φαντάζεσαι τα αποπάνω. 

Ωστόσο είναι διαφορετικό το να μάθουμε να θέτουμε εμείς οι ίδιοι όρια στον εαυτό μας. Είναι κάτι πολύ πιο δύσκολο.

Και γι’αυτό το λόγο ο περισσότερος κόσμος λειτουργεί καλύτερα σε οργανωμένα πλαίσια που οι άλλοι του βάζουν όρια - όπως ως υπάλληλοι σε επιχειρήσεις, ή δημόσιοι υπάλληλοι, και γι'αυτό ο περισσότερος κόσμος όταν αποκτήσει απότομα δύναμη ή χρήματα λένε πως "βλέπεις ποιος πραγματικά είναι". Δε γνωρίζει πώς και γιατί να οριοθετεί τον εαυτό του και τους άλλους. Όμως ξεφεύγω. Αυτό είναι συζήτηση για άλλο άρθρο.

Ο νόμος του Parkinson είναι μορφή οριοθέτησης

Αυτός ο νόμος που ανέφερα, ο Νόμος του Πάρκινσον, μας λέει πως ό,τι επιθυμούμε να κάνουμε, θα μας πάρει όσο χρόνο του αφιερώσουμε. Είναι μία μορφή αυτο-οριοθέτησης.

Και αυτό μπορούμε να αρχίσουμε να το χρησιμοποιούμε υπέρ μας, αντί να το αφήνουμε στην τύχη.

Εάν αναβάλλεις συχνά κάτι που θα ήθελες να κάνεις, επειδή “δεν έχεις χρόνο”, δοκίμασε να βάλεις κάποια χρονικά όρια για κάτι συγκεκριμένο. Όπως για αυτό το άρθρο, είπα: θα πάω σε μία καφετέρια χωρίς καλώδιο για το λάπτοπ, και θα έχω Χ χρόνο (1.5 ώρα) να παράγω ένα άρθρο (το έγραψα όταν ήταν ακόμη ανοιχτές οι καφετέρειες!! #μένουμεσπίτι).

Σίγουρα θα μπορούσα να του αφιερώσω παραπάνω χρόνο, όμως αν δεν το οριοθετήσω εγώ, δεν θα το κάνω ποτέ. Οπότε είπα απλά να ξεκινήσω, με αυτούς τους περιορισμούς.

Παρεπιπτόντως, αυτή ήταν μία πάρα πολύ ωραία ιδέα από το podcast που ανέφερα παραπάνω, από τη Φύλλις Γαβριηλίδου.

Υπολόγισε πόσο χρόνο θα σου έπαιρνε κάτι, και δοκίμασε να το κάνεις στα ⅔ του χρόνου, ή στο μισό χρόνο.

Ποια είναι μερικά από τα πράγματα που θα ήθελες να κάνεις, αλλά αναβάλλεις συνεχώς; Πόσο χρόνο πιστεύεις θα σου έπαιρναν;

Τι και αν τα έκανες στον μισό χρόνο;

Τι θα γινόταν αν εκείνη η αναφορά που πρέπει να γράψεις, είχες 30’ να την γράψεις; Ή αν είχες 10 λεπτά να κατεβάσεις ιδέες για το νέο σου project; Ή είχες 3 ώρες να διαβάσεις εκείνο το βιβλίο που λες εδώ και τόσο καιρό και δεν έχεις προλάβει να το ακουμπήσεις; Σίγουρα υπό χρονική πίεση, το μυαλό σου θα σου δείξει νέους τρόπους να τα καταφέρεις. 

Πολλές φορές μάλιστα, υπό τέτοια πίεση, ξυπνάνε μέσα μας δυνάμεις που ποτέ δεν πιστεύαμε πως είχαμε. Και δεν ξέραμε πως τις είχαμε γιατί δεν είχαν χρειαστεί να αφυπνιστούν. Υπό τις κατάλληλες συνθήκες όμως, βρίσκονται εκεί.

Κάπως έτσι, έφτασα την περίοδο που διάβαζα πάρα πολύ εντατικά για εξετάσεις για ειδικότητα στην Αμερική (USMLE) να διαβάζω και 10 και 12 και 14 ώρες την ημέρα, καθημερινά για μεγάλο διάστημα - πάνω από μήνα.

Ήταν μία μορφή αυτοπεριορισμού και αυτο-οριοθέτησης που έπρεπε να το κάνω, ώστε να καταφέρω αυτά τα οποία ήθελα. Και είχα επενδύσει ήδη πάρα πολύ, το κόστος ήταν πάρα πολύ υψηλό, και ΕΠΡΕΠΕ να τα βγάλω πέρα, έπρεπε να βρω κάποιον τρόπο να τα καταφέρω.

Και έτσι, στην ανάγκη, ξύπνησαν οι δυνάμεις που χρειάζονταν. Τις οποίες, δεν ήξερα ότι τις έχω, ή ότι βρίσκονταν εκεί για όταν τις χρειαστώ.

Και αν τα κατάφερα εγώ, μπορούν να τα καταφέρουν όλοι.

Και ακριβώς αυτό είναι το νόημα: όλοι μας έχουμε δυνάμεις μέσα μας, αλλά κοιμούνται, γιατί δεν χρειάζεται να αφυπνιστούν - δεν είναι τέτοια η πίεση, οι ανάγκες, οι καταστάσεις που να τις απαιτούν.

“Η δουλειά πάντα θα επεκτείνεται, ώστε να γεμίσει τον χρόνο που της δίνουμε για την εκπλήρωσή της”
~ Νόμος του Parkinson ~

Κάνε Tweet

Σίγουρα, αυτό θα σου προκαλέσει παραπάνω στρες. Όμως αν το κάνεις με δική σου επιλογή και είναι κάτι που εσύ θες, θα είναι καλό στρες (ευστρες - διάβασε το άρθρο παραπάνω).

Επίσης με αυτόν τον τρόπο θα έχεις περισσότερο χρόνο για βαθύτερη και καλύτερη ξεκούραση.

Θέσε χρονικά όρια, και απλά ξεκίνα.

Σου υπενθυμίζω και πάλι (όπως εμένα μου υπενθυμίζει πολλές φορές από το αποπάνω podcast ο Δημήτρης και η Φύλλις), πως "το μέτριο που θα κάνεις, θα είναι πολύ καλύτερο από το τέλειο που δεν θα κάνεις."

Τέλος, αν σου φαίνεται χρήσιμο αυτό το άρθρο, μοιράσου το με φίλους/φίλες σου που πιστεύεις ότι θα τους ενδιαφέρει ή θα τους βοηθήσει.

Χρήσιμοι σύνδεσμοι:

Παλαιότερα άρθρα μου για την αναβλητικότητα:

Εγγράψου στους συνδρομητές και κατέβασε τα Δώρα!

Κάνε εγγραφή στους συνδρομητές για να λαμβάνεις 1 email την εβδομάδα (max) για όλα τα νέα άρθρα και προτάσεις / έξτρα υλικό.

Επίσης μπορείς να κατεβάσεις τη δωρεαν "εργαλειοθήκη των συνδρομητών", με το βιβλιαράκι - ερωτηματολόγιο αυτο-ανακάλυψης "Γνώρισε τον Εαυτό σου", καθώς και άλλα εκτυπώσιμα (πόστερ).

Χρησιμοποιείς τα λάθη σαν σφυρί ή σαν φακό;

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Μια πολύ ωραία σκέψη που άκουσα πρόσφατα, είναι πως πολλές φορές χρησιμοποιούμε τα λάθη μας σα “σφυρί”, ώστε να “τιμωρήσουμε” - κάποιοι τον εαυτό μας, κάποιοι τους άλλους.

Χρησιμοποιούμε τις αποτυχίες τις δικές μας και των άλλων, για να προκαλέσουμε πόνο, ώστε “να μάθουμε” (όπως τα παιδάκια), πιστεύοντας ότι με το να αισθανομαστε χειρότερα θα βοηθήσει κάπου.

Πιστεύουμε πως αν το κάνουμε αυτό θα βελτιωθούμε και δε θα το επαναλάβουμε. Και όμως, δεν περνάει πολύς χρόνος, και πιάνουμε ξαφνικά τον εαυτό μας να το ξανακάνει -ίσως και επαναλαμβανόμενα, και παρ’όλα αυτά, να αισθανόμαστε χαζοί και ανήμποροι να κάνουμε κάτι. 

Γιατί;

Όλοι μας έχουμε μία μπαταρία με “Δύναμη Θέλησης”. 

Όλοι μας έχουμε μία μπαταρία με “Δύναμη Θέλησης”.

Αποτελείται από κάποια κέντρα στον εγκέφαλο που εδράζονται στο μπροστινό μέρος του, και είναι από τις πιο καινούριες εξελικτικά περιοχές του, που μόνο στον άνθρωπο είναι τόσο ανεπτυγμένη, και ιδίως μετά τα 24 περίπου (μέχρι τότε ακόμη ωριμάζει). 

Αυτό το κέντρο είναι που θα σε βοηθήσει να εστιάσεις σε ένα σημείο παρά τις περισπάσεις, να στοχοθετήσεις, να προγραμματίσεις, να σκεφτείς λογικά, να συγκρατηθείς στους πειρασμούς και τις ορμές σου, να επιμείνεις παρά τις δυσκολίες και να κρατηθείς στην πορεία των στόχων σου, σκεπτόμενος το απώτερο όφελος και να μην πέσεις θύμα στην εφήμερη ευχαρίστηση της στιγμής.

Όπως καταλαβαίνεις, όλο αυτό είναι πολύ ενεργειοβόρο. Όποτε πιεζόμαστε ή είμαστε κουρασμένοι ή γενικά το σώμα μας κρίνει πως δεν είναι άμεσα αναγκαίο και χρήσιμο σύστημα, αυτό είναι από τα πρώτα μέρη του σώματος που αρχίζει να υπολειτουργεί - και φαίνεται πως η μπαταρία έχει “αδειάσει”.

Αυτό το φαινόμενο, έχει παρατηρηθεί στην ψυχολογία, και το ονομάζουμε "willpower depletion" - ή αλλιώς άδειασμα της “μπαταρίας” (της δύναμης της θέλησής μας). 

Γιατί οι τύψεις και οι ενοχές  σου κάνουν κακό.

Αυτό που έχουν δείξει οι έρευνες, είναι πως το να προκαλούμε στον εαυτό μας τύψεις και ενοχές είναι από τους γρηγορότερους τρόπους να αδειάσουμε την μπαταρία αυτή, και να μην μπορούμε μετά να αντισταθούμε στο γλυκάκι, ή να κρατηθούμε από το να πούμε κακία σε κάποιο αγαπημένο μας πρόσωπο.

Αυτό οδηγεί σε περαιτέρω ξεσπάσματα και αρνητικά συναισθήματα. 

Και κάπως έτσι καταλήγουμε να ασθανόμαστε ακόμα χειρότερα με τον εαυτό μας, και εντέλει σε έναν φαύλο κύκλο.

Μία άλλη προσέγγιση, λοιπόν, αντί να αντιμετωπίζουμε τα δεδομένα - τα λάθη τα δικά μας και των άλλων - σαν σφυριά, είναι να τα αντιμετωπίζουμε σαν φακό. 

Ένα φακό με τον οποίο ρίχνουμε φως στο σκοτάδι της άγνοιάς μας, και ανακαλύπτουμε νέα δεδομένα, όπως:

  • τι έκανα λάθος; 
  • τι ήταν στο χέρι μου να κάνω καλύτερα; 
  • ποιες ήταν οι περιστάσεις που οδήγησαν σε αυτό; 
  • πού ακριβώς και τι στράβωσε;
  • πώς θα μπορούσα να το έχω αποφύγει; 
  • και τι θα μπορούσα να κάνω διαφορετικά ώστε την επόμενη φορά να μην επαναληφθεί;
  • Τι άλλο θα μπορούσα να έχω κάνει για να μην προέκυπτε καν σαν εμπόδιο;

Με το σφυρί, βαράμε και προκαλούμε πόνο.

Με το φακό, όμως, ρίχνουμε φως, βλέπουμε στο σκοτάδι, και μειώνουμε το άγχος και τον φόβο που αυτό μας φέρνει.

Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σου έρχεται στο μυαλό, το  οποίο χρησιμοποιείς σαν σφυρί ώστε να πονέσεις τον εαυτό σου;

Πώς θα μπορούσες να το χρησιμοποιήσεις σαν φακό;

Γράψε στα σχόλια παρακάτω - μπορεί να βοηθήσεις κάποιον.

Πώς να απελευθερωθείς πριν τελειώσει η καραντίνα

Αισθάνεσαι και εσύ φυλακισμένος; Αν ναι, δεν είσαι ο μόνος.

Όμως, είναι όντως οι περιορισμοί που σε κάνουν να αισθάνεσαι πιεσμένος και περιορισμένος;

Είναι δυνατόν να απελευθερωθείς πριν τελειώσουν οι περιορισμοί;

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Αισθάνεσαι και εσύ φυλακισμένος; Αν ναι, δεν είσαι ο μόνος. 

Αρκετός κόσμος από την αρχή των περιορισμών αισθανόταν εγκλωβισμένος, αλλά ιδίως τώρα με τα νέα μέτρα από 23/3, πολύς κόσμος που ήταν στα πρόθυρα, τώρα είναι εμφανώς ενοχλημένος και πιεσμένος.

Ίσως και εσύ να έχεις ζοριστεί οικονομικά ή να έχεις χάσει τη δουλειά σου, και να μην ξέρεις τι να κάνεις και να αισθάνεσαι εγκλωβισμένος.

Όμως είναι όντως οι περιορισμοί που σε κάνουν να αισθάνεσαι πιεσμένος και περιορισμένος; Φαινομενικά, ναι. 

Φταίει ιδίως το γεγονός ότι στο επιβάλλουν, έτσι;

Και όμως, ο λόγος για τον οποίο αισθάνεσαι έτσι είναι το νόημα που του έχεις δόσει = εσύ τι πιστεύεις για τα όσα συμβαίνουν.

"

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ είναι εσωτερική υπόθεση. Μπορείς να τα έχεις όλα και να νιώθεις στέρηση. Μπορείς να είσαι κλεισμένος σπίτι και να νιώθεις ελεύθερος. Ελευθερία δεν είναι να μπορώ να κάνω ό,τι θέλω, αλλά να νιώθω ελεύθερος ακόμα κι αν επιλέξω να μην το κάνω*. 

Ο Μαντέλα ένιωθε ελεύθερος 27 χρόνια μέσα στο κελί του γι’αυτό κι έγινε αυτός που έγινε.”


*(αλλιώς είσαι ουσιαστικά σκλαβωμένος από τις επιθυμίες σου)

Δε θα μπορούσα να το διατυπώσω καλύτερα.

Τα συναισθήματά μας δεν πηγάζουν από τις καταστάσεις (κάτι εκεί έξω - αντικειμενικό) - αλλά από το νόημα που δίνουμε σε αυτές (κάτι μέσα μας - υποκειμενικό). 

Τα συναισθήματά μας δεν πηγάζουν από τις καταστάσεις - αλλά από το νόημα που εμείς δίνουμε σε αυτές.

Κάνε Tweet

Και ξέρεις ποιο είναι το καλύτερο; Ότι μπορούμε να αλλάξουμε το τι νόημα δίνουμε στις καταστάσεις. Έχεις σκεφτεί συνειδητά το τι σημαίνει αυτή η κατάσταση, ή έχεις δεχτεί αφιλτράριστα τα όσα μας μεταφέρουν από τον περίγυρό μας;

Κάποιος μπορεί να θεωρεί την καραντίνα σαν φυλάκιση και εγκλωβισμό, κάποιος σαν σωτηρία για τους αγαπημένους του, κάποιον άλλον να μην τον νοιάζει καν, γιατί δεν άλλαξε η καθημερινότητά του.

Εσύ ΤΙ νόημα δίνεις στην καραντίνα και τους περιορισμούς; 

Μπορείς να παρατηρήσεις το πώς μιλάς για αυτά, και τι υπονοείς με αυτά που λες. 

Το βλέπεις σαν φυλακή; Ή σαν εξελικτικό άλμα; Και γιατί να μην είναι ΚΑΙ το δεύτερο; 

Γιατί να μην είναι, πέρα από κάτι αγχωτικό και πιεστικό για την ανθρωπότητα, και μία ευκαιρία να αναθεωρήσεις πολλά από το παρελθόν σου, και να ξεκινήσεις όλα αυτά που ήθελες να κάνεις τόσο καιρό και δεν έβρισκες χρόνο;

Η αλήθεια ότι όλο αυτό είναι κάτι το πρωτοφανές, σίγουρα. Δεν έχουμε αντιμετωπίσει  ξανά κάτι τέτοιο, και δεν ξέρουμε πως θα κυλήσουν τα πράγματα. Το μέλλον είναι πολύ αβέβαιο.

Όμως μέσα σε αυτόν τον ωκεανό αβεβαιότητας είναι που καλούμαστε να βρούμε όποια βραχονησίδα σιγουριάς μπορούμε για να πιαστούμε. 

Ο άνθρωπος είναι βιολογικά προγραμματισμένος κάθε φορά που στρεσάρεται, να καταφεύγει παραπάνω στις συνήθειές του - σε αυτές τις βραχονησίδες σιγουριάς, τις οποίες ξέρει, και του παρέχουν μία σχετική ασφάλεια σε σχέση με το άγνωστο εκεί έξω.

Ο άνθρωπος όταν βρίσκεται υπό πίεση, τείνει να μπαίνει στον αυτόματο πιλότο - καταφεύγοντας στις συνήθειες που ήδη έχει, μεγενθύνοντάς τις.

Κάνε Tweet

Βλέπεις, η ίδια κατάσταση μπορεί να ερμηνευθεί με πολλούς τρόπους, και από μόνη της, είναι κενή νοήματος.

Κάθε κατάσταση είναι καθρέφτης του εμείς ποιοι είμαστε.

Ο αισιόδοξος θα χαρεί, ο απαισιόδοξος θα στεναχωρηθεί, ο ανασφαλής θα προσβληθεί, ο δυνατός θα το εκμεταλλευτεί, και θα μπορέσει να προσφέρει κιόλας.

Γιατί πέρα από συνήθειες πράξεων, δηλαδή το αν γυμναζόμαστε, ή το να πλένουμε τα δόντια μας, έχουμε και:

  • νοητικές συνήθειες (δηλαδή σκέψεις, μοτίβα και τρόπο που βλέπουμε ή που ερμηνεύουμε τις καταστάσεις) που σκεπτόμαστε καθημερινά και πολλές φορές την ημέρα, αλλά και 
  • συναισθηματικές συνήθειες, δηλαδή συναισθήματα που μας βγαίνουν πολύ πιο εύκολα και τα οποία έχουμε συνηθίσει να τα αισθανόμαστε σε καθημερινή ή εβδομαδιαία βάση, και αν δεν τα αισθανθούμε, μας φαίνεται περίεργο.

Όλες αυτές οι συνήθειες είναι για να μας παρέχουν κάποιο μικρό έλεγχο, και ξέρουμε ότι θα μας φέρουν ένα προβλεπόμενο αποτέλεσμα ή κάποια επιβράβευση.

Όμως για να καταφέρουμε να αλλάξουμε το οτιδήποτε, θα πρέπει πρώτα να παρατηρήσουμε, και να αποκτήσουμε επίγνωση.

Μπορούμε να αλλάξουμε μόνο ότι φέρουμε στο φως του Συνειδητού, μέσα από την προσεκτική εστίαση, καταγραφή και παρακολούθηση. 

Αυτό που παραμένει στην Άβυσσο, στο σκοτάδι του ασυνειδήτου, στην άγνοια, δεν μπορούμε να το αλλάξουμε ηθελημένα. Και είναι λογικό, γιατί δεν ξέρουμε καν πως υπάρχει.

Να μερικές ερωτήσεις να κάτσεις να σκεφτείς:

  • Εσύ πώς βλέπεις την κατάσταση; 
  • Τι νόημα έχει για σένα προσωπικά αυτή η φάση με τον ιό; 
  • Έχει κάποιο νόημα ή όχι;
  • Πού ξοδεύεις τον περισσότερό σου χρόνο μέσα στην ημέρα;
  • Πέρα από το από πάνω, ποιο είναι το 2ο πράγμα στο οποίο ξοδεύεις τον περισσότερό σου χρόνο;
  • Τι κάνεις όταν ξυπνάς το πρωί;
  • Ποια είναι τα κυρίαρχα συναισθήματα μέσα στην ημέρα σου;
  • Τα κυρίαρχα συναισθήματα μέσα στην εβδομάδα σου;
  • Αν κολλούσες σε μία «μέρα της Μαρμότας» (από τη γνωστή ταινία «Groundhog day») και αυτά που κάνεις τώρα συνέχιζες να τα κάνεις καθημερινά ακριβώς τα ίδια, σα να ξαναζείς την ίδια μέρα για 1 χρόνο, ή για 3 χρόνια.. Πού θα σε οδηγούσαν; Να γίνεις καλύτερος ή χειρότερος; Καλύτερος σε ποιους τομεις; Χειρότερος σε ποιους τομείς;

Ελπίζω να σε προβλημάτισα. Γράψε στα σχόλια.

Τέλος, θέλω να κλείσω με κάτι που είχε πει ένας Εβραίος Ψυχίατρος, ο Βίκτορ Φρανκλ, τον οποίο είχαν συλλάβει, φυλακίσει σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, και βασανίσει οι Γερμανοί Ναζί, αλλά παρ’όλα αυτά, επιβίωσε, βοηθούσε τους υπόλοιπους φυλακισμένους, και έγραψε για την εμπειρία του στο καταπληκτικό βιβλίο - Το νόημα της Ζωής (μεταφρασμένο στα Ελληνικά - πρωτότυπος τίτλος: "Man's search for meaning")

Τα πάντα μπορούν να τα στερήσουν από έναν άνθρωπο εκτός από ένα: την τελευταία από τις ανθρώπινες ελευθερίες - το να επιλέγει κάποιος τη στάση του ανεξαρτήτως περιστάσεων, το να επιλέγει κάποιος τον δικό του δρόμο. - Viktor E. Frankl

Κάνε Tweet

Μπορείς να διαβάσεις περισσότερα για το πώς βλέπουμε τον κόσμο μας - ένα καταπληκτικό νοητικό μοντέλο που επηρεάζει θεαματικά όλη μας τη ζωή χωρίς να το καταλαβαίνουμε. 

Άρθρο: "Ο καθοριστικός παράγοντας της ευτυχίας σου"

Πώς από τη μία γινόμαστε θύματα και έρμαια των περιστάσεων, και από την άλλη, μπορούμε να γίνουμε ήρωες της δικής μας ζωής. Με μία «απλή» αλλαγή οπτικής, κάτω από τις ίδιες συνθήκες.

Γιατί, ναι. Εχει τόση σημασία. Έχεις ως κέντρο κάτι που μπορείς να ελέγξεις, ή κάτι άλλο «κάπου εκεί έξω», εκτός του δικού σου ελέγχου;

Πώς να συγκεντρώνεσαι όταν δίνεις εξετάσεις

Σου έχει τύχει και εσένα να μπεις να δώσεις εξετάσεις ή να κάνεις μία συνέντευξη, και ξαφνικά να αδειάζει το μυαλό σου; Να μην μπορείς να θυμηθείς τίποτα;
Αν ναι, δεν είσαι ο μόνος.
Όμως υπάρχει τρόπος να κάνεις επανεκκίνηση στο μυαλό σου.

Σου έχει τύχει και εσένα να μπεις να δώσεις εξετάσεις και ξαφνικά να αδειάζει το μυαλό σου; Να μην μπορείς να θυμηθείς τίποτα;

Ή μήπως σου έχει τύχει να θολώνει το μυαλό σου σε μία συνέντευξη; Σε μία κρίσιμη στιγμή; Σε μία στιγμή που σου ζητάνε πολλά ταυτόχρονα; Σε έναν τσακωμό;

Αν ναι, δεν είσαι ο μόνος. Και δεν φταις εσύ. Ως άνθρωποι, είμαστε καλωδιωμένοι να συμβαίνει αυτό. Συνέχισε να διαβάζεις παρακάτω για να δεις γιατί συμβαίνει αυτό, και τι μπορείς να κάνεις όταν ξανασυμβεί, ώστε να ξεμπλοκάρεις.

Έχω γράψει στο παρελθόν άρθρα για το διάβασμα και τη μνήμη, όπως:

Όμως πολλά παιδιά μου έχουν στείλει μηνύματα ζητώντας να γράψω για τη συγκέντρωση, και ιδίως κατά τη διάρκεια γραπτών εξετάσεων, όπως οι Πανελλήνιες, οπότε ήρθε η ώρα!

Τι συμβαίνει όταν το μυαλό μας μπλοκάρει στις εξετάσεις;

Είμαστε στην αίθουσα. Ο καθηγητής μοιράζει τα θέματα για να ξεκινήσει το διαγώνισμα. Το παίρνεις, βλέπεις τις ερωτήσεις, και ξαφνικά, κενό.

Το μυαλό σου έχει τηλεμεταφερθεί στη σαβάννα, κάπου μεσημέρι, ο ήλιος καίει, και εσύ τρέχεις μανιωδώς για να ξεφύγεις από τα λιοντάρια, τα φίδια, τις τίγρεις, και όλη την παρέα του Σίμπα και του Μόγλη μαζί που σε κυνηγάνε να σε φάνε.

Μπορεί να βρίσκεσαι στην αίθουσα, αλλά ταυτόχρονα το σώμα σου να αντιδρά όπως στο αποπάνω σενάριο. Τι συμβαίνει;

Το σώμα σου έχει μπει σε κατάσταση "Μάχης ή Φυγής", και οι ορμόνες που κατακλύζουν το σώμα σου σε ετοιμάζουν για αυτό.

Και αφού τρέχεις στη σαβάννα να σωθείς, τι να την κάνεις τη λογική; 

Δεν τη χρειάζεσαι. Και έτσι το σώμα σου την κλείνει. Το ανθρώπινο μέρος του εγκεφάλου, ο μετωπιαίος λοβός, έχει σταματήσει να λειτουργεί. Τα έντονα συναισθήματα έχουν μπλοκάρει την πρόσβαση στις αναμνήσεις. Μόνο οι βασικές ανάγκες επιβίωσης λειτουργούν. 

Έχεις νοιώσει κάτι αντίστοιχο;

Φαντάζομαι άλλοι σου είπαν "Ηρέμησε!" ή "Χαλάρωσε και συγκεντρώσου!". Σίγουρα βοήθησε αυτό, ε;

Μάλλον όχι. Τα λόγια και η σκέψη δεν έχουν καμία θέση στο παραπάνω σενάριο επιβίωσης από τα θηρία της εξέτασης.

Φαίνεται πως στο παρελθόν, οι άνθρωποι που στεκόντουσαν να το σκεφτούν ή να το αναλύσουν, την ώρα που τους κυνηγούσαν θηρία, έγιναν γεύμα.

Εμείς είμαστε μάλλον απόγονοι των άλλων - εκείνων που δεν σκεφτόντουσαν εκείνη την κρίσιμη ώρα. Οπότε, δεν φταις εσύ που δεν μπορείς να συγκεντρωθείς - φταίει η βιολογία μας.

Όσο δεν σε κατακλύζει φόβος και άγχος, δεν μπορείς να συγκεντρωθείς ή να θυμηθείς, γιατί ο εγκέφαλός σου δεν λειτουργεί ιδανικά.

Εάν βρίσκαμε έναν άμεσο τρόπο να ηρεμήσουμε, θα άρχιζε ξανά να λειτουργεί ιδανικά (ίσως και καλύτερα από πριν!).

Σε τι έχεις έλεγχο, και σε τι όχι;

Για να μπορέσεις εκείνη την κρίσιμη ώρα να συγκεντρωθείς, υπάρχουν μερικές απλές τεχνικές χαλάρωσης που έχει αποδειχτεί επανειλημμένα πως λειτουργούν. Το γιατί λειτουργούν, είναι μεγάλο θέμα, θα βάλω τα links στο τέλος του άρθρου.

Σκέψου λίγο, πώς μπορείς να ηρεμήσεις εκείνη τη στιγμή; Ας σκεφτούμε λίγο τη βασική ερώτηση των Στωικών φιλοσόφων:

"Σε τι έχεις έλεγχο, και σε τι όχι;"

  • Έχεις έλεγχο στο τι αισθάνεσαι; Όχι. 
  • Έχεις έλεγχο στο πόσο γρήγορα χτυπά η καρδιά σου; Όχι (φαντάζομαι).
  • Έχεις έλεγχο στο τι λένε οι άλλοι και τι θα σκεφτούν για εσένα; Όχι.
  • Έχεις έλεγχο στο τι σκέφτεσαι εσύ; πολύ λίγο. 
  • Έχεις έλεγχο στην αναπνοή σου; Ναι. Μπορείς να κλείσεις τα μάτια σου; Πάλι ναι! 

Σε αυτά τα δύο λοιπόν θα σταθούμε.

Σου φαίνεται περίεργο;

Και όμως, ελέγχοντας την αναπνοή, πέρα απ'το ότι συνειδητοποιείς ότι "έχω κάποιον έλεγχο", έχεις έμμεση επίδραση στην καρδιά και τον ρυθμό της, στις ορμόνες που κυκλοφορούν στο σώμα σου, όπως η αδρεναλίνη, η νοραδρεναλίνη και η κορτιζόλη, και εν συνεχεία στο μυαλό σου, που ξεμπλοκάρει και αρχίζει να λειτουργεί ξανά φυσιολογικά και ολόκληρο.

“Η αργή, βαθιά ανάσα, είναι σημαντική γιατί μειώνει τα επίπεδα έντασης στο σώμα σου. Δεν θα διώξει τα συναισθήματα, αλλά θα σου προσφέρει ένα κέντρο ηρεμίας μέσα σου. Είναι σαν μία άγκυρα μέσα σε μία συναισθηματική καταιγίδα: η άγκυρα δεν διώχνει την καταιγίδα, αλλά θα σε κρατήσει σταθερό μέχρι να περάσει."

~ Russ Harris - ιατρός, ψυχοθεραπευτής A.C.T. (Acceptance & Commitment Therapy) ~

Αρχικά, για να ανακτήσεις τον έλεγχο, κλείσε τα μάτια σου (αν θες), και πάρε μία αργή και βαθιά ανάσα από τη μύτη, και κράτα την για 15 δευτερόλεπτα (15"). Βγάλε τον αέρα αργά και σταθερά από το στόμα. Δοκίμασέ το τώρα.

Επανέλαβε 1-2 φορές. Αυτό είναι η βασική σου άγκυρα στην πραγματικότητα, που θα σε επαναφέρει στην αίθουσα, μακριά από τη σαβάννα, τον καυτό ήλιο και τα θεριά.

Τώρα που άρχισες να έχεις έναν μικρό βαθμό ελέγχου πάνω στο σώμα σου, άρχισε να παίρνεις ρυθμικές, αργές, σχετικά βαθιές αναπνοές από τη μύτη.

Άσκηση "Πνοή Κουτί"

Ακολούθησε την εξής άσκηση, που ονομάζεται "Πνοή Kουτί" (δική μου μετάφραση, κανονικά το λένε "Box Breathing"), η οποία άρχισε να γίνεται δημοφιλής από τους Ο.Υ.Κ.άδες της Αμερικής - U.S. Navy S.E.A.L.s.

“Προτού πάρεις τον έλεγχο του μυαλού σου, πρέπει πρώτα να το ηρεμήσεις. Ο γρηγορότερος τρόπος να ηρεμήσεις το μυαλό σου, μαζί με το σώμα σου, είναι μέσω της αργής και ελεγχόμενης βαθιάς αναπνοής.”
~Mark Divine, πρώην U.S. Navy S.E.A.L. Commander~
Βιβλίο: The Way of the SEAL

Πνοή κουτί - Box Breathing gif - 5" εισπνοή, 5" κρατάς, 5" εκπνοή, 5" κρατάς, επανάληψη.

Η άσκηση "Πνοή Κουτί" (Box Breathing) έχει 4 στάδια που επαναλαμβάνονται:

  1. 5 δευτερόλεπτα παίρνεις εισπνοή από τη μύτη, 
  2. 5 δευτερόλεπτα κρατάς την αναπνοή σου, 
  3. 5 δευτερόλεπτα εκπνέεις,
  4. 5 δευτερόλεπτα μένεις χωρίς αέρα. Επανάληψη.

Το νόημα είναι η ρυθμικότητα. Επίσης έχει σημασία το να αναπνέεις από τη μύτη, καθώς αυτό απενεργοποιεί την αντίδραση "Μάχης / Φυγής".

Υπάρχουν πολλές παραλλαγές της παραπάνω άσκησης, αλλά καλό είναι να τα έχεις απλά στο μυαλό σου, και να το κάνεις. Μη σε νοιάζει η τελειότητα.

"Το μέτριο που θα κάνεις είναι πολύ καλύτερο 
από το τέλειο που δε θα κάνεις".

Όμως, για να το κάνεις στις εξετάσεις αυτό, θα πρέπει πρώτα ΝΑ ΘΥΜΗΘΕΙΣ να το κάνεις!!!

Μην ξεχνάς πως έχει κλείσει το μυαλό σου εκείνη την ώρα και δε θυμάσαι τίποτα.

Οπότε, την ώρα που σε κυνηγάνε πιστεύεις θα μπορέσεις να το θυμηθείς; 

Εκπαιδεύσου με την κάθε ευκαιρία!

“Ο Φόβος είναι ενθουσιασμός, χωρίς την ανάσα"
~ Fritz Perls, ιδρυτής της θεραπείας Gestalt ~

Εαν δεν το έχεις ήδη εκπαιδεύσει και δεν το έχεις κάνει συνήθεια, όχι, δεν πρόκειται να το θυμηθείς μέσα στην ένταση των εξετάσεων.

Όπως είπαμε, δεν φταις εσύ γι'αυτό. Δεν έχεις τον έλεγχο εκείνη τη στιγμή.

Όμως έχεις τη δυνατότητα να προνοήσεις - έχεις τον έλεγχο πριν (δηλαδή τώρα), και μετά. Οπότε, τώρα τι κάνεις. 

Εάν δεν το εκπαιδεύσεις τώρα που μπορείς, και με την κάθε ευκαιρία που θα βρίσκεις, τότε ναι, θα έχεις την ευθύνη μετά που δεν θα το θυμάσαι υπό πίεση.

Για να μπορείς να το κάνεις στις εξετάσεις, πρέπει να το έχεις εκπαιδεύσει σε ασφαλές περιβάλλον.

Θυμάσαι τι είπαμε στο προηγούμενο άρθρο (Η τέχνη των μικρών βημάτων);; Ξεκίνα με πολύ μικρά βηματάκια και επανέλαβέ το πολλές φορές μέσα στην ημέρα. Δοκίμασε για 3-6 ανάσες αρχικά (=1 με 2 λεπτά).

Μερικές περιπτώσεις και ευκαιρίες που μπορείς να κάνεις την παραπάνω άσκηση "Πνοή Κουτί":

  1. Το πρωί όταν ξυπνάς
  2. Πριν, ή την ώρα που διαβάζεις κάτι
  3. Όταν νιώθεις να ανεβάζεις παλμούς και αυτό σε ανησυχεί
  4. Όταν νιώθεις να εκνευρίζεσαι από κάτι ή με κάποιον, και να “ανάβουν τα αίματα”
  5. Όταν νιώθεις ότι κάποιος πάει να σου μεταδώσει τον πόνο και τα προβλήματά του και νοιώθεις να "φουντώνεις"
  6. Όποτε πιάνεις τον εαυτό σου να ανησυχεί και να αγχώνεται για το μέλλον
  7. Όποτε πιάνεις τον εαυτό σου να μετανιώνει και να έχει ενοχές για κάτι που συνέβη στο παρελθόν
  8. Όποτε πιάνεις τον εαυτό σου να μην μπορεί να συγκεντρωθεί
  9. Όποτε περιμένεις σε ουρές και αναμονές, πχ στο ταμείο, στην τράπεζα, στο φανάρι.

Τέλος, αν σου φαίνεται χρήσιμο αυτό το άρθρο, μοιράσου το με φίλους/φίλες σου που πιστεύεις ότι θα τους ενδιαφέρει ή θα τους βοηθήσει.

Η τέχνη των μικρών βημάτων

Η τέχνη των μικρών βημάτων

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast!

Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Πόσες φορές καθημερινά δίνουμε υποσχέσεις στον εαυτό μας και στους άλλους, και λίγο αργότερα πιάνουμε τον εαυτό μας να κάνει το ακριβώς αντίθετο, αντί για αυτό που είπαμε πως θα κάνουμε. 

Μας αρέσει να βάζουμε μεγάλους στόχους. Και ακόμη περισσότερο, να τους συζητάμε!

Ακούγονται τόσο σέξι όταν τους λέμε δεξιά και αριστερά. 

Και νοιώθουμε τόσο παραγωγικοί.

Την τελευταία διετία, ο κόσμος παρατηρεί πως έχω χάσει μερικά κιλά και έχω αυξήσει λίγο τον “όγκο”. Και με ρωτάνε “τι κάνεις; Πόσες ώρες περνάς στο γυμναστήριο και έγινες έτσι;”

Χαμογελώ, και τους λέω το “μυστικό” μου:

“Κάνω 1 push up την ημέρα.”
“Χαχαχαχα εντάξει, σοβαρά τώρα, τι κάνεις;”
(παίρνω σοβαρό ύφος) “Όχι, σοβαρά. Αυτό κάνω.”

Κανένας δεν με πιστεύει. Και όμως είναι αλήθεια.

Τον τελευταίο χρόνο πειραματίζομαι με μία γιγάντια αλλαγή στον τρόπο σκέψης μου και δράσης μου. 

Ο μεγαλύτερός μου εχθρός για όλη μου τη ζωή ήταν ο ίδιος μου ο εαυτός. Πολλοί το λέμε, λίγοι όμως καταλαβαίνουν τι σημαίνει ακριβώς αυτό.

Τι σημαίνει το ότι “Ο μεγαλύτερός μας εχθρός είναι ο ίδιος μας ο εαυτός”;

Για μένα, σημαίνει πολλά πράγματα, το μεγαλύτερο εκ των οποίων είναι η αναβλητικότητά μου. Είχα μερικούς πανέξυπνους τρόπους να αναβάλλω τα σημαντικά και αυτά που ξέρω πως είναι καλά για μένα.

Εντέλει, αποφάσισα να κάνω τον εαυτό μου από εχθρό μου, φίλο μου.

Και άρχισα να κάνω τη μεγάλη αλλαγή που προανέφερα, η οποία όπως κατάλαβες έχει να κάνει με το ακριβώς αντίθετο: πολύ μικρές αλλαγές.

Για να καταλάβεις όμως το γιατί, ας διερωτηθούμε:

Γιατί αναβάλλουμε;

Ξέρουμε τι μας συμφέρει και τι είναι για το καλό μας. Όλοι μας ξέρουμε τι “θα έπρεπε” να κάνουμε. Όλοι μας είχαμε όνειρα κάποια στιγμή στη ζωή μας. Γιατί δεν τα ακολουθήσαμε μέχρι τέλους; 

Γιατί συνεχίζουμε να αθετούμε τις υποσχέσεις μας, προς τους άλλους, αλλά το κυριότερο, τις υποσχέσεις μας προς τον εαυτό μας;

Η απάντηση είναι πολύ απλή:

​Το μυαλό μας είναι σαν ένα γατάκι στο χιόνι.

Τι εννοώ με αυτό;

Πες πως έχεις ένα γατάκι, που δεν έχει δει ποτέ του χιόνι.

Και θες να το μάθεις να αγαπάει το χιόνι, και να παίζει με αυτό.

Τι θα έκανες;

Μία επιλογή είναι να το πάρεις, και να το πετάξεις μες στο χιόνι. Θα παγώσει για μία στιγμή, θα φοβηθεί μέχρι θανάτου, και θα τρέξει κατευθείαν μέσα στο σπίτι και τη ζεστασιά του.

Τώρα, μάλιστα, είναι θυμωμένο μαζί σου, και θα σε γρατζουνίσει σε απροειδοποίητη στιγμή.

Το μυαλό μας είναι ακριβώς έτσι: Σαν ένα ανεκπαίδευτο, ατίθασο κατοικίδιο.

Εάν κάνεις κάτι που θα το φοβίσει, θα γυρίσει να σε δαγκώσει και να σε γρατζουνήσει.

Πάει κάπως έτσι:

Εσύ: "Θέλω να πάω στο γυμναστήριο"
Μυαλό σου: "Τι είπες?! Θα μου το πληρώσεις! Πήγαινε φάε μπισκοτάκια και πιάσε ένα μαξιλάρι να κλάψεις γιατί είσαι παχύς."  ή

Εσύ: "Θέλω να τελειώσω την εργασία μέχρι την επόμενη εβδομάδα"
Μυαλό σου: "Οκ, έχουμε χρόνο, τώρα όμως θα σε τιμωρήσω που με τρόμαξες και μου βάζεις όλη αυτή την πίεση. Πήγαινε να δεις Netflix με τις ώρες, μέχρι να σιχαθείς τον εαυτό σου."

Αλλά τι θα γινόταν εάν στο παραπάνω παράδειγμα με το γατάκι είχαμε μία προσέγγιση πολύ πιο φιλική και αγαπητή, και πάνω απ’ όλα, μη-απειλητική;

Τι θα γινόταν αν, αντί να το πετάξεις βίαια μέσα στο χιόνι, κάνεις το εξής:

Την πρώτη μέρα, παίρνεις το γατάκι έξω απ’την πόρτα, και το αφήνεις στα όρια του χιονιού. Τρομάζει και τρέχει μέσα.

Την επόμενη μέρα ξανά. Τρομάζει λιγότερο.

Και ξανά. Και ξανά. Και ξανά.

Μετά από λίγες μέρες αρχίζει να το περιεργάζεται. Το δοκιμάζει, το ζουλάει, και ξανατρέχει μέσα.

Μετά από μερικές μέρες αρχίζει να παίζει λίγο μαζί του. Να το περιεργάζεται περισσότερο.

Και μία μέρα το βλέπεις να τρέχει και να βουτάει μέσ’το χιόνι από μόνο του, και να παίζει με αυτό.

Γιατί τώρα ξέρει ότι το χιόνι δεν είναι απειλητικό, αλλά μαλακό και αφράτο σα σύννεφο, παρά του ότι είναι κρύο.

Φαντάσου για μία στιγμή:

Στο μυαλό σου υπάρχει ένα Δωμάτιο Ελέγχου.

Οτιδήποτε αισθάνεσαι, κάνεις, λες, μυρίζεις, ακούς - τα πάντα, περνούν μέσα από αυτό το δωμάτιο. Αυτό το Δωμάτιο Ελέγχου, είναι γεμάτο φρουρούς, λέιζερς, κάμερες, και μηχανές βασανιστηρίων. Εάν αισθανθεί την οποιαδήποτε απειλή, έχεις τελειώσει. Και όσο μεγαλύτερη η αλλαγή, τόσο μεγαλύτερη η απειλή.

Αλλά τι γίνεται με τις πολύ μικρές επιλογές, αποφάσεις και συνήθειες; Είτε καλές, είτε κακές; 

Περνούν απαρατήρητες.

Πολλά πράγματα περνούν απαρατήρητα από αυτό το δωμάτιο. Τα μικρά παιδιά ξέρουν πώς να χειραγωγούν τους μεγάλους με αυτόν τον τρόπο. Και εμείς ξέρουμε πώς να περνάμε αυτό το δωμάτιο όταν είναι να κάνουμε κάποια σκανταλιά ή να πείσουμε κάποιον για κάτι.

  • Έλα μωρέ, πλάκα θα έχει, μόνο για αυτή τη φορά! Δε θα το ξανακάνουμε, το υπόσχομαι!
  • Άντε, πάμε για ένα ποτάκι μόνο...
  • Θα φάω μόνο μία μπουκίτσα από αυτή τη σοκολάτα...
  • Μόνο ένα τσιγάρο είναι. Έλα μωρέ, τι να σου κάνει μία φορά;..
  • Θα δω απλά ένα επεισόδιο από τη σειρά…

Ποιον κοροϊδεύουμε; Οκ, μερικές φορές ναι. Αλλά ας σοβαρευτούμε. ΣΠΑΝΙΑ μένουμε στο ένα. Τις περισσότερες φορές θα συνεχίσουμε. Γιατί αν αρχίσουμε, θέλουμε κι άλλο.

Ένα τσιγάρο δεν προκαλεί κάποιο πρόβλημα.

Αλλά τι γίνεται με τα 10.000; Ή τα 20.000; Γιατί αν υπολογίσεις 1 πακέτο την ημέρα για 5 χρόνια είναι 36.500 (20*365*5) μικρές επιλογές (ω ναι!) που πέρασαν απαρατήρητες.

Αλλά τι γίνεται με τις θετικές αλλαγές;

Είδες πόσο “κουλό” σου ακούστηκε το 1 push up την ημέρα. Τι να σου κάνει; Δεν είναι στην κουλτούρα μας να συζητάμε “πώς να κάνεις 1 pushup την ημέρα”. Δεν είναι σέξυ. Είναι καλύτερο το “πήγαινε στο γυμναστήριο 3-5 φορές την εβδομάδα για 2 ώρες τη φορά”. Ακούγεται πιο σωστό.

Δεν είναι ωραίο το “πώς να χάσεις 100 γραμμάρια”, αλλά “πώς να χάσεις 20 ή 50 κιλά ή να κάνεις κοιλιακούς σε 2 εβδομάδες”.

Δεν είναι το “πώς να αυξήσεις τα έσοδά σου κατά 50€”, αλλά “πώς να διπλασιάσεις ή να τριπλασιάσεις τα έσοδά σου” ή “πώς να γίνεις εκατομμυριούχος”.

Και δεν αρχίζουμε, γιατί περιμένουμε τη σωστή στιγμή - να νιώσουμε πάθος, ενθουσιασμό, και να έχουμε όρεξη να το κάνουμε. Αλλά η “όρεξη” είναι συναίσθημα. Και τα συναισθήματα είναι τελείως ασταθή και αναξιόπιστα, όπως οι αμμόλοφοι της ερήμου Σαχάρα που αλλάζουν συνεχώς με τον άνεμο. Η “όρεξη”, η “έμπνευση”, δεν είναι για συνήθειες ή αλλαγές ζωής.

Δεν μπορούμε να χτίσουμε τίποτε πραγματικά σταθερό πάνω σε μία τόσο ασταθή βάση.

Δεν μπορούμε να χτίσουμε τίποτε πραγματικά σταθερό πάνω σε μία τόσο ασταθή βάση συναισθημάτων όπως η “όρεξη” και η “έμπνευση”.

Χρειαζόμαστε κάτι σταθερό. Κάτι που να λειτουργεί 100% των φορών, όχι 50% ή 30%.

Και όσο περιμένουμε να μας έρθει η όρεξη και η κατάλληλη στιγμή, μήνες και χρόνια περνούν, και τίποτε δεν συμβαίνει. Αλλά οι μικρές επιλογές, αποφάσεις και συνήθειες περνούν κυριολεκτικά κάτω από τη μύτη μας.

Ίσως το 1 pushup ή το να διαβάσεις μία σελίδα από ένα βιβλίο, ή απ’τα 5 κουταλάκια ζάχαρη στον καφέ να κόψεις το ένα, ή να γράψεις ένα πράγμα για το οποίο είσαι ευγνώμων απ’την ημέρα σου, ή να κάτσεις να χαλαρώσεις μόνος σε μία καρέκλα δίχως να κάνεις τίποτα για 1-2 λεπτά, όντως να μην κάνει καμία μεγάλη διαφορά. 

Όμως όταν το βάζεις σκοπό να το κάνεις καθημερινά, οι μέρες περνούν, χωρίς να το καταλάβεις, επειδή δεν ενεργοποιείται ο συναγερμός απ’ το προαναφερθέν Δωμάτιο Ελέγχου.

Και αν τα κάνεις τικ (ή βάζεις νούμερο) σε ένα απλό ημερολόγιο τοίχου, ξαφνικά βλέπεις ότι έχεις φτάσει τις 30 ημέρες. Μετά τις 50. Μετά τις 80, τις 100. Και δεν το έχεις συνειδητοποιήσει καν.

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα των μίνι-συνηθειών

Μάντεψε ποιο είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα; Τηρείς μία απλή υπόσχεση που έδωσες στον εαυτό σου, και τα δεδομένα μιλάνε μόνα τους - γίνεσαι αυτός που όταν λες ότι θα κάνεις κάτι, το κάνεις. Αυτή είναι η βάση της αυτοπεποίθησης. Από εκεί που ο εαυτός σου ήταν ο εχθρός σου, συμφιλιώνεσαι μαζί του.

Είχα εκπληκτικά αποτελέσματα με αυτή την απλή μέθοδο, και γι’αυτό μιλάω γι’αυτή σε φίλους, γνωστούς ή ακόμη και σε ασθενείς μου, με την πρώτη ευκαιρία. Τώρα, καθημερινά για τις τελευταίες 650 ημέρες ηρεμώ καθημερινά για 1 λεπτό. Κάνω ένα pushup για τις τελευταίες 635 ημέρες, καθημερινά (αν και το έσπασα για 2 εβδομάδες και τώρα είμαι στο 150 ξανά).

Ανακάλυψα πως ΜΠΟΡΩ να το κάνω. 

Οπότε άρχισα να προσθέτω προσεκτικά μερικές επιπλέον συνήθειες.

Και όχι μόνο αυτό.

Η αύξηση στην αυτοπεποίθηση είναι ακόμη μεγαλύτερη από αυτό που φαντάζεσαι. Γιατί;

Γιατί ενώ λες θα κάνω 1, πάντα το πετυχαίνεις. Όμως όταν αρχίσεις, κάποιες φορές θα θέλεις να συνεχίσεις και το 1 θα γίνουν 2, 10 ή 50. 

Ξαφνικά αρχίζεις να γίνεσαι ο άνθρωπος που λέει και λέει λίγα, αλλά κάνει πολλά - σε αντίθεση με τον περισσότερο κόσμο που λέει πολλά και κάνει λίγα.

Η καθημερινή ενέργεια που δίνει μία τόσο απλή τακτική, εις βάθος χρόνου, αλλά και μετατροπή αυτών των συνηθειών σε παιχνίδι, είναι ασύλληπτη.

Ταυτόχρονα, αυτές οι Μίνι-Συνήθειες, όταν περάσουν μερικές ημέρες, σου παρέχουν έναν ακλόνητο πυρήνα. Γίνονται ένας φωτεινός, και διαχρονικός Πολικός Αστέρας, που σε καθοδηγεί και μπορεί να σε βγάλει απ’ την οποιαδήποτε καταιγίδα και χάος. Επειδή το λες και γίνεται - ό,τι και να συμβαίνει γύρω σου.

Επειδή όπως έχει πει και ο Tony Robbins:

“Συστηματικά υπερεκτιμούμε τι μπορούμε να κάνουμε σε μία ημέρα ή σε μία εβδομάδα, και μεγαλειωδώς υποτιμούμε τι μπορούμε να κάνουμε σε έναν χρόνο ή σε μία δεκαετία”.

Η δύναμη των μικρών συνηθειών και αποφάσεων, βρίσκεται στην συνέπεια - εις βάθος χρόνου, και στη συσσώρευση αυτών σε κάτι τεράστιο.

Πάντα κοιτάμε προς τα πίσω, και αναρωτιόμαστε 
"Μα καλά, τι έκανα όλα αυτά τα χρόνια;"

Η απάντηση;
"Μικρές επιλογές, αποφάσεις και συνήθειες που συνεχίζουν να συσσωρεύονται."

Οπότε

“Ονειρέψου μεγάλα πράγματα,
αλλά ξεκίνα από τα μικρά
Και ξεκίνα τώρα.”

Ναι. Εστίασε στα μικρά. Γιατί τα μικρά είναι αυτά που πραγματικά μετράνε.

Μπορείς να ακούσεις περισσότερα για τις μίνι-συνήθειες στο ελληνικό podcast “Μίνι συνήθειες για μεγάλα αποτελέσματα”, από το Brain Hacking Academy και τους Δημήτρη Γκιόκα και Φύλλις Γαβριηλίδου (τα έχω ακούσει όλα και το αγαπώ).

Θα βρεις να διαβάσεις περισσότερα στο βιβλίο “Mini Habits: Smaller Habits, Bigger Results” ή  στο “Atomic Habits”, το οποίο πλέον έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά ως “Ένα τίποτα μπορεί να αλλάξει τα πάντα” (link από το Public.gr). 

Ίσως μάλιστα να θες να ξεκινήσεις το “διάβασμα 1 σελίδα την ημέρα” σαν την επόμενή σου Μίνι-Συνήθεια. Ξεκίνα, γιατί πραγματικά θα σου αλλάξει όλη τη ζωή.

Τώρα, ρίξε μία ματιά στο προηγούμενο άρθρο "21 λόγοι να ρίξεις τις προσδοκίες σου για να επιτύχεις μεγαλύτερους στόχους".

Μπορείς να κατεβάσεις δωρεάν το μικρό βιβλιαράκι αυτο-ανακάλυψης, με ερωτήσεις για να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου και να σκεφτείς (αυτό που βλέπεις στην πλαϊνή στήλη), καθώς και αρκετά άλλα δωρεάν εκτυπώσιμα  / εργαλεία για τους συνδρομητές.

21 λόγοι να ρίξεις τις προσδοκίες σου για να επιτύχεις μεγαλύτερους στόχους

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast: Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Τον τελευταίο χρόνο έχω βιώσει τεράστια διαφορά σε όλη μου τη ζωή εξαιτίας μίας μικρής αλλαγής στον τρόπο σκέψης μου: χαμήλωσα τις προσδοκίες μου. Άρχισα να περιμένω λιγότερα απ'τον εαυτό μου και τους άλλους.

Μου πήρε 10 χρόνια να το καταλάβω ότι έπρεπε επιτέλους να το κάνω. Και ξαφνικά, μέσα σε ένα χρόνο, έχω δει περισσότερες αλλαγές από ποτέ.

Ακούγεται παράλογο, και όμως, μέχρι το τέλος του άρθρου ελπίζω να καταλήξεις στα ίδια συμπεράσματα που κατέληξα και εγώ.

Ήταν σαν σήμερα ένα χρόνο πριν, όταν μετά από τόσες αποτυχίες (δες το προηγούμενο άρθρο: Πώς να αποτυγχάνεις πολύ αλλά να συνεχίζεις να προχωράς (- μερικές από τις μεγάλες μου αποτυχίες) ) έπιασα στα χέρια μου και διάβασα ένα μικρό βιβλίο πάνω σε Μινι-Συνήθειες. Και όλα σταδιακά άρχισαν να αλλάζουν.

Σημείωση: Δεν είναι ΟΛΕΣ οι προσδοκίες το ίδιο: έχουν διαφορά οι “μακροπρόθεσμες” προσδοκίες - πχ. το τι περιμένεις να έχεις καταφέρει σε μία δεκαετία, από τις “βραχυπρόθεσμες” (καθημερινές) προσδοκίες - πχ. το τι θες να κάνεις μέσα στη μέρα σου, ή μέσα στην επόμενη ώρα.

Στο άρθρο αυτό μιλάω για τις βραχυπρόθεσμες προσδοκίες, δηλαδή τους καθημερινούς σου στόχους που βάζεις συνειδητά ή υπάρχουν αυτόματα (ασυνείδητα), και όχι για τις μακροπρόθεσμες (όπου εξακολουθώ να έχω υψηλές - αυτό θέλουμε).

Τις διαφορές μακροπρόθεσμων VS βραχυπρόθεσμων προσδοκιών θα τις αναλύσω σε επόμενο άρθρο.

21 λόγοι να ρίξεις τις προσδοκίες σου:

Για να καταλήξεις στα συμπεράσματα που κατέληξα και εγώ, θα σου παραθέσω τους παρακάτω 21 λόγους:

1. Οι μεγάλες προσδοκίες είναι ακριβώς αυτό: μεγάλες (αυτονόητο).

  • Όταν λέμε θέλω να γράψω 5 άρθρα μέσα σε μία εβδομάδα - ή έχω να κάνω 100 πράγματα μέσα στη μέρα μου, ή να πάω 5 φορές γυμναστήριο την εβδομάδα για 1 ώρα την ημέρα...
  • Και ταυτόχρονα θέλω να ξεκινήσω και μία δουλειά / side-project, και να έχω και την ηρεμία μου και την υγεία μου...
  • Ναι καλά. Έχεις παρατηρήσει πως ό,τι μας φαίνεται μεγάλο, μας φοβίζει και το αναβάλλουμε. Σωστά;

2. Τις υψηλές προσδοκίες είναι πιο δύσκολο να τις φτάσεις απ’ ότι τις χαμηλές.
(No shit, Sherlock)

3. Έχοντας υψηλές προσδοκίες αποτυγχάνεις συχνότερα και απογοητεύεσαι συχνότερα.

4. Είτε έχεις ψηλές είτε χαμηλές προσδοκίες, αν αποτυγχάνεις, σου ρίχνει την αυτοπεποίθηση και τη διάθεση, έστω και λίγο.

5. Όταν σε κάτι αποτυγχάνεις συνεχώς, δε θες να το ξανακάνεις. Έτσι, το παρατάς πιο εύκολα.

6. Χαμηλώνοντας, όμως, τις προσδοκίες σου, τις πετυχαίνεις πιο εύκολα. Άρα γίνεται και ευκολότερο να το ΞΑΝΑκάνεις.

  • Είναι εύκολο να αρχίσεις να μαζεύεις πολλές “μικρές νίκες” έχοντας χαμηλές προσδοκίες και μικρούς στόχους.

7. Άρα και ευκολότερο να σου ανέβει η αυτοπεποίθηση και η διάθεση.

8. Όταν θες να το ξανακάνεις, το εντάσσεις όπου βρεις μέσα στην ημέρα σου, όσο λίγο χρόνο και αν έχεις.

9. Όταν θες να το κάνεις μέσα στην ημέρα σου, εύκολα το συνεχίζεις για πολλές ημέρες.

10. Όταν το κάνεις για πολλές μέρες συνεχόμενα, το κάνεις και για μήνες, και γίνεται συνήθεια.

  • Έχε κατά νου πως ό,τι είναι εύκολο να κάνεις, είναι εύκολο και να ΜΗΝ κάνεις - γιαυτό θα'ταν καλό να το καταγράφεις κάπου πως το κάνεις, ώστε να το ξαναθυμάσαι καθημερινά (post-it χαρτάκια / υπενθυμίσεις / ξυπνητήρια / εφαρμογή για συνήθειες)

11. Η συνήθεια γίνεται χαρακτήρας και ταυτότητα - δηλαδή αλλάζει την εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου και το ποιος είσαι.

12. Κάτι που έχει γίνει πλέον μέρος του "ποιος είσαι", της ταυτότητάς σου, προσελκύει αντίστοιχες μικρές καθημερινές επιλογές

13. Αυτές οι μικρές καθημερινές επιλογές σου  βγαίνουν “φυσικά” - δεν αισθάνεσαι να πιέζεσαι - γιατί πηγάζουν απ’το ποιος είσαι πλέον.

14. Όταν αρχίζεις να κάνεις πολλές μικρές επιλογές διαφορετικά αυτή η νέα εικόνα για τον εαυτό σου εγκαθίσταται πιο βαθειά μέσα σου.

15. Όταν αλλάζει η εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου, τότε “κακές” συνήθειες που ΔΕΝ ταιριάζουν με τη “νέα εικόνα” σου, τείνουν να σταματούν πιο εύκολα (πχ. κάπνισμα)

16. Οι πολλές μικρές επιλογές που συσσωρεύονται καθημερινά, γίνονται νέες μικρές συνήθειες.

17. Οι συσσωρευμένες μικρές συνήθειες σου αυξάνουν εκθετικά την ταχύτητα προς τους στόχους σου.

18. Όσο περισσότερο πλησιάζεις τις προσδοκίες σου, τόσο μικραίνει το χάσμα μεταξύ του ποιος είσαι και του ποιος θέλεις να γίνεις / θα ήθελες να είσαι.

19. Όσο μικραίνει αυτό το χάσμα τόσο πιο ευτυχισμένος και γεμάτος νόημα αισθάνεσαι

  • το να αισθάνεσαι πως έχεις νόημα και ευτυχία στη ζωή σου, είναι σημαντικότερο απ’το να είσαι χαρούμενος όλη την ώρα.
  • Το πρώτο (νόημα και ευτυχία) είναι ένα γενικό αίσθημα μέσα στην καθημερινότητά σου, το δεύτερο (συνέχεια χαρούμενος) είναι αφύσικο και λάθος - πολλές φορές η χαρά δεν είναι το κατάλληλο συναίσθημα.
  • Γίνεται να είσαι λυπημένος, αλλά ταυτόχρονα να αισθάνεσαι ευτυχισμένος και με νόημα.

20. Όσο πιο ευτυχισμένος αισθάνεσαι τόσο περισσότερο θες να προσφέρεις και να βοηθήσεις και τους άλλους να τα καταφέρουν, προκειμένου να έχεις κοντινά σου, δικά σου άτομα να μοιραστείς αυτή την ευτυχία.

21. Όσοι περισσότεροι γινόμαστε ευτυχισμένοι, τόσο πιο ανεκτός και καλύτερος γίνεται ο κόσμος.

Κλείνοντας

Ναι, ΟΚ, ίσως να το πήγα λίγο μακριά. Αλλά ξεκίνησα με πολύ μικρά βήματα στη σκέψη, σωστά;

Τώρα καταλαβαίνεις το πόσο μεγάλη σημασία έχει το να ρίξεις τις καθημερινές σου προσδοκίες; Αν όχι, ξαναδιάβασέ το. Θα έρθουν και άλλα άρθρα πάνω σε αυτό.

Δε θέλεις να τιμωρείς συνεχώς τον εαυτό σου και τους άλλους που δεν κάνουν αυτά που “θα έπρεπε”. 

Θέλεις να τον επαινείς όποτε καταφέρνει το παραμικρό προς την σωστή κατεύθυνση.

Ό,τι και να κάνεις, κάν’ το μικρό, αλλά ξεκίνα τώρα.
Και ξανακάν'το μέσα στην ημέρα σου.
Και κάν’ το και αύριο.
Και κοίτα για τις μικρές διαφορές.

Σε ευχαριστώ.

Πώς να αποτυγχάνεις πολύ αλλά να συνεχίζεις να προχωράς (+ μερικές από τις μεγάλες μου αποτυχίες)

Έχω αποτύχει πολλές φορές. Εδώ είναι μερικές από αυτές, για να μη νομίζει ο κόσμος ότι είμαι ξεχωριστός ή πως μόνο προχωράω μπροστά.

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast!

Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Ένας αναγνώστης μου έστειλε τις προάλλες το παρακάτω μήνυμα...

Φίλε Teo,

Συμφώνω με όλα αυτά που αναφέρεις, πιστέυω όμως ότι μερικές φορές ακόμα και αν ξέρεις τι χρειάζεται να κάνεις για να μπείς σε μια διαδικασία δια βιου μάθησης και αυτοβελτίωσης δεν καταφέρνεις ποτέ να το κάνεις συνήθεια.

Είτε γιατί πολύ απλά ποτέ δεν βρίσκεις τον χρόνο ή πέφτεις θύμα υποχρεώσεων και άλλων αντιπερισπασμών.

Πρέπει πρώτα να υπάρχουν πολυ καλά θεμέλια αυτο-πειθαρχίας.


Για αυτό θα ήθελα να σε ρώτησω να μοιραστείς μαζί μας πώς καταφέρνεις να είσαι συνεχώς αποδοτικός και να βαδίζεις σε μια μόνιμη πορεία αυτοβελτιωσης;

Με εκτίμηση,

Κώστας

Φίλε Κώστα, η αλήθεια είναι πως ΔΕΝ είμαι συνεχώς αποδοτικός.

Βαδίζω σε μία μόνιμη πορεία αυτοβελτίωσης, ναι, αλλά όπως και εσύ - πέφτω συνέχεια, και πολλές φορές κάνω ένα βήμα μπρος και τρία ή πέντε ή ΔΕΚΑ βήματα πίσω.

Έχω πάρα πολλές αποτυχίες στην καθημερινότητά μου, και πολλές φορές υπεραναλύω αυτά που έχω να κάνω, και εντέλει δεν κάνω τίποτα.

Κάποιες φορές βασανίζομαι από παραλυτικό άγχος και υπερφόρτωση επειδή βάζω συνεχώς πολλές υποχρεώσεις στο πιάτο μου - σε τέτοιο βαθμό που κάποιες μέρες δε θέλω να σηκωθώ το πρωί απ'το κρεββάτι, θέλω απλά να κάτσω εκεί να κοιτάω το ταβάνι. 

Θέλει κουράγιο μερικές φορές να σηκωθείς απ'το κρεβάτι σου.

Ώρες ώρες έχω αίσθημα αναξιότητας και σκέψεις αυτο-αμφισβήτησης - "υπάρχουν τόσοι και τόσοι που το κάνουν καλύτερα από μένα, γιατί ασχολούμαι; Γιατί να συνεχίσω;"

"Ίσως να έπρεπε να περιμένω μερικά χρόνια ακόμα." "Ίσως να μην είναι για μένα αυτό, γιατί το συνεχίζω;" "Μήπως θα'ταν καλύτερα να το αφήσω;"

Ώρες ώρες μπορεί απλά να έχω θυμό και επιθετικότητα προς όλους και προς όλα, και όλα να μου φταίνε. Γιατί είμαι ξενερωμένος κυρίως με τον εαυτό μου - ίσως και με τον κόσμο.

Δεν είναι όλα ρόδινα, και προσπαθώ - πλέον τουλάχιστον - να μην τα παρουσιάζω έτσι, γιατί κατανοώ ότι δίνω λάθος εντύπωση στον κόσμο. Και μετά δεν έχω ποιος να με βοηθήσει ή με ποιον να πανηγυρίσω.

Όταν δεν παρουσιάζεις τα λάθη σου, και το πού υστερείς, στους γύρω σου, στους φίλους σου, στην οικογένειά σου, στους αγαπημένους σου... Δεν μπορεί ο κόσμος να καταλάβει τη χαρά σου όταν πετυχαίνεις - "αφού πάντα πετύχαινες, τι το ξεχωριστό;".

Δεν μπορεί ο κόσμος να σε καταλάβει άμα δεν ανοίγεσαι. Δεν μπορούν να σε καταλάβουν όταν στεναχωριέσαι, και δεν μπορείς να πανηγυρίσεις, να γιορτάσεις όταν εν τέλει τα καταφέρνεις - γιατί δεν ξέρουν τι περνούσες.

Όμως, τουλάχιστον, πλέον είμαι πολύ πιο επιεικής με τον εαυτό μου και τα λάθη του

Μετά από τόσα χρόνια που "με μελετώ", που βλέπω τις αποτυχίες μου, που ψάχνω γιατί έφαγα και τρώω τα μούτρα μου, τι δεν έκανα καλά, και τι θα μπορούσα να κάνω καλύτερα, πλέον ο εαυτός μου με ξαφνιάζει πολύ λιγότερο. Αυτό είναι το καλό.

Μπορεί να έχω καταφέρει μόνο το 5-10% αυτών που θα ήθελα μέχρι τώρα. Όμως δεν έχει σημασία.

Ο Εγωισμός είναι ο χειρότερος Τύραννος.

Ανακάλυψα πως ο Εγωισμός μας είναι αυτός που μας τυφλώνει τις περισσότερες φορές και δεν μας επιτρέπει να δούμε το πόσο ατελείς είμαστε, και το πόσο υψηλές προσδοκίες έχουμε απ'τον εαυτό μας και τους άλλους.

Αυτός ο Εγωισμός που σου λέει πως "είσαι καλύτερος απ'αυτό" ή "θα έπρεπε να'χεις καταφέρει πόσα παραπάνω μέχρι τώρα". Αυτός ο Εγωισμός είναι ο χειρότερος τύραννος.

Με ξαφνιάζει όλο και λιγότερο πλέον το πόσο "μικρά πιθηκάκια" είμαστε ακόμα στο μυαλό μας και τη συμπεριφορά μας καθημερινά:

Όταν κάνεις "διατροφή" αλλά ξεκινάς με ένα γλυκάκι και μέσα σε λίγη ώρα έχεις φάει το μισό κουτί. Ή όταν βάζεις στοίχημα πως θα χάσεις 10 κιλά σε ένα μήνα (#fail), είναι η 10η προσπάθειά σου, και ξεκινάς "γιορτάζοντάς το" με ένα τεράστιο κομμάτι Λάβα Κέικ (#facepalm).

Όταν λες κόβω το κάπνισμα για 6η φορά, και σε λίγη ώρα λες "άκυρο, το παίρνω πίσω, φέρε ένα". Ή γράφεις άρθρο για το πώς έκοψες το κάπνισμα, και λίγους μήνες μετά το ξαναρχίζεις - και το διαγράφεις γιατί αισθάνεσαι υποκριτής (#ρεζίλι).

Όταν συζητάς με τους φίλους σου το πόσο καλύτερος είσαι από τον γείτονα που φωνάζει και βάζει δυνατά μουσική, ή τον άλλον που βγαίνει έξω, βρίζει και καλεί την αστυνομία - και μετά από λίγες ώρες ή μέρες πας και κάνεις τα ίδια.

Όταν κάνεις μεγάλα πλάνα και βάζεις πολύ ωραίους, μαγικούς, απίθανους στόχους, να τελειώσω τη σχολή το επόμενο 6άμηνο, να κάνω 6-pack, να κάνω το-και-το που θα μου αποφέρει τόσα €, και αμέσως μετά λες πάω για καφέ ή για ποτό να το γιορτάσω και να τα συζητήσω με τα παιδιά - ή ακόμα καλύτερα - μπαίνω να παίξω LoL να το συζητήσω εκεί με τα παιδιά.

Και εντέλει τα αναβάλλεις όλα - και το μόνο που κάνεις είναι να τα συζητάς με τους φίλους σου, γιατι "δεν έχω ενέργεια" "θέλω ύπνο" "τελικά ήταν χαζή ιδέα" ή συζητώντας τα να αισθάνεσαι ότι κάνεις βήματα προς τους στόχους σου. Ενώ στην πραγματικότητα παραμένεις στο ίδιο σημείο.

Όταν ανακαλύπτεις τους "απομακρυσμένους βοηθούς" (virtual assistants) στις Φιλιππίνες και προσλαμβάνεις έναν για 0.50 $ την ώρα για να κάνει μία εργασία σου και να σου γλιτώσει χρόνο ώστε να κάνεις άλλη, και εντέλει τον χρόνο που κερδίζεις κάθεσαι και παίζεις World of Warcraft...

Αγαπητέ Κώστα, το έχω "λούσει"

Αγαπητέ Κώστα, "το έχω λούσει" πάρα πολύ όλα αυτά τα χρόνια, πάμπολες φορές, σε όλους τους τομείς. Και ακόμη συνεχίζω, αρκετά, με πολύ θεαματικούς τρόπους που ίσως να έπρεπε να αναφέρω συχνότερα. Έτσι, ίσως και εγώ να μην κορόιδευα τον εαυτό μου ότι είμαι καλύτερος.

Όμως τουλάχιστον, μαθαίνουμε, έστω και αργά, έστω και επίπονα, έστω και μπροστά σε κόσμο, με ρεζίλι.

Όσο δεν το βάζουμε κάτω, και συνεχίζουμε να σηκωνόμαστε, να τινάζουμε τη σκόνη από πάνω μας, να μαθαίνουμε και να προχωράμε μπροστά, όσο συνεχίζουμε να συγχωρούμε τον εαυτό μας και να μη του κρατάμε κακία, γιατί "τόσα ξέραμε, τόσα κάναμε" και όσο περισσότερο πληγώνουμε και πατάμε το Εγώ μας, και χτίζουμε μεγαλύτερη ταπεινοφροσύνη...

Τόσο περισσότερο σκληραγωγούμαστε και γινόμαστε δυνατότεροι.

Και σιγά σιγά γινόμαστε πιο δυνατοί και πιο άξιοι να καταφέρουμε αυτά που θέλαμε μικρότεροι.

Γιατί η ζωή δεν είναι εύκολη, και το να απαιτούμε να μας δωθούν έτοιμα αυτά που θέλουμε χωρίς να το αξίζουμε, ή με το να απαιτούμε να μας συμπεριφερθούν καλά χωρίς να το αξίζουμε, είναι ύβρις. 

Ή στην τελική, μπορεί να συνειδητοποιήσουμε καθ'οδόν πως πλέον δεν το θέλουμε αυτό το "κάτι", και αλλάζουμε πορεία. Τώρα τουλάχιστον ξέρουμε τι ΔΕΝ θέλουμε.

Το μυστικό είναι να συγχωρείς τον εαυτό σου, να σηκώνεσαι, και να συνεχίζεις να προχωράς τον δρόμο σου.

Και να σταματήσουμε να προσπαθούμε να ξεγελάσουμε τον εαυτό μας - που είναι το ευκολότερο άτομο να ξεγελαστεί.

Για πρώτη φορά φέτος, κατάφερα να είμαι συνεπής με τον εαυτό μου και αυτά που λέω, και κατάφερα να επιτύχω πολλούς απ'τους στόχους που είχα βάλει χρόνια πριν.

Για δεύτερη φορά στη ζωή μου φέτος (πρώτη ήταν οι πανελλήνιες), τους τελευταίους μήνες, μπορώ να κοιτάω τον εαυτό μου στον καθρέφτη στα μάτια, και να χαίρομαι που είμαι εγώ - να είμαι περήφανος για τον εαυτό μου και να λέω "ρε φίλε, σε χαίρομαι, συνέχισε".

Ο τρόπος που το κατάφερα ήταν τέρμα απρόσμενος, αυτά που άλλαξα ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΑ και οι διαφορές είναι δραματικά ΜΕΓΑΛΕΣ μέσα στον τελευταίο χρόνο. Όμως δε θέλω να σου πω μεγάλα λόγια ακόμα.

Θα σου πω περισσότερα για το πώς τα κατάφερα στο επόμενο άρθρο. Όμως:

Προς το παρόν συγχώρεσε τον εαυτό σου.

Πείραμα:

Κάτσε και γράψε, σε χαρτί ή βίντεο: "Εαυτέ μου, αν και έχεις αποτύχει σε πολλά, πολλές φορές, σε συγχωρώ." Ξαναγράψτο. Ξανά και ξανά. Πες το. Μέχρι να το αισθανθείς. Όσο ψεύτικο και αν σου ακουστεί στην αρχή. Κάτσε και γράψε συγκεκριμένα περιστατικά:

  • Σε συγχωρώ που χτες καθόσουν 3 ώρες στο Instagram
  • Σε συγχωρώ που έβγαλες το άρθρο σε 5 ώρες αντί για 2.
  • Σε συγχωρώ που ήσουν επιθετικός ανά φάσεις και δεν μίλησες όπως θα έπρεπε.
  • Σε συγχωρώ που...

Γιατί αν δεν συγχωρέσεις πρώτα εσύ τον εαυτό σου, δεν θα τα έχεις καλά μαζί του. Και θα είσαι μαζί του μιά ζωή.

Θα πρέπει να συγχωρέσεις πρώτα τον εαυτό σου, ώστε εν συνεχεία να μπορέσεις να ρίξεις τις προσδοκίες σου για να πετύχεις τους στόχους σου (21 λόγοι να ρίξεις τις προσδοκίες σου για να επιτύχεις μεγαλύτερους στόχους)

(1) Αν θες διάβασε αυτό το άρθρο για 25 τρόπους να αγαπήσεις περισσότερο τον εαυτό σου
και (2) γιατί αυτό είναι υγιής - ΚΑΛΟΣ εγωισμός.


Αν θες να γνωρίσεις τον εαυτό σου καλύτερα, για να τον εκτιμήσεις περισσότερο και να βρεις και άλλους λόγους να είσαι ευγνώμων και να τον αγαπήσεις, μπες εδώ και κατέβασε δωρεάν το μικρό βιβλιαράκι αυτο-ανακάλυψης, καθώς και αρκετά άλλα δωρεάν εκτυπώσιμα  / εργαλεία για τους συνδρομητές.

Πώς να κάνεις την Αναβλητικότητα φίλη σου

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Μετά από τόσο καιρό που είχα να γράψω άρθρο, έπρεπε να γράψω για την αναβλητικότητα! Όχι όμως γιατί είναι κακή - αλλά γιατί είναι καλή - και πώς έρχεται να μας υπενθυμίσει κάτι...

Πρόσφατα άρχισα να ξαναδιαβάζω ένα καταπληκτικό βιβλίο - "Το Εγώ είναι ο Εχθρός" (Ego is the Enemy) του Ryan Holiday, το οποίο μιλάει για το πώς το "Εγώ" μας είναι αυτό που μπαίνει εμπόδιο σε κάθε τι που κάνουμε ή δεν κάνουμε, είτε επιτυγχάνουμε, είτε αποτυγχάνουμε, είτε αναβάλλουμε συνεχώς τα πάντα και δεν κάνουμε τίποτα. 

***Σημείωση: στο άρθρο αυτό, το Εγώ το χρησιμοποιώ σαν τον ΚΑΚΟ ΕΓΩΙΣΜΟ, την έκδοση του Εγωισμού που τυφλώνει, που κουφαίνει, που απομονώνει και παραλύει τον άνθρωπο. Υπάρχει όμως και καλός εγωισμός και έχω μιλήσει για αυτόν σε άλλο άρθρο.***

Άμα πετύχεις κάτι, μεγάλο ή μικρό, το Εγώ είναι που θα αρχίσει να σου δίνει άδεια να αρχίσεις να "πυροβολάς τα πόδια σου":

Το Εγώ είναι που σου λέει πως "είσαι ξεχωριστός" - "αξίζεις περισσότερα" - "μπορείς να χαλαρώσεις τώρα, σου αξίζει" - "έλα, έχασα μερικά κιλά, μου αξίζει τώρα το μιλφέιγ" - "κρατιόμουν, ήμουν καλός όλη μέρα, αλλά τώρα θες βρίσιμο" - "τόσο καιρό έχω κόψει το τσιγάρο, μπορώ να κάνω ένα τώρα, δε θα με πειράξει".

Όταν αρχίζεις και γίνεσαι καλός σε κάτι, όταν κάνεις πρόοδο προς στόχους που έβαλες, αρχίζεις να ακούς λιγότερο αυτά που σου λένε οι άλλοι. Γιατί εσύ ξέρεις καλύτερα. Αρχίζεις και κλείνεσαι και απομονώνεσαι.

Σταματάς αυτά που σε οδήγησαν στη νίκη. Και αρχίζει ξανά η κατρακύλα.

Όταν αποτυγχάνεις, το Εγώ σου αρχίζει και λέει "αξίζω περισσότερα, φταίει αυτός που απέτυχα". "Φταίει η κοινωνία". "Φταίνε οι άλλοι". Και δεν αναλαμβάνεις καμία ευθύνη - και έτσι είσαι θύμα της ζωή σου και δεν πας πουθενά - περιμένεις κάποιον να έρθει να σε σώσει.

Αλλά το Εγώ μπορεί να οδηγήσει και σε ακόμα χειρότερα: σε μία ζωή που έχεις επαναπαυτεί, τη σιχαίνεσαι, τη νοιώθεις να σε φθείρει, αλλά την έχεις συνηθίσει, και δε σε ενοχλεί αρκετά ώστε να ταρακουνηθείς να αλλάξεις.

Και όταν δεν προσπαθείς καν να αλλάξεις, είναι γιατί το Εγώ σου σου λέει: "εγώ είμαι για μεγαλεία, τι νομίζεις, θα αρχίσω να δουλεύω για 1€ την ώρα;" ή "Τι θα μου κάνει το 1 πουσαπ, εγώ θέλω κανονική γυμναστική!", ή "τι είμαι ο χαμάλης σου και θες να βγάλω και τα σκουπίδια;", "για ποια με πέρασες, για τη δούλα σου;", "ξέρεις ποιος είμαι εγώ;", "γιατί εγώ να τους συμπεριφερθώ καλά, αυτοί μου συμπεριφέρονται καλά;".

Σου θυμίζουν τίποτα;

Όλα αυτά τα ωραία τα λέει το Εγώ μας. Και είναι αυτά που οδηγούν στην απομόνωση, την αποτυχία, την κατάθλιψη, και το θυμό με όλους και με όλα.

Και βλέπεις την 70άχρονη να έρχεται στο νοσοκομείο και να έχει μείνει μόνη της - να μην τη θέλουν ούτε τα παιδιά της, ούτε τα εγγόνια της, ούτε τα αδέρφια της, γιατί τους έδιωξε όλους από κοντά της, γιατί "δεν τους άντεχε". Γιατί τους κατηγορεί που την ξεχνάνε. Που δεν παίρνουν τηλέφωνα. Που έφυγαν από κοντά της. Γιατί πάντα έπαιρνε και δεν έδινε. Γιατί "ξέρεις ποια είμαι εγώ". Ενώ και αυτή έκανε τα ίδια στους δικούς της γονείς.

Το Εγώ παίζει πολύ άσχημα παιχνίδια.

Σου φαίνονται οικεία τα παραπάνω;

Εγώ ξέρω ότι κάθε τρεις και λίγο ακούω το Εγώ μου να μου λέει μερικές τέτοιες σκέψεις. Αλλά πλέον το καταλαβαίνω συχνότερα, και δεν το αφήνω να με μπερδεύει.

Ξέρω ότι τίποτα δεν έχω καταφέρει μόνος μου, και ούτε θα μπορούσα.

Ξέρω ότι τα πάντα τα οφείλω σε άλλους - στην οικογένειά μου, στους φίλους μου, στις ομάδες που είμαι - και ναι - τα οφείλω και στην πατρίδα μου. Μπορεί να μην είναι τέλεια - όμως επέτρεψαν όλα αυτά που καταφέρνω, με τους περιορισμούς τους και όλα.

Για να είμαι ακριβής, αν πίστεψες ότι 100% των φορών τα πιστεύω τα παραπάνω - είναι ψέμα και μιλάει το Εγώ μου. Η αλήθεια είναι ότι και γω τα κατηγορώ όλα και όλους μερικές φορές. Ιδίως όταν βιάζομαι. Αλλά με μια δεύτερη ματιά - τα ευγνωμονώ. Δεν είμαι ξεχωριστός. Και γω, όπως όλοι πέφτω θύμα του μυαλού μου, και προσπαθώ να απελευθερωθώ.

Και ευγνωμονώ βασικά πράγματα που παίρνουμε για δεδομένα - όπως το ότι δεν είμαστε δικτατορία. Γιατί αν ταξιδέψεις λίγο, θα αρχίσεις να εκτιμάς ΠΟΛΛΑ από αυτά που παίρνεις για δεδομένα - όπως τη δωρεάν εκπαίδευση, τον καλό καιρό, τη θάλασσα, τα πανέμορφα μέρη, και ναι, την ελευθερία μας.

Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης; ΑΦΘΟΝΑ. Σίγουρα. Αλλά ας μην ξεχνάμε όλα αυτά που έχουμε.

Όμως πώς μπορούμε να αρχίσουμε να πιάνουμε συχνότερα το πότε μας μιλάει το Εγώ μας, και πότε μας κάνει τη ζωή δύσκολη;

Αναβλητικότητα

Αρχίζουμε να θέτουμε ψηλούς στόχους και να λέμε πράγματα του στυλ "ΟΚ, θέλω να χάσω 10 κιλά σε 2 μήνες" ή "θα πηγαίνω γυμναστήριο 3 φορές την εβδομάδα, 2 ώρες τη φορά", ή "θέλω να πάω ταξίδια" (πιο γενικό). "Θέλω να κάνω την πτυχιακή μου". 'Η όπως εγώ - "θέλω να γράψω 2 άρθρα". 

Και μάντεψε τι γίνεται: 

"Από Δευτέρα"

Παλιόφιλε Αναβλητικότητα, καλωσήρθες.

Σε ακούω να σκέφτεσαι "ρε Θοδωρή, φίλος η Αναβλητικότητα; Από πού κι ως πού; Εσύ δε μας έλεγες πως είναι Ο Συχνότερος Σαμποτέρ μας παλιότερα;;;"

Και όμως, άσχετα με το τι λένε, και το τι έλεγα και εγω, η αναβλητικότητα είναι φίλος μας.

Ξέρεις γιατί; Γιατί όταν τη βλέπουμε, μας κλείνει το μάτι και μας λέει "φιλαράκι, σαν πολλά δεν μας τα λές; Ποιος νομίζεις πως είσαι; Κάτσε καλά και μην το παίζεις κάποιος".

Μας δείχνει ότι έχουμε πέσει θύμα του Εγώ μας. Μας δείχνει ότι έχουμε υπερβολικά ψηλές προσδοκίες από τον εαυτό μας, και πρέπει να κόψουμε κάτι. 

Κόψε κάτι... Ξεκίνα με μικρά βηματάκια... Που πας χοροπηδώντας;

Θες να ξεκινήσεις διατροφή; Ξεκίνα λίγο πρώτα να μειώνεις τη ζαχαρίτσα απ'τον καφέ..

Θες να ξεκινήσεις γυμναστική; Ανέβα τη σκάλα αντί να πάρεις το ασανσέρ.. Πέσε και κάνε ένα πουσάπ... Πήγαινε 5 λεπτά περπάτημα γύρω απ'το σπίτι σου..

Θες να τελειώσεις ένα καλό βιβλίο; Διάβασε μία σελίδα την ημέρα.

Θες να σταματήσεις να αισθάνεσαι μόνος; Σήκωσε το χέρι σου και πάρε κάποιον τηλέφωνο. Χωρίς να του παραπονεθείς "πού εξαφανίστηκες πάλι".

Θες να γράψεις 2 άρθρα; (λέω στον εαυτό μου) - Ξεκίνα να χαζεύεις λίγο τα προηγούμενα άρθρα σου να δεις πώς έχεις αλλάξει από τότε... (και ναι, τα βλέπω και θέλω να τα αλλάξω όλα ?)

Την επόμενη φορά που θα αρχίσεις να αναβάλλεις, λοιπόν, σκέψου πως η αναβλητικότητα είναι φίλη σου, και πως έρχεται να σου υπενθυμίσει κάτι:

Πως δεν χρειάζονται μεγάλα βήματα. 
Μην το παίζεις ήρωας. 
Κάν΄το απλό. Κάνε κάτι μικρό. 
Αλλά ΞΕΚΙΝΑ.

Αυτό που σε εμποδίζει πολλές φορές να ξεκινήσεις με μικρά βήματα, είναι οι υψηλές προσδοκίες σου (λόγω του Εγώ). 

Δες γιατί το να ρίξεις τις προσδοκίες σου θα σε βοηθήσει να πετύχεις τους στόχους σου (21 λόγοι να ρίξεις τις προσδοκίες σου για να επιτύχεις μεγαλύτερους στόχους)

5 συμβουλές για το πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα! (+video)

Εδώ θα βρεις 5 συμβουλές πώς να απομνημονεύεις καλύτερα, όπως το πώς να κάνεις επαναλήψεις, γιατί είναι καλό να αλλάζεις περιβάλλον, και γιατί θέλουμε τη φαντασία.

Aυτό το βίντεο το γύρισα για να απαντήσω στη Θεοδώρα, που είναι 2α Λυκείου και θέλει να δώσει για Ιατρική του χρόνου. Όπως πολύς κόσμος αντιμετωπίζει πρόβλημα με την αποστήθιση, και γι'αυτό με ρώτησε αν έχω κάποια συμβουλή.

Ήταν η κατάλληλη αφορμή και ευκαιρία να συνεχίσω να γράφω, και να κάνω βίντεο που ήθελα από καιρό.

Έχω, λοιπόν, 5 συμβουλές για το πώς να απομνημονεύεις και να αποστηθίζεις καλύτερα - μπορείς να διαβάσεις περισσότερα, σε προηγούμενα άρθρα, εδώ:

1. Η Απομνημόνευση ΔΕΝ είναι το ίδιο με την Κατανόηση

Και το ανάποδο - η Κατανόηση ΔΕΝ είναι το ίδιο με την Απομνημόνευση. Μπορείς να θυμάσαι πράγματα που δεν καταλαβαίνεις, αλλά και να καταλαβαίνεις, ενώ δεν πρόκειται να το θυμάσαι.

Πολλές φορές συγχέουμε αυτά τα δυο και πιστεύουμε πως επειδή καταλαβαίνουμε κάτι, σημαίνει πως θα το θυμηθούμε κιόλας.

Δεν ισχύει.

Το πέρναγα σε όλη την ιατρική - σου συμβαίνει όταν διαβάζεις κάτι οικείο και γνωστό - ιδίως όταν κάνεις "επανάληψη", οπότε πιστεύεις ότι το ξέρεις και πως θα το θυμηθείς - και όταν σε ρωτάνε "Τι διάβασες;" το μυαλό σου είναι κενό - δεν θυμάσαι τίποτα.

Γιατί;

Έπεσες στην παγίδα: Πίστευες ότι θα το θυμηθείς και πως θα είναι εκεί όταν το χρειαστείς.

Όμως στην πραγματικότητα το καταλάβαινες όταν το διάβαζες, και γι'αυτό το διάβαζες μηχανικά.

Οπότε δεν του αφιέρωσες αρκετό χρόνο, δεν το ανέλυσες αρκετά, δεν το έκανες αρκετά αξιομνημόνευτο.

Δεν το έβαλες κάπως στο μυαλό σου ώστε να μπορείς να το ξαναβρείς, και έτσι έπεσε στον ωκεανό της Μνήμης και χάθηκε. Και όταν σου λένε μετά "ψάρεψέ το", δεν μπορείς να το ανασύρεις (ανακαλέσεις).

Αν θες, διάβασε περισσότερα για αυτό, εδώ: Πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα; (μέρος 1)

2. Κάνε ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΑ περάσματα - επαναλήψεις

Ξανά και ξανά και ξανά. Κάνε ένα πρώτο πέρασμα για να καταλάβεις τι λέει το κείμενο, και μετά πήγαινε σιγά σιγά - εάν θες να το απομνημονεύσεις όλο (αποστήθιση λέξη προς λέξη - "Verbatim") - ξανά πρόταση - πρόταση, παράγραφο παράγραφο.

Όταν τελειώσεις την επόμενη συνεχίζεις ξανά 1η και 2η.

Μετά διαβάζεις 3η. Μετά ξανά 1η και 2η και 3η, κ.ο.κ.

Διαβάζεις, κλείνεις το βιβλίο, προσπαθείς να τα επαναλάβεις. Ξαν'ανοίγεις και βλέπεις πώς τα πήγες.

Σίγουρα είναι βάναυση διαδικασία, κυλάει πάρα πολύ αργά, αλλά (ΜΟΝΟ) αν θες την τελειότητα, θα πρέπει να βάλεις τον κόπο.

Αυτό που έχουν βρει είναι ότι - ανεξαρτήτως δυσκολίας - κάτι το οποίο μαθαίνεις θα πρέπει να το κάνεις επανάληψη σε 1 ώρα, σε 24 ώρες, σε 1 εβδομάδα, σε 1 μήνα, σε 3 μήνες, σε 6 μήνες κ.ο.κ. - αυτό το λένε "καμπύλη μάθησης", ώστε να μπει κάτι στη μακροχρόνια μνήμη.

Σε αυτό βασίζεται και το "Spaced Repetition" για το οποίο θα μιλήσουμε αργότερα.

Αυτό βέβαια πάει και ανάλογα με τη δυσκολία απ'αυτό που μαθαίνεις, και ανάλογα το χρόνο και την ενέργεια που του αφιέρωσες για να το κάνεις αξιομνημόνευτο, ώστε να το θυμάσαι.

Γι'αυτό και είναι τόσο σημαντικές οι συχνές επαναλήψεις ώστε να δεις τι ξέρεις και τι όχι.

Ξανά:

  • Τέλειωσες μία παράγραφο; Επανάληψη. 
  • Τέλειωσες δεύτερη; Πρώτη + Δεύτερη.
  • Μετά 3η - και 1η-2η-3η.
  • Μετά 4η. Και 1η-2η-3η-4η.

Είναι σίγουρα κουραστικό, αλλά είπαμε - πόσο πολύ το θες;

3η συμβουλή: Κάνε ΖΩΝΤΑΝΕΣ εικόνες.

Κάνε αξιομνημόνευτες, παλαβές, κινούμενες εικόνες. Βάλε αισθήσεις - οσμή (περίεργες / αγαπητές ή σιχαμερές μυρωδιές), εικόνα, έντονα χρώματα αίσθηση αφή κίνηση, σεξουαλικές σκηνές και υπονοούμενα τείνουμε να τα θυμόμαστε καλύτερα, πράγματα τρομαχτικά, έντονα, περίεργα. Όλα αυτά τείνουμε να τα θυμόμαστε.

Όταν κάνεις εικόνες ζωντανές με τέτοιο τρόπο, θα τα θυμάσαι πολύ πιο εύκολα.

Το δύσκολο με αυτή την τεχνική είναι να οπτικοποιήσεις (κάνεις εικόνα) γενικές έννοιες που δεν μπορείς εύκολα να τα κάνεις εικόνα, οπότε εκεί θα πρέπει να σκεφτείς τι εννοεί αυτή η λέξη - ώστε να την παρομοιάσεις με κάτι που εννοεί, ή να σπάσεις τη λέξη σε μέρη που σου θυμίζουν κάτι - έννοιες/μικρότερες λέξεις που σου δίνουν μία ζωντανή εικόνα. Και τα βάζεις μαζί όλα αυτά τα χαρακτηριστικά αυτού που θες να θυμάσαι, σαν ένα πακέτο πληροφορίας μέσα στην εικόνα.

Προφανώς όταν κάνουμε τέτοιες εικόνες, δεν υπάρχουν Politically correctness, ρατσισμός, εθνικισμός, και όλες οι υπόλοιπες έννοιες που έχουμε για να συνεννοούμαστε - γιατί η μνήμη δε λειτουργεί με τέτοιους περιορισμούς. Οπότε συγγνώμη εκ των προτέρων αν προσβληθεί κάποιος με τα αναγραφόμενα επί του θέματος.

4. Τέσταρε τον εαυτό σου - Ξανά και ξανά

Και ξανά, και ξανά, και ξανά - και βάλε και άλλους να σε ρωτήσουν, κάνε πολλές ερωτήσεις, κλείσε το βιβλίο και επανέλαβέ τα. Βάλε φίλους σου να σε ρωτήσουν, τους γονείς σου, ηχογράφησε ερωτήσεις με το κινητό σου.

Γιατί αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να καταλάβεις τι έχεις κάνει "δικό σου", τι έχεις απομνημονεύσει, είναι να το τεστάρεις - τα τεστ είναι ακριβώς αυτό το πράγμα. Επιβεβαίωση του αν όντως θυμάσαι ή αν απλά κατάλαβες χωρίς να θυμάσαι.

Αυτό συνδέεται και με την πρώτη συμβουλή - και πέφτουμε στην παγίδα ιδίως όταν κάτι το κάνουμε "επανάληψη", επειδή μας φαίνεται οικείο, νομίζουμε πως τα ξέρουμε επειδή το καταλαβαίνουμε - και πιστεύουμε ότι θα το θυμόμαστε κιόλας. Λάθος. Ο μοναδικός τρόπος να δούμε τι ξέρουμε είναι να τεστάρουμε τον εαυτό μας - ή να μας τεστάρουν άλλοι (βλέπε εξέταση/τεστς/διαγωνίσματα κλπ).

Κατά μία έννοια, όπως θα γράψω και σε άλλο άρθρο, και η ζωή μας τεστάρει ξανά και ξανά να δει τι έχουμε καταλάβει. Είναι ο μοναδικός τρόπος να εγκατασταθεί το μάθημα μέσα μας.

Ένας άλλος τρόπος για να τεστάρεις τον εαυτό σου είναι οι καρτέλες με ερωταπαντήσεις - από τη μία μεριά η ερώτηση - απ'την άλλη η απάντηση.

Αυτό που εγώ αγαπώ και έκανα είναι να φτιάξω τέτοιες ηλεκτρονικές "τράπουλες" με καρτέλες ερωταπαντήσεων σε μία δωρεάν εφαρμογή που λέγεται Anki (κατέβασέ την εδώ) - ή Ankidroid (για Android) - υπάρχουν και άλλα.

Κεντρικό μενού με κεφ./συστήματα

Παράδειγμα καρτέλας για συμπτώματα από σύνδρομο Cushing

Αυτό το ανακάλυψα όταν είχα απηυδήσει με την Παθολογία και είχα πολλά που έπρεπε να απομνημονεύσω, πέρα απ'την "κατανόηση", και έτσι έκανα μία ολόκληρη τράπουλα με 750+ ερωταπαντήσεις εφ'όλης της ύλης, με αξιομνημόνευτες απαντήσεις / μνημονικές τεχνικές.

Εάν είσαι Ιατρική και σε ενδιαφέρει, μπορείς να τη βρεις πατώντας εδώ.

Το καλό αυτού του προγράμματος είναι ότι σου εμφανίζει τις κατάλληλες καρτέλες την κατάλληλη στιγμή - ανάλογα με το πόσο εύκολο ή δύσκολο σου ήταν να θυμηθείς την απάντηση, σε ολοένα αυξανόμενο χρονικό διάστημα.

Κάτι που σου ήταν εύκολο, μπορείς να πατήσεις να στο ξανα-εμφανίσει σε 2-3 μέρες και μετά ξανά σε 1-2 εβδομάδες, ενώ κάτι που σου ήταν δύσκολο, πατάς να στο ξαναδείξει σε 5 λεπτά.

Αυτό ονομάζεται "Spaced Repetition" (= "Διαστημική Επανάληψη"... ?? ίσως να'ταν καλύτερο "Επανάληψη σε Διαστήματα" ?).

5. Άλλαζε περιβάλλον - διάβασε σε διαφορετικά μέρη

Σε όσα περισσότερα μέρη διαβάσεις κάτι ή το κάνεις επανάληψη ή κάτσεις να το σκεφτείς, τόσο πιο εύκολα θα το θυμάσαι.

Κάνε επανάληψη σε διάφορα μέρη όπως π.χ. στο σχολείο, στο δρόμο (προσοχή τ'αμάξια), στη βιβλιοθήκη, σε καφετέρειες (δύσκολο για κάποιους), σε σπίτια συγγενών ή φίλων σου (εάν μπορείτε να διαβάσετε μαζί και δεν αποσπάστε πανεύκολα λόγω παρέας).

Στο σπίτι σου: στο σαλόνι, στο διάδρομο, στην κρεββατοκάμαρα, στην τουαλέτα, στην μπανιέρα, στο γραφείο, στην κουζίνα, στο μπαλκόνι, στο δωμάτιό σου, στο πάτωμα σε άλλες γωνείες και σημεία (απέφευγε το κρεββάτι σου για να μην το συνδιάσεις με διάβασμα και σου χαλάσει τον ύπνο).

Ο εγκέφαλός μας τείνει να συνδέει (κρεμάει) πληροφορίες σε ένα συγκεκριμένο μέρος ή αντικείμενο, όταν διαβάζεις και τεστάρεις τον εαυτό σου στο ίδιο μέρος συνεχώς.

Εάν αλλάζεις συνεχώς το περιβάλλον σου, ενώ προσπαθείς να ανακαλέσεις συγκεκριμένες πληροφορίες, ο εγκέφαλός σου δεν μπορεί να "κρεμάσει" (συνδέσει) πληροφορίες στο εξωτερικό περιβάλλον.

Έτσι, προκαλείται να κάνει πιο αξιομνημόνευτα αυτά που προσπαθείς να ανακαλέσεις, και πιο γερά συνδεδεμένες μεταξύ τους τις πληροφορίες, ώστε να μπορεί να τις ανακαλέσει ανεξαρτήτως του πού βρίσκεσαι.

Αν για παράδειγμα διαβάζεις συνέχεια στο δωμάτιό σου - στο γραφείο σου, περισσότερες πληροφορίες θα προσδεθούν σε αυτό, και θα θυμάσαι πολύ ευκολότερα και περισσότερα όσο είσαι και τεστάρεις τον εαυτό σου στο γραφείο σου.

Αυτό μπορεί να σου δώσει την ψευδαίσθηση πως θα τα θυμάσαι και αργότερα, και αλλού - αλλά όταν σε ρωτήσουν στην τάξη, το μυαλό σου θα κολλήσει - γιατί δεν ξέρει από πού να ξεκινήσει - δεν έχει τα ερεθίσματα του γραφείου, πάνω στα οποία έχει "κουμπώσει" τη νέα "ξεκάρφωτη" πληροφορία.

Θα κοιτάς το κενό και δε θα μπορείς να τα θυμηθείς, γιατί τα έχεις συνδέσει με κάτι που έβλεπες στο δωμάτιό σου.

Εγώ προσωπικά, έκανα βόλτες, περπατούσα σε όλο το σπίτι, γύρω απτην τραπεζαρία, πάνω κάτω τον διάδρομο κλπ όταν έκανα επαναλήψεις (κάνεις και τη γυμναστικούλα σου).

Οπότε, ιδίως όταν τεστάρεις τον εαυτό σου, τέσταρέ τον σε διαφορετικά μέρη και περιβάλλοντα, ώστε να σιγουρέψεις ότι τα θυμάσαι, και ότι τα "αγκίστρια" που πετάς στον ωκεανό της μνήμης, για να ψαρέψεις την πληροφορία που θες, δεν έχουν σχέση με το πού βρίσκεσαι, αλλά να σιγουρέψεις πως τα έχεις, όπου και να είσαι, μαζί σου.


Αν ενδιαφέρεσαι για περισσότερες πληροφορίες πάνω σε διάβασμα, μάθηση και μνήμη, βάλε το email σου και γίνε συνδρομητής στην απο κάτω φόρμα, για να κατεβάσεις διάφορα καλούδια που έχω για τους συνδρομητές, και για να σου έρχονται emails με κάθε νεώτερο άρθρο, βίντεο ή συστάσεις. 

Πώς να θυμάσαι δύσκολα ονόματα και έννοιες

Είναι εύκολο να κάνεις εικόνα κάτι που αντιλαμβάνεσαι με τις αισθήσεις σου... Ένα αντικείμενο, έναν άνθρωπο, ένα ζώο, ένα φυτό. Κάτι που βλέπεις.

Είναι εύκολο να δεις ΡΟΖ ελέφαντες, ή ένα ταξί, που στη θέση του οδηγού κάθεται μία μαλλιαρή μαύρη αρκούδα που σε χαιρετάει. Μπορείς να τα κάνεις εικόνα, ακόμη και αν δεν υπάρχουν.

Όμως αυτό στο οποίο δυσκολευόμαστε όλοι μας, να καταλάβουμε και να θυμόμαστε, είναι πράγματα που δεν μπορείς εύκολα να τα κάνεις εικόνα.

Τέτοιες είναι έννοιες, όπως οι αριθμοί, άγνωστες λέξεις σε άλλη γλώσσα (που εκεί παίζεις με τους ήχους, τον ελεύθερο συνειρμό και το νόημα), ή αόριστες έννοιες, όπως η "αγάπη", το "μίσος", η "γαλήνη", η "εξέλιξη", η "οικονομία", η "συνήθεια".

Εσύ πώς θα έκανες (κινούμενες) εικόνες αυτές τις έννοιες;

Στην αρχή, για να οπτικοποιήσεις αόριστες έννοιες και λέξεις, μπορείς να ψάξεις τη λέξη στο Google ώστε να σου δείξει εικόνες - π.χ. ψάξε τη λέξη "εξέλιξη" ή τη λέξη "βιολογία", ή "αρχαία", ή "συνήθεια". 

Σε προηγούμενο άρθρο (Πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα; (μέρος 2)) είπαμε πώς μπορείς να κωδικοποιήσεις σε εικόνα τα βασικά νούμερα (0-9). 

Οι αρχές είναι οι ίδιες και για περισσότερους αριθμούς (000-999), ημερομηνίες (κάνεις ένα σύμβολο για κάθε αριθμό απ'το 00 έως το 99 και μετά θυμάσαι και το 05/11/1525 πανεύκολα. Απλά θέλουν πολύ εξάσκηση, και θα μιλήσουμε γι'αυτό σε επόμενο άρθρο.

Με τις ίδιες αρχές πρωταθλητές μνήμης απομνημονεύουν τραπουλόχαρτα, τηλέφωνα, ονόματα κ.ο.κ.

Με όλα αυτά ασχολήθηκα ανά διαστήματα, αλλά η πραγματική αξία για μένα ήρθε όταν άρχισα να του αφιερώνω το χρόνο και την ενέργεια να αρχίσω να κάνω εικόνες τις διάφορες δύσκολες έννοιες ή φάρμακα της Ιατρικής.

Ας δούμε ένα παράδειγμα απ'το παρακάτω βίντεο:

Παράδειγμα "οπτικοποίησης" αόριστης έννοιας: 
Θειαζολιδινεδιόνες (οικογένεια αντιδιαβητικών φαρμάκων)

Απόσπασμα του βίντεο από το άρθρο 5 συμβουλές για το πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα! (+video).

Όπως βλέπετε, φαντάζομαι τη θεία μου μαζί με την (Angelina) Jolie, να της λέει "Δίνε 2 Νες(καφε)" (Θειαζολιδινεδιονες) - παραδίπλα πολλά βαζάκια ζάχαρης - γιατί είναι αντιδιαβητικό φάρμακο - και από κάτω τους να τις κοιτάνε δύο παχουλά πιτσιρίκια, το 1ο κίτρινο και το 2ο όχι - γιατί;

Γιατί όπως δρουν οι θειαζολιδινεδιόνες, δημιουργούν νέα λιποκύτταρα (παχουλά πιτσιρίκια) - τα οποία έχουν χαμηλότερη αντίσταση στην ινσουλίνη - οπότε τα φαντάζομαι και τα δύο να κοιτάνε υπνωτισμένα (/χαζεμένα) την Αντζελίνα - αυτό σκέφτηκα για χαμηλότερες αντιστάσεις.

Τα πιτσιρίκια είναι 2 γιατί έχουμε 2 καφέδες (νες), αλλά και γιατί έχουμε 2 γενιές από Θειαζολιδινεδιόνες - και το πρώτο είναι κίτρινο, γιατί τα της πρώτης γενεάς προκαλούν προβλήματα στο συκώτι (κίτρινο = ίκτερος = δ/χές ήπατος, στο μυαλό μου).

Προφανώς όλη αυτή η διαδικασία, όσο την εκπαιδεύεις τόσο πιο αυθόρμητα και γρήγορα θα γίνεται - αυτό εμένα μου πήρε να το σκεφτώ μερικά δευτερόλεπτα, και αμέσως είχα μία ζωντανή αξιομνημόνευτη εικόνα σκηνή που μου λέει το όνομα και το τι κάνουν αυτά τα φάρμακα - αργότερα προσέθεσα και παρενέργειες, μηχανισμό δράσης κλπ.

Το μυαλό μας λειτουργεί με Πυρήνες / ομάδες (clusters) πληροφοριών - όπως είναι και το σύμπαν με ομάδες πλανητών (πλ.συστήματα).

Όσα περισσότερα "κουμπώνεις" μεταξύ τους, τόσο μεγαλύτερη "βαρυτική" έλξη έχουν στα τριγύρω. Τα θυμάσαι ευκολότερα, και έλκονται / "γατζώνονται" περισσότερες πληροφορίες πάνω τους πιο εύκολα. Το ίδιο και ένας ιστός αράχνης ? ?.

Γιατί νομίζεις ότι θυμάσαι και θα θυμάσαι για πάντα το τηλέφωνο του σπιτιού σου, ή τη διεύθυνσή σου;

Γιατί έχεις πάρα πολλά δεδομένα, βιώματα, συναισθήματα και εμπειρίες συνδεδεμένες πάνω σε αυτές της πληροφορίες.

Η παραπάνω λοιπόν είναι μία απλή τεχνική και προσομοίωση για να θυμάσαι κάτι "κουλό", δύσκολο, με πολλές λεπτομέρειες, συνοπτικά σε μία εικόνα. 

Η τεχνική είναι απλή, η εφαρμογή της παίρνει λίγο χρόνο, και θέλει εκπαίδευση.

Όμως με τον καιρό βλέπεις πως η φαντασία σου θα εκτοξευτεί, θα αρχίσεις αυτόματα και πολύ γρήγορα να κάνεις εικόνες τις έννοιες που ακούς/διαβάζεις, και θα δεις ότι γενικά αρχίζεις να θυμάσαι πολύ περισσότερα πράγματα γενικότερα - όχι μόνο αυτά που απομνημονεύεις.

Είναι μύθος πως η μνήμη και η απομνημόνευση είναι κάτι βαρετό, ανιαρό και άχαρο.

ΤΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟ.

Η μνήμη και η μνημονοτεχνικές είναι κάτι ζωντανό, ζωηρό, τολμηρό, ευφάνταστο και μαγικό. Τα μόνα όρια, είναι τα όρια της φαντασίας σου.

Εκπαίδευσέ την.

Τα 10 ωραιότερα μαθήματα του 2017 – Δυσκολίες, The Force και άλλα καλά.

Θα’ταν το απόγευμα της Πρωτοχρονιάς, την ώρα που ο ήλιος έπεφτε, και ήμασταν στο λεοφωρείο για Λευκάδα με τον αδερφό μου. Μετά από λίγη κουβεντούλα, έκατσα, χαλάρωσα, και άρχισα να σκέφτομαι τη χρονιά που έκλεισε, και τη νέα που ξανοίγεται μπροστά μας…

Όπως κάθε Πρωτοχρονιά, τα τελευταία 8 χρόνια, κάθομαι και κάνω μία ανασκόπηση του έτους που πέρασε.

Μου αρέσει πολύ αυτη η διαδικασία, γιατί πάντα μου θυμίζει πράγματα που κόντευα να ξεχάσω ή άλλα που θα’θελα να σημειώσω για τα βλέπω συχνότερα και να μην τα ξεχάσω.

  • “Τι κατάφερες το 2017; Ποια ήταν μερικά απ’τα highlights;”
  • “Αν ήταν να τα συνοψίσεις σε 3 επικεφαλίδες;”
  • “Με ποιους διασκέδασες; Σε ποιά νέα μέρη πήγες; Τι καινούριο έκανες;”

(Αν θες μπορείς να κατεβάσεις το pdf με τις 25 ερωτήσεις για το νέο έτος, δωρεάν, με το να γίνεις συνδρομητής στην αρχική σελίδα εδώ.)

Όμως μία από τις ερωτήσεις που είχα μπροστά μου, με έκανε να σκεφτώ πολύ περισσότερο και να κάτσω να γράψω για αρκετή ώρα:

“Τι εμαθες από τον κόσμο; Τι έμαθες από διάβασμα/μελέτη; Τι έμαθες απ΄τη ζωή;”

Συνολικά σημείωσα 50 πράγματα, αυτά είναι τα 10 καλύτερα κατά την άποψή μου, που ελπίζω να σε βοηθήσουν κάπως στο δρόμο σου. Ας αρχίσουμε!

1. Οι Aνθρώπινες Σχέσεις κάνουν τη διαφορά.

Όπου και να πας, η εμπειρία σου σχηματίζεται απ’το ποιος είσαι εσύ, και τι ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ έχεις γύρω σου. Όχι απ’το μέρος – όπου και αν πας στον κόσμο.

Οι άνθρωποι είναι ο μεγεθυντικός φακός της εμπειρίας που ζεις. Της ζωής σου.

Κανένας δεν είναι ξεχωριστός από τον υπόλοιπο κόσμο – όσο και να ‘θελε να’ναι. Όλοι μας συνδεόμαστε.

Εσύ επιλέγεις τι ανθρώπους θα επιτρέψεις να έχεις γύρω σου.

Επέλεξε αυτές τις διασυνδέσεις συνειδητά, γιατί αυτές μεγενθύνουν και τις ανάλογες εμπειρίες σου – και εν τέλει αυτές είναι που σχηματίζουν και τις καλύτερες ή χειρότερες αναμνήσεις της ζωή σου.

Αυτά θα σου μείνουν πριν απ’το τέλος, και κανένας δεν μπορεί να στα αφαιρέσει παρά μόνο εσύ – και πόσο γρήγορα ξεχνάς.

2. Ο Πλούτος είναι συναίσθημα.

Δεν είναι πισίνες, βίλες, κότερα και κάμπριο – άδεια. Ο πλούτος μπορεί να είναι κοινός αγώνας, ζεστή καρδιά και καλή παρέα – ο πλούτος έρχεται απ’ότι σου γεννά ωραία συναισθήματα. Μέχρι και στις σκοπιές στο Κέντρο Εκπαιδεύσεως Νεοσυλλέκτων της Πάφου (στρατόπεδο), ένιωσα πραγματικά πλούσιος. Γιατί περνούσαμε πολύ ωραία, και το εκτιμούσα.

Ο πραγματικός πλούτος έρχεται από τα πράγματα που ΕΚΤΙΜΑΣ που έχεις. Όχι από όλα αυτά που έχεις και δεν εκτιμάς.

Πιο πλούσιος αισθάνεται αυτός που εκτιμά το σπίτι, τη γυναίκα, τα παιδιά, τους φίλους και τα παπούτσια που έχει και τις στιγμές που ζει, από εκείνον που είναι περισσότερο (χρηματικα) πλούσιος και τα έχει και όλα αυτά, αλλά δεν εκτιμά (κατανοεί) την αξία από τίποτε απ’όλα.

Όπως είπα – είσαι ήδη πλούσιος και δεν το ξέρεις.

3. Τι κάνουν διαφορετικά αυτοί που
πετυχαίνουν συστηματικά;

Μετά από έρευνες 3 χρόνων με ερωτηματολόγια, προσωπικές συνεντεύξεις, αναλύσεις κλπ, βρήκαν τι κάνουν αυτοί που καταφέρνουν μακροχρόνια και συστηματική επιτυχία άνω του μέσου όρου.

Κατ’αρχάς ανακάλυψαν κάποια “παράλογα” πράγματα όπως το ότι έχουν λιγότερο στρες, είναι πιο ευτυχισμένοι, εκτιμούν τις ανθρώπινες σχέσεις και δεν έχουν ξεχνούν κανένα τομέα της ζωής τους. Πώς σου φάνηκε;

Α, και πως δεν ασχολούνται περισσότερο με τις “δυνάμεις” τους απ’ότι με τις “αδυναμίες” τους απ’όσο ο υπόλοιπος κόσμος.

Αυτά ήταν αρκετά για να μου κινήσουν το ενδιαφέρον. Στο βιβλίο High Performance Habits του Brendon Burchard, λοιπόν, έμαθα τι έκαναν διαφορετικά.

Συγκεκριμένα κατέληξαν σε 6 συνήθειες που είχαν τη μεγαλύτερη συσχέτιση.

Συνήθειες, αλλά καθημερινές, συνειδητές και κατευθυνόμενες.

Σε προκαλώ να το αγοράσεις και να το διαβάσεις για το πως μπορείς να τις εφαρμόσεις στην καθημερινότητά σου και τις 6 (3 εφαρμογές για την κάθε μία – και να δεις δραματική διαφορά σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα – όσο όμως τα εφαρμόζεις). Ή τουλάχιστον να δεις το interview εδώ αν σ’αρέσουν τα παρακάτω.

Απ’τη στιγμή που το βιβλίο αυτό έπεσε στα χέρια μου και άρχισα να το εφαρμόζω – (πολύ απλές εφαρμογές) έχουν αλλάξει πολλά πράγματα προς το καλύτερο στη ζωή μου.

Ίσως να είναι η φάση τέτοια – που ξεκαθαρίζω και εφαρμόζω – αλλά σίγουρα έπαιξε ένα μεγάλο ρόλο το βιβλίο αυτό. Είναι απ’τα λίγα που διαβάζω και ξαναδιαβάζω – ενώ είμαι σε φάση που ΠΟΛΥ δύσκολα διαβάζω κάτι εκτός Ιατρικής.

Σου αναφέρω, λοιπόν, τις 2 απ’τα 6 συνήθειες, τις υπόλοιπες να μπεις να ακούσεις το interview :)

Κατέκτησε ΔΙΑΥΓΕΙΑ

Διαύγεια για το τι θες, ποιος θες να είσαι, τι θες να καταφέρεις, τι θα φερεις εσυ, τι ζητας απτους αλλους, τι θες να νοιωσεις, τι θες να κανεις τους αλλους να νοιωσουν – καθε μερα, οσο πιο συχνα μπορεις, πριν και μετα το οτιδηποτε, ολη μερα, για ολη σου την υπόλοιπη ζωή.

Μίλα παραπάνω με τον εαυτό σου. Κάνε συνεχώς ερωτήσεις. Πριν κάτσεις για δουλειά. Πριν πας κάπου. Πριν μπεις για meeting. Πριν μπεις σπίτι σου. Πριν πάρεις κάποια απόφαση. Πριν σηκώσεις το τηλέφωνο. Πριν μπεις στο messenger.

Ποιος θέλω να είμαι; Ποιος θέλω να είμαι για αυτόν/ή; πώς θα προσεγγίσω καλύτερα αυτόν/ή; τι ικανότητες θέλω να εξασκήσω; πώς μπορώ να προσφέρω καλύτερα / περισσότερα; Τι θέλω να νοιώσω; Τι θέλω να κάνω τους άλλους να νοιώσουν; Ποιος είναι ο σκοπός μου; Τι με ενθουσιάζει, με συνδέει, με ικανοποιεί περισσότερο και ΒΓΑΖΕΙ ΝΟΗΜΑ για εμένα, σε αυτή τη φάση της ζωής μου;

* Make it a habit: “Butt hits chair, brain starts questions.”
~ Brendon Burchard ~

Μαθε να δημιουργεις ενέργεια μέσα στη μέρα σου.

Κάθε μέρα, όλη μέρα – κίνηση, ζωντάνια, ξεκούραση, χαλάρωση, συγκέντρωση, εγκράτεια στο φαγητό.

Η ενέργεια είναι το παν. Όλες οι ιδέες του κόσμου, όλα τα λεφτά, όλες οι διασυνδέσεις, όλα τα οτιδήποτε, δε θα σε βοηθήσουν να φτιάξεις τη ζωή των ονείρων σου αν δεν έχεις ενέργεια.

Ενέργεια = Ζωή

Χωρίς αυτή, τα πάντα αποσυντίθενται.

Κάνε διαλείμματα κάθε 50 λεπτά. Γυμνάσου συχνά μέσα στην εβδομάδα σου. Κινήσου συχνά πυκνά μέσα στην ημέρα σου. Πήγαινε για ένα περίπατο στο βουνό ή στο πάρκο ή στο τετράγωνό σου. Κάτσε και προτού πιάσεις δουλειά, κλείσε τα μάτια σου και εστίασε στην αναπνοή σου. Ξεκουράσου – σωματικά, συναισθηματικά, νοητικά.

Αν είσαι άνω των 18, και δεν το έχεις κάνει ακόμα, αποφάσισε να κάνεις κάποιο έτος το καλύτερο έτος από άποψη υγείας και ενέργειας που είχες ποτέ σου.

Σε προκαλώ αυτό το έτος να είναι το 2018.

Για μένα ήδη είναι – έκανα τη Dexa Scan λιπομέτρησή μου, τις αναλύσεις αίματος, τα ζυγίσματα, έβγαλα τις φωτογραφίες για “το πριν και το μετα”.

Και ξεκίνησα αλλαγές σε άσκηση – συνιστώ ωραίο app: Thenics (απ’το Callisthenics), τοχω λατρέψει και είμαι lvl 9/47 αυτή τη στιγμή, σκοπεύω να το τερματίσω φέτος – κάνω λίγο κάθε μέρα, στα διαλείμματά μου για να ξεπιάνομαι, μαζί με τεντώματα/yoga.

Και αλλαγές σε διατροφή – επίσης απλό και ωραίο app: Vora – για να σταματάς να τρως μερικές ώρες, μερικές μέρες την εβδομάδα – ψάξε “διαλειμματική νηστεία / intermittent fasting” – το έκανα και παλαιότερα και ξέρω ότι λειτουργεί 1000% και πως έχω περισσότερη ενέργεια και καθαρότερο μυαλό νηστικός – τρως σε παράθυρο πχ 8 ωρών – 16 ώρες δεν τρως τίποτα με θερμιδικό περιεχόμενο – πίνεις μόνο νερό, τσάι, καφέ σκέτο

(*προφανώς αν έχεις ιατρικά προβλήματα συμβουλέψου τον ιατρό σου, δε φέρω καμία ευθύνη).

Στη φάση διαβάσματος για εξετάσεις που είμαι τώρα (απ’τις τελευταίες φαίνεται, επιτέλους), είναι τα λιγότερα που μπορώ να κάνω και μου δίνουν απίστευτα περισσότερη ενέργεια απ’όση φαντάζεσαι. Αλλά ό,τι λειτουργεί για σένα.

4. Ολες μας οι συμπεριφορές είναι ΡΟΛΟΙ.

Όχι μόνο οι συμπεριφορές μας, αλλά και η ίδια μας η “ταυτότητα”.

Μπαίνοντας σε έναν νέο ρόλο, γίνεσαι διαφορετικός – επέλεξε το ρόλο που θες και γίνε αυτός που θες.

Οι συνήθειες, οι συμπεριφορές, οι σκέψεις, τα συναισθήματα, τα αισθήματα, οι σχέσεις σου, η κοσμοθεωρία σου.. ΟΛΑ πηγάζουν απ’το πώς βλέπεις τον εαυτό σου – τι ρόλους παίζεις και τι νέους ρόλους θα επιλέξεις να ενσαρκώσεις.

Για να αλλάξεις κάτι, θα πρέπει να δεις τον εαυτό σου σε έναν νέο ΡΟΛΟ. Θα πρέπει να μπεις και να παίξεις τον ρόλο για κάποιο διάστημα. Θέλει παιχνίδι, διασκέδαση και διάρκεια.

Για παραπάνω διάβασε το The As If Principle του Richard Wiseman.

Φαντάσου τον ιδανικό μελλοντικό εαυτό σου (πχ σε 10-20 χρόνια). Όχι πού θα είναι, ή τι θα κάνει, ή τι θα έχει καταφέρει. Όχι όχι όχι.

Τι άνθρωπος είναι; Τι χαρακτηριστικά έχει; Πώς συμπεριφέρεται; Πώς μοιάζει;

Με το να τον σκέφτεσαι συχνά, με το να συζητάς μαζί του, με το να μπαίνεις σε αυτό το ρόλο και να ζεις κάθε μέρα όσο περισσότερο μπορείς προσπαθώντας να του μοιάσεις, γίνεσαι περισσότερο αυτός.

Όπως τα φαντάζεσαι, τα δημιουργείς.

5. Δείχνεις πόσο θες κάτι μόνο μέσα απ’τις πράξεις και τις προτεραιότητές σου.

Όταν μιλάς συνέχεια για κάτι, αλλά δεν κάνεις τίποτε για αυτό, σημαίνει πως δε το θες πραγματικά (ακόμα).

Για να δεις και να αποδείξεις στους άλλους και στον ΕΑΥΤΟ σου το τι πραγματικά θες, κοίτα τις πράξεις σου – τις ώρες, τη σκέψη, την εργασία, τον κόπο, την επιμονή και υπομονή, τις ΘΥΣΙΕΣ, τα (επίπονα) ΟΧΙ σε όλα τα υπόλοιπα που είναι δευτερεύουσας σημασίας.

Οι πράξεις δεν ψεύδονται.

ΠΑΝΤΑ θα χρειάζονται ΘΥΣΙΕΣ για να καταφέρεις κάτι – και οσο μεγαλύτερες και περισσότερες οι θυσίες, τοσο περισσότερο αποδεικνύεις στον εαυτό σου πως θες κάτι, και τόσο μεγαλύτερη αξία έχει για σένα, και τόσο περισσότερο αφοσιώνεσαι και συγκεντρώνεσαι και προχωράς.

Τίποτε σπουδαίο δε θα γίνει ποτέ στη ζωή σου χωρίς θυσιες.

6. Οι δυσκολίες μας μεταμορφώνουν.

3 βιβλία, 3 διαφορετικές οπτικές, τα ίδια ξεκάθαρα και πολύ ισχυρά και διαχρονικά μηνύματα – για όσους θέλουν να τα δούν κατάματα.

Αυτά τα 3 βιβλία μετέτρεψαν τη στρατιωτική μου θητεία σε κατασκήνωση. Με έκαναν να δω πολλά πράγματα διαφορετικά. Θυμήθηκα γιατί αγαπώ τις δυσκολίες – και ευχαριστώ τους γονείς μου για αυτό.

Δεν έχουμε ΙΔΕΑ τι είναι πραγματικό πλεονέκτημα και τι μειονέκτημα.

Οι δυσκολίες, πέρα απ’το φαινομενικό κακό που έχουν, κρύβουν μέσα τους κάποιο ακόμη μεγαλύτερο ΚΑΛΟ. Μας μεταμορφώνουν. Μας αναγκάζουν να εξελιχθούμε.

Ο κόσμος δε γνωρίζει ποιος είναι γιατί ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙ να γνωρισει ποιος είναι.

Νομίζεις πως ξέρεις ποιος πραγματικά είσαι; Θα το επαναλάβω:

Δεν γνωρίζεις ποιος πραγματικά είσαι,
γιατί ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙ να γνωρίσεις ποιος είσαι.

Όταν πρωτοάκουσα αυτά τα λόγια, ακούγοντας και διαβάζοντας ταυτόχρονα για φρικτές δυσκολίες και μαρτύρια, μου κόλλησε και το επαναλάμβανα μέσα μου για πολλές μέρες.

Οι δυνάμεις μας κοιμούνται μέσα μας και περιμένουν να αφυπνιστούν – και αφυπνίζονται μόνο μέσα στις δυσκολίες, όταν θα τις χρειαστούμε, όταν θα ζοριστούμε, όταν θα πιστέψουμε πως υπάρχουν και τις καλέσουμε.

Είχα αναρωτηθεί παλαιότερα αν “Είναι η πίεση όντως κάτι κακό, ή πάλι μας ξεγέλασαν;”. Τώρα θα μπορούσα να σου πω τα τριπλάσια.

Το The Subtle Art of Not Giving a F*ck με έκανε να θυμηθώ πως ο πόνος και τα προβλήματα θα συνεχίσουν να υπάρχουν για όλη μας τη ζωή. Ναι, είναι ένα πολύ “ρεαλιστικό” βιβλίο. Το λάτρεψα.

Μου θύμισε πως δεν υπάρχει καμία διαφυγή απ’τα προβλήματα.

Πως η Ευτυχία είναι στιγμιαία – ποτέ δε διαρκεί.

Ο εγκέφαλός μας ΔΕΝ είναι καλωδιωμένος για ευτυχία. Είναι καλωδιωμένος να εστιάζει στα προβλήματα, στο τι δεν λειτουργεί. Αλλά:

Η Ευτυχία είναι αποτέλεσμα.

Είναι το αποτελεσμα της επίλυσης αυτών των ατέρμονων προβλημάτων – των δικών μας, αλλά και του υπόλοιπου κόσμου (oh yeah, αισθάνεσαι ευτυχισμένος όταν μπορείς να βοηθήσεις τα άτομα που σε νοιάζουν στο να λύσουν τα δικά τους προβλήματα).

Δεν υπάρχει ευτυχία χωρίς πρόοδο, επίλυση προβλημάτων και προσφορά.

Και κάθε τι που θα επιλέξουμε φέρει και το δικό του κατάλογο νέων προβλημάτων (check #1st_world_problems).

Οπότε, όχι μόνο αποδέξου πως υπάρχουν και θα υπάρχουν για πάντα, αλλά ΕΠΕΛΕΞΕ ποια προβληματα, ποιους πόνους, ποια αντίτιμα δύνασαι να βιωσεις, και ΚΥΝΗΓΑ ΤΑ.

Μην τα αποφεύγεις.

Αυτά θα σε εξελίξουν.

Μόνο αντιμετωπίζοντάς τα παίρνεις την εμπειρία (ΧΡ) για να περάσεις στο επόμενο επίπεδο (level up). ;)

Μονο αντιμετωπίζοντάς τα μαθαίνεις, και μόνο επιλύοντάς τα θα ζήσεις ευτυχισμένος.

7. Η έμπνευση και η καθοδήγηση έρχεται στη σιωπή.

Έρχεται με κουβέντα με τον εαυτό σου, τον διδάσκαλο που έχεις μέσα σου. Μπορείς να ξεκινήσεις με ένα άδειο word ή note και να πιάσεις διάλογο, να ξεκινήσεις κουβέντα.

Και μπορείς να μάθεις να το κάνεις αργότερα και χωρίς συγγραφή.

Ξέρω πως ήδη το κάνεις, αλλά σπάνια. Σίγουρα όχι αρκετά.

Δε θα σου πω παραπάνω εδώ, για να μη θολώσω το νόημα:

Το νόημα είναι – κάτσε άδειασε το μυαλό σου σε ένα άδειο φύλλο χαρτί / σημείωση (note) και στη συνέχεια πιάσε κουβέντα με τον εαυτό σου.

8. Το ΕΓΩ είναι ο κρυφός εχθρός σου.

Είναι το ζώο μέσα μας. Είναι η κατώτερη ανθρώπινη φύση μας.

Όσο περισσότερο το ακούμε – που του αρέσει πολύ να μιλάει – πολύ και δυνατά, να προσπαθεί να τραβήξει προσοχή και κοπλιμέντα – τόσο περισσότερο το ταίζουμε.

Οσο περισσότερο κινείσαι για δικό σου συμφέρον, όσο περισσότερο νοιωθεις έντονα, πολύ έντονα, συναισθήματα – θετικά ή αρνητικά – και τα αφήνεις να σε ελέγχουν.. Τόσο το ταΐζεις και το κάνεις ισχυρότερο – και πέφτεις στην παγίδα των ψεύτικων ονείρων και στόχων.

Αυτά είναι το ναρκωτικό μας – έντονες εμπειρίες που μας προκαλούν μία κορύφωση και μετά μία πτώση τόσο μεγάλη που αποζητούμε την επόμενη δόση μας και καταλήγουμε εξαρτημένοι.

Και μπαίνουμε μέσα στην ποντικο-ροδίτσα και τρέχουμε ασταμάτητα χωρίς να πηγαίνουμε πουθενά.

Και όσο περισσότερο το ταΐζουμε, κάνουμε αυτά που μας λέει, το πολεμάμε, του πάμε κόντρα, όσο περισσότερο κάνουμε πως δεν το βλέπουμε, όσο το υποτιμούμε, του δίνουμε αέρα, ΤΟΣΟ δυσκολότερο είναι να το ελέγξουμε.

Και οσο λιγότερο το ελέγχουμε, τόσο δυσκολότερο το κάνουμε να απελευθερωθούμε για να ακούσουμε τη φωνή της λογικής – τον “άγγελο/Θεό/Ανώτερο Άνθρωπο/Δύναμη” (ναι, μόλις έκανα παραπομπή στην The Force απ’το StarWars) μέσα μας.

Νοιώθουμε εκτός ελέγχου, πως τα πάντα στη ζωή μας είναι υπεράνω των δυνάμεών μας και του ελέγχου μας, πως οι άλλοι φταίνε για το οτιδήποτε μας συμβαίνει, ρίχνουμε ευθύνες και δεν αναλαμβάνουμε καμία.

Αλλά όταν τα καταφέρνουμε, παίρνουμε όλη τη δόξα και μας αρέσει να μας συγχαίρουν και πιστεύουμε πως τα καταφέραμε μόνοι μας, πως δικαιούμαστε το οτιδήποτε.

Και έτσι γίνεται η αρχή της πτώσης – αρχίζουμε να κλεινόμαστε, να μην ακούμε τον κόσμο, να μη δίνουμε προσοχή στο παρόν και στο περιβάλλον μας, γιατί εμείς ξέρουμε καλύτερα – και αρχίζουμε να πιστεύουμε πως οι παγκόσμιοι αλλά και ανθρώπινοι νόμοι αυτού του κόσμου δεν ισχύουν για εμάς.

Τείνουμε να ξεχνάμε τους διάφορους τομείς της ζωής μας και τις επιλογές, τους ανθρώπους και τις συμπτώσεις που μας βοήθησαν και μας οδήγησαν σε αυτή την επιτυχία.

Και έτσι αρχίζει η ΑΚΟΜΗ μεγαλύτερη πτώση.

Γιατί όλα αυτά είναι παιχνίδια του Εγώ.

Μόνο όταν το κατανοήσουμε και το αγαπήσουμε θα μπορέσουμε να το ελέγξουμε, και μόνο όταν το ελέγξουμε θα είμαστε πραγματικά Ελεύθεροι.

Θα πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε το ποσο σημαντικό είναι: αυτό είναι τα βασικά μας ένστικτα που έκανε όλους μας τους προγόνους να επιβιώσουν και αναπαραχθούν για να φτάσουμε εδώ σήμερα.

Μόνο όταν δουμε και κατανοήσουμε όλα τα παιχνίδια που παίζει, και εντέλει μόνο όταν το αγαπήσουμε (αγάπη = κατανόηση και συμπόνια), θα απελευθερωθούμε πραγματικά από το παιχνίδι του.

Τότε θα αρχίσουμε να κατανοούμε πότε μας μιλάει αυτό και πότε όχι, και θα σταματήσουμε να το παίρνουμε στα σοβαρά και να πέφτουμε θύμα στα ύπουλα παιχνίδια προσοχής και ελέγχου του.

Αυτό είναι η απόλυτη ελευθερία.

Μόνο τότε θα μπορούμε να το σιωπήσουμε για να μπορέσουμε να ακούσουμε το άλλο μισο του ανθρώπου – τη Δύναμη, τον Θεό ή γενικότερα τη Φωνή που έχουμε μέσα μας.

9. Η Φωνούλα μέσα μας

Η Φωνούλα της Δύναμης, που υπάρχει μέσα μας, μιλάει σε πολύ πιο ήπιο και χαμηλό τόνο.

Τα συναισθήματα που μας δίνει είναι πολύ πιο ήπια, αλλά σταθερά και μακροχρόνια.

Μας συμβαίνουν και μπορούμε να τα βιώσουμε πολύ περισσότερες φορές μέσα στην ημέρα μας, ΑΛΛΑ είναι πολύ πιο ήπια και φευγαλαία – μπορούν πανεύκολα να μας ξεφύγουν / να μην τα παρατηρήσουμε και να τα προσπεράσουμε. Στην Ψυχολογία αυτό ονομάζεται Positivity Offset.

Το να εξασκείς την εσωτερική σου Δύναμη, σημαίνει να εξασκείσαι στις Αρετές, και στην Πίστη.

Στην πίστη πως τα πράγματα θα λειτουργήσουν.

Πως ό,τι γίνεται, γίνεται για να σε βοηθήσει, για να σου διδάξει κάτι.

Πως ό,τι γίνεται, γίνεται για το καλό μας, και εμείς πρέπει να το δούμε και να παίξουμε σωστά τα “τυχαία” χαρτιά που μας μοιράστηκαν.

Πίστη πως όταν κάνεις το καλύτερο που μπορεις, ό,τι και να προκύψει, όταν προκύψει, θα’σαι σε θέση και θα βρεις τη δύναμη να το αντιμετωπίσεις.

Πως ότι καταφέρνεις, ΔΕΝ το καταφέρνεις μόνος σου, αλλά σε βοήθησαν οι άλλοι – άνθρωποι, “συγκυρίες” και δυνάμεις που δεν κατανοούμε ακόμα, που χωρίς αυτούς δε θα τα είχες καταφέρει.

Αυτό είναι το μεγαλύτερο κλειδί για την Ταπεινοφροσύνη (όχι μετριοφροσύνη – πρόσεχε): το κλειδί για να αποφύγεις το τάισμα του Εγώ, το απίστευτο φούσκωμα και κορύφωσή του μετά από μία επιτυχία, και την επικείμενη τεράστια πτώση που έρχεται αμέσως μετά απ’αυτό.

“[…] Αν ν’αντικρύζεις σου βαστά το θρίαμβο και τη συμφορά παρόμοια.
Κι όμοια να φέρεσαι σ’ αυτούς τους δύο τυρανικούς απατεώνες. […]” ~ “ΑΝ” – R.Kipling

Η Δύναμη μέσα σου είναι αυτή που θα σε καθοδηγήσει σε στιγμές που δεν ξέρεις τι να κάνεις ή τι να επιλέξεις ή πού να πας. Εάν σιωπήσεις, ηρεμήσεις και ακούσεις.

Η Δύναμη αυτή είναι αυτή που σου λέει τι είναι σωστό και τι λάθος μέσα σου, αλλά και πάλι πρέπει να ηρεμήσεις για να ακούσεις.

Η Δύναμη αυτή είναι αυτή που θα ξυπνήσει πτυχές, ικανότητες και δυνάμεις του εαυτού σου που ούτε καν γνώριζες πως υπήρχαν – μέχρι που τις χρειάστηκες.

Γι’αυτό εμπιστέψου. Κάνε το καλύτερο που μπορείς, δώσ’τα όλα, εστίασε σε αυτά που μπορείς να βελτιώσεις ή να επηρεάσεις. Και γνώριζε πως όταν έρθει η στιγμή, και τη χρειαστείς, θα βρεις τη Δύναμη.

Αλλά θα πρέπει πρώτα να έχεις μάθει να ξεχωρίζεις τα παιχνίδια και τη φωνή του Εγώ σου, για να μπορεσεις να ακούσεις αυτή την άλλη φωνούλα της Δύναμης μέσα σου.

10. Η ζωή είναι σαν τη Μουσική.

Κλείνοντας το 2017 πήρα και το πιο ωραίο μάθημα που με έκανε να δω πιο ομορφη την καθημερινότητα. Η ζωή δεν είναι απλά ένα ταξίδι – είναι Μουσική.

Δεν ακούς μουσική για την τελευταία νότα. Δεν χορεύεις για την τελευταία φιγούρα. Δεν ζεις για “οταν θα έρθει εκείνο το σπουδαίο πράγμα που θα κάνει τη ζωή μου απίστευτη”.

Ζεις για ΟΛΟ το ενδιάμεσο. Ευχαριστήσου το.

Δες αυτό εδώ το βιντεάκι και καλή συνέχεια! Καλή, αλλά δύσκολη χρονιά να έχουμε!

Μήπως είσαι ήδη πλούσιος και δεν το ξέρεις;

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Ο ζητιάνος και το κασελάκι

Ήταν κάποτε στην Ισπανία, στους δρόμους της Βαρκελώνης, ένας ζητιάνος. Από μικρός καθόταν στο ίδιο σημείο, κάθε μέρα, και περίμενε να του δώσουν οι περαστικοί μερικά κέρματα για να μπορέσει να φάει.

Κάποια στιγμή, περνάει από εκείνον το δρόμο ένας γνωστός Πανεπιστημιακός καθηγητής της Ισπανικής Ιστορίας. Βλέπει τον ζητιάνο, γουρλώνει τα μάτια του και τρέχει προς το μέρος του.

"Ξέρεις τι είναι αυτό πάνω στο οποίο κάθεσαι;!;" του φωνάζει προτού καν προλάβει να πλησιάσει.

"Ένα παλιό κασελάκι που το έχω και κάθομαι πάνω του από τότε που γεννήθηκα!" του λέει με περηφάνια ο ζητιάνος.

"Ξέρεις, άνθρωπέ μου, ότι αυτό είναι ένα Ισπανικό σεντούκι θησαυρού;"

"Μα τι λες τώρα, αυτό είναι το κασελάκι μου, το έχω από μικρός."

"Το έχεις ανοίξει ποτέ σου να το δεις; Έχει μεγάλο θησαυρό μέσα του!"

"Είσαι με τα καλά σου; Δεν ξέρεις τι λες! Όχι δεν το έχω ανοίξει και ούτε θέλω, προτιμώ να κάθομαι πάνω του και δε θέλω να το χαλάσω. Έχεις κανένα κέρμα;" του λέει ο ζητιάνος, περιμένοντας τον άγνωστο να φύγει.

Και έτσι, συνέχισε να κάθεται στη γωνιά του, περιμένοντας ελεημοσύνη απ'τους περαστικούς, χωρίς να έχει ιδέα τι υπήρχε κάτω απ'τα πόδια του για τόσα χρόνια...

Έχεις δει τον πλούτο που ήδη έχεις;

Έτσι είμαστε και εμείς, σαν και αυτόν τον ζητιάνο.

Βλέπεις, το μυστικό του εσωτερικού μας πλούτου, δεν είναι το πόσα πράγματα έχουμε - είναι το πόσα πράγματα είμαστε ευγνώμονες που έχουμε. Το πόσα πράγματα εκτιμούμε που έχουμε. Πόσο κατανοούμε την αξία τους;

Η Ευγνωμοσύνη είναι το επόμενο μεγάλο συναίσθημα Δύναμης, μετά την Αγάπη και τη ζεστασιά (δες σχετικά άρθρα). Και δεν υπάρχει πραγματική αγάπη χωρίς την Ευγνωμοσύνη.

Πόσα δώρα έχουμε στην καθημερινότητά μας που τα παίρνουμε για δεδομένα. Αλλά όταν τα χάσουμε, τότε μόνο καταλαβαίνουμε τι αξία είχαν πραγματικά για εμάς.

Είσαι υγιής; Περπατάς; Βλέπεις; Γεύεσαι; Τότε έχεις ήδη πολλά να είσαι ευγνώμων.

Αν κάτσεις λίγο να σκεφτείς πώς θα είναι αν τα χάσεις, μόνο τότε θα τα εκτιμήσεις.

Για παράδειγμα αναφέρω το χαρακτηριστικό ρητό:

"Η Υγεία είναι η Κορώνα στο κεφάλι του υγιούς
 που μόνο ο άρρωστος άνθρωπος μπορεί να δει."

ή

"Βλαστημούσα για το ότι δεν είχα παπούτσια,
μέχρι που είδα τον άνθρωπο που δεν είχε πόδια."

Πόσοι από εμάς παίρνουμε την υγεία μας για δεδομένη;

Πόσοι από μας παίρνουμε τα πρόσωπα που αγαπάμε και μας αγαπούν για δεδομένα;

Είναι φυσικό και είναι θέμα χρόνου το πότε θα αρχίσει να συμβαίνει αυτό. Έτσι είναι καλωδιωμένος ο εγκέφαλός μας εδώ και χιλιάδες χρόνια:

Να εστιάζει στα αρνητικά, στα οποία προσδίδει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα (γιατί ήταν δυνητικά θανατηφόρα - οπότε προσέφερε ένα εξελικτικό πλεονέκτημα).

Και ταυτόχρονα να μην βλέπει τα καλά, που είναι πιο φευγαλέα και εύκολα να ξεφύγουν της προσοχής σου, παρ'όλο που είναι αφάνταστα περισσότερα.

Σταμάτα για 5 λεπτά και άρχισε να κοιτάς το πόσα πράγματα έχεις στη ζωή σου για τα οποία θα μπορούσες να είσαι ευγνώμων.

Πράγματα που αν τα έχανες, από τη μία στιγμή στην άλλη, θα πονούσες.

Πράγματα που κάποτε ήταν επιθυμίες και όνειρα και τώρα τα έχεις για δεδομένα, ή που όταν τα χάσεις στο μέλλον ξέρεις ότι θα σου στοιχίσει πάρα πολύ.

  • Πώς θα εκτιμήσεις τη ζωή σου, αν δεν έχεις σκεφτεί το θάνατό σου; Το ότι θα τ'αφήσεις όλα πίσω;
  • Πώς θα εκτιμήσεις την οικογένειά σου και τα αγαπημένα σου πρόσωπα, αν δεν έχεις σκεφτεί ότι όλοι κάποια στιγμή θα φύγουν;
  • Πώς θα εκτιμήσεις την ελευθερία σου, αν δεν έχεις σκεφτεί τη φυλάκισή σου;
  • Πώς θα εκτιμήσεις την υγεία σου, αν ξεχνάς το πώς ένοιωθες όταν ήσουν άρρωστος;
  • Πώς θα εκτιμήσεις τις παρέες, αν ξεχνάς το πώς ένοιωθες όσο ήσουν μόνος;

Πόσο διαφορετικά θα ζούσαμε, αν κάθε μέρα σκεφτόμασταν το πόσο λίγο χρόνο έχουμε;

Πόσες συζητήσεις θα γίνονταν αλλιώς, πόσες επιλογές θα ήταν διαφορετικές, πόσα πράγματα που φοβόμαστε θα τολμούσαμε, πόσο πιο πολύ θα εκτιμούσαμε την κάθε στιγμή; Πόσα πράγματα παραπάνω ή λιγότερα θα λέγαμε, πόσο λιγότερο φόβο θα νοιώθαμε και πόσο περισσότερο θα ζούσαμε;

Θες το μεγαλύτερο αντίδοτο για το φόβο και τη λύπη;  Ναι, καλά το κατάλαβες:

Είναι η ευγνωμοσύνη.

Η μεγαλύτερη λύπη δεν είναι όταν χάνουμε κάτι ή κάποιον.

Η μεγαλύτερη λύπη είναι όταν το/τον/την χάνουμε και καταλαβαίνουμε για πρώτη φορά πως δεν είχαμε καταλάβει την αξία του - δεν το είχαμε εκτιμήσει αρκετά.

Όταν καταλαβαίνουμε πως έμειναν άρρητα (ανείπωτα) πολλά λόγια, ή ειπώθηκαν άλλα που δεν έπρεπε. Πως έμειναν άλυτα πολλά ζητήματα.

Ο καλύτερος αποχωρισμός είναι όταν πλέον δεν έχουν μείνει άλλα πράγματα να ειπωθούν και από τις δύο μεριές.

Συζητάμε συχνά μέσα στην καθημερινότητά μας για πλούτο, και πως δεν τον έχουμε και πως μας λείπει το ένα και το άλλο. Και ταυτόχρονα ζητιανεύουμε για προσοχή, εκτίμηση και αναγνώριση από τους άλλους, σαν τον ζητιάνο της ιστορίας.

Όταν ο πραγματικός Πλούτος βρισκόταν όλη την ώρα κάτω απ'τα πόδια μας.

Καλλιεργώντας και ζώντας περισσότερο αυτή τη συναισθηματική κατάσταση της ευγνωμοσύνης, κάθε μέρα, η ζωή σου θα εμπλουτιστεί περισσότερο απ’όσο θα μπορούσες ποτέ σου να διανοηθείς.

Καλλιεργώντας την Ευγνωμοσύνη, είναι το να καλλιεργείς την ίδια τη Ζωή.

Οι πιο ευτυχισμένοι και παθιασμένοι άνθρωποι στη Γη, ξυπνούν κάθε μέρα και ευχαριστούν που είναι ζωντανοί.

Με ρωτάνε πώς μπορώ να είμαι τόσο χαρούμενος και με τόση ενέργεια, και να μην επηρεάζομαι συναισθηματικά από πολλές καταστάσεις.

Αυτή είναι η απάντηση.

Το "ευχαριστώ για ..." που με ακούνε πολλοί να λέω συχνά. Και το λέω ακόμα πιο συχνά από μέσα μου, και το νοιώθω. Γιατί πώς μπορώ να μην εκτιμώ αυτά που έχω;

Πολλοί νομίζουν ότι το πεις ευχαριστώ είναι από καλοσύνη, για τα τυπικά καλής κοινωνικής συμπεριφοράς.

Όμως το νόημα είναι άλλο όταν λες ευχαριστώ για κάτι συγκεκριμένο και το εννοείς.

Γιατί αυτό δείχνει πως εκτιμάς αυτό που σου δόθηκε. Και το νοιώθεις πολύ περισσότερο και εσύ και ο άλλος.

Άκουγα τις προάλλες ένα interview του Gary Vaynerchuk (Gary V) με τον Tony Robbins.

Κάποιος τους ρώτησε για το πώς γίνεται να εκτιμούν τόσο τη ζωή τους και την κάθε τους ημέρα και να είναι τόσο χαρούμενοι.

Η απάντηση του Robbins ήταν πως ξυπνάει κάθε μέρα και αφήνει τον εαυτό του να νοιώσει απέραντη ευγνωμοσύνη για όλα αυτά που έχει, ξεκινάει από οικογένεια και φίλους, και επεκτείνεται.

Και μου έκανε εντύπωση η απάντηση - αυτό που κάνει ο Gary V, γιατί είναι τόσο ισχυρό και περίεργο:

Κάθε πρωί, ξυπνάει, και για λίγα δευτερόλεπτα αναλογίζεται πώς θα αισθανόταν αν ανακάλυπτε πως μέσα στο βράδυ είχε πεθάνει όλη του η οικογένεια.

Μακάβριο;

Και όμως τον κάνει τόσο ευγνώμων που είναι όλοι ζωντανοί, και μπορεί να εκτιμά πολύ περισσότερο την κάθε στιγμή μαζί τους. Ό,τι και να συμβεί μέσα στη μέρα του δε συγκρίνεται με αυτόν τον πόνο.

Σκέψου μόνο τι δύναμη δίνει στον άνθρωπο η σύγκριση με αυτόν τον πόνο.

Τι μπορείς να κάνεις

Καθημερινά εξέφραζε ενεργά, μέσα από σκέψεις και πράξεις, την εκτίμηση και την αγάπη σου για όλα τα δώρα που η Ζωή σου χάρισε. Για τους ανθρώπους, τις εμπειρίες, το γέλιο, τις συζητήσεις, τη σύνδεση, το παιχνίδι, τη χαρά και τις στιγμές που σου έδωσε την ευκαιρία να ζήσεις.

Αφιέρωσε 5 λεπτά τώρα, να αναλογιστείς πόσα πράγματα έχεις που εάν τα έχανες θα σου κόστιζε. Πώς θα ένοιθες τότε; Και πώς νοιώθεις τώρα που τα έχεις; Αυτό θα σου δώσει πραγματική Δύναμη.

Κάνε μία λίστα αν θες, με 5 ή 10 ή 50 πράγματα τα οποία πραγματικά εκτιμάς.

Και κάν'το αυτό κάθε μέρα, πρωί ή βράδυ, στο μυαλό σου ή σε χαρτί, για 5 λεπτά ή όσο θες. Την ώρα που φτιάχνεις τον καφέ σου. Την ώρα που βουρτσίζεις τα δόντια σου. Την ώρα που κάνεις μπάνιο. Την ώρα που φεύγεις απ'το γραφείο ή τη δουλειά σου. Όταν σε πιάνει κόκκινο φανάρι στην κίνηση. Την ώρα που πέφτεις να ξαπλώσεις. Συνέδεσέ το σε κάτι που ήδη κάνεις, και βάλ'το στην καθημερινότητά σου.

Και δες πόσο πλούσιος είσαι και δεν το ήξερες.

Κάθε φορά που αισθάνεσαι λυπημένος, μπορείς να το κάνεις αυτό μέχρι που να δακρύσεις. Δεν σου λέω πως θα φύγει η λύπη. Αλλά θα την κάνει πολύ πιο γλυκιά - θα την μεταμορφώσει.

Αν θες να γνωρίσεις τον εαυτό σου καλύτερα, για να τον εκτιμήσεις περισσότερο και να βρεις και άλλους λόγους να είσαι ευγνώμων, γράψε παρακάτω όνομα και e-mail για να κατεβάσεις δωρεάν το μικρό βιβλιαράκι αυτο-ανακάλυψης "Γνώρισε τον Εαυτό σου",  καθώς και αρκετά άλλα δωρεάν εκτυπώσιμα  / εργαλεία για τους συνδρομητές.

Το καλό του να είσαι “κακός” με τον εαυτό σου

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Αν δεν είμαι κακιά με τον εαυτό μου δεν θα κινητοποιηθώ να κάνω τίποτα” μου είπε η Κατερίνα, φοιτήτρια της Νομικής.

“Τα μπερδεύεις” της είπα. “Δεν είσαι κακιά, και ούτε χρειάζεται… Μία δασκάλα που είναι απαιτητική από τα παιδιά σημαίνει πως πρέπει να είναι και κακιά;”

“Ίσα ίσα, μπορεί να είναι αυστηρή και σκληρή μαζί τους, αλλά ταυτόχρονα καλή, να τα αγαπά πολύ, να τα σέβεται και να τα προσέχει. Και για αυτό να θέλει να είναι τόσο αυστηρή τους. “

Η αγάπη έχει να κάνει με το εάν νοιάζεσαι για τον άλλον, πόσο τον σέβεσαι, πόσο τον υποστηρίζεις και πόσο τον εκτιμάς (= τι αξία πιστεύεις πως έχει).

Και εκεί κρύβεται η διαφορά μεταξύ καλοσύνης και κακίας – στο αν υπάρχει αγάπη ή όχι.

Δεν έχει να κάνει με το πόσο αυστηρά και απαιτητικά συμπεριφέρεσαι στον εαυτό σου ή στους άλλους.

Το να μπορείς να αγαπάς κάποιον, και ταυτόχρονα να τον πιέζεις και να είσαι αυστηρός μαζί του, για να καταφέρει να αποκτήσει και να γίνει όλα αυτά που θέλει, είναι από τα πιο σημαντικά και δύσκολα πράγματα στον κόσμο.

Το να είσαι υποχωρητικός και ανεκτικός με κάποιον, να του κάνεις όλα τα χατίρια, να υπακούς σε κάθε απαίτηση, να ανέχεσαι κακές συμπεριφορές και συνήθειες… δείχνει πως δεν περιμένεις και πολλά από αυτόν. Πως δεν έχεις υψηλές προσδοκίες.

Δείχνει πως του επιτρέπεις να παραμένει κατώτερος από όλα αυτά που θα μπορούσε να είναι.

Αλλά, ναι, είναι ο πιο εύκολος και βραχυπρόθεσμα ευχάριστος δρόμος… Για πολλούς ανθρώπους, η εκπλήρωση επιθυμιών, η υποχωρητικότητα και η ανεκτικότητα είναι η μόνη μορφή αγάπης που πιστεύουν πως υπάρχει, δυστυχώς.

Ακολουθεί ένα πείραμα που, πέρα από το προφανές, θα σε βοηθήσει να καταλάβεις τι εστί μια διαφορετική όψη της αγάπης – η “Σκληρή Αγάπη“.

Το Πείραμα

Έχεις ακούσει για το πείραμα που έδειξε το “Pygmalion Effect” (φαινόμενο του Πυγμαλίωνα*);

Το πείραμα είχε γίνει σε δασκάλους. Κάποιοι ερευνητές πήγαν και κάνανε τεστ σε διάφορες τάξεις πολλών σχολείων.

Στη συνέχεια, ενημέρωσαν τους δασκάλους για κάποια παιδιά της τάξης τους πως είναι ιδιοφυΐες. Τους είπαν πως έχουν πολύ υψηλό δείκτη νοημοσύνης και να περιμένουν θαυμαστά πράγματα από αυτά στο μέλλον.

Απλά, τους προειδοποίησαν πως θα αργήσουν να “ανθίσουν”, και γι’αυτό δεν έχει φανεί ακόμα, και χρειάζεται υπομονή.

Τα υπόλοιπα παιδιά, τους είπαν, είναι στο φυσιολογικό, μέτριο, μέσο όρο.

Τους προειδοποίησαν επίσης να μην πουν τίποτα για αυτό σε κανέναν, και ιδίως στα παιδιά.

Αυτό που δεν γνώριζαν οι καθηγητές, ήταν πως τα ονόματα των παιδιών για τα οποία ενημερώθηκαν πως είναι ιδιοφυΐες, βγήκαν τυχαία από ένα καπέλο που περιείχε τα ονόματα όλων των μαθητών.

Ναι, δεν ήταν ιδιοφυΐες.

Και αυτό ήταν το νόημα του πειράματος.

Οι ερευνητές ξαναπήγαν σε αυτές τις τάξεις μετά από ένα χρόνο, και επανέλαβαν σε όλους τα τεστ IQ. Και αυτό που είδαν ήταν απλά μαγικό.

Τα σκορ των παιδιών που ήταν “αργοπορημένες ιδιοφυΐες” για τους δασκάλους τους, είχαν ανέβει σημαντικά. Όχι απλά γιατί μεγάλωσαν κατά 1 χρόνο, αλλά πολύ περισσότερο από το αναμενόμενο.

Ο δείκτης IQ των υπολοίπων παιδιών ήταν το ίδιο ή ίσως και να είχε πέσει λίγο σχετικά με το αναμενόμενο.

Το πείραμα επαναλήφθηκε πολλές φορές από τότε, και σε άλλα σχολεία, και από άλλους ερευνητές, καταλήγοντας  πάντα στα ίδια αποτελέσματα.

Τα παιδιά που πίστευαν οι καθηγητές για “αργοπορημένες ιδιοφυΐες”, είχαν γίνει σημαντικά πιο έξυπνα.

Μαγεία! Πώς έγινε αυτό; Αφού οι καθηγητές δεν είπαν τίποτα!

Τα συμπεράσματα του πειράματος

Αυτό που είδαν οι ερευνητές κατά τη διάρκεια του πειράματος, παρακολουθώντας τις τάξεις, ανά φάσεις, ήταν πως οι δάσκαλοι, είχαν μεγαλύτερες προσδοκίες από τις “αργοπορημένες ιδιοφυΐες”:

Τους συμπεριφέρονταν διαφορετικά – πιο σκληρά, αλλά και με μεγαλύτερη αγάπη.

  • Οι δάσκαλοί τους, πλέον, δεν ανέχονταν από αυτά να είναι αδιάβαστα
    ή να μην έχουν κάνει τις εργασίες τους.
  • Δεν ανέχονταν μέτριες απαντήσεις.
  • Τους έδιναν περισσότερες ευκαιρίες και πιο συχνά το λόγο.
  • Τα άκουγαν πιο υπομονετικά.
  • Είχαν πιο ενθαρρυντικά “μη-λεκτικά” μηνύματα και γλώσσα σώματος απέναντί τους.
  • Τα επιβράβευαν περισσότερο όταν έκαναν κάτι σωστά.
  • Δεν ανέχονταν κάτι λιγότερο από το τέλειο.
  • Ασχολούνταν περισσότερο μαζί τους.
  • Τα σέβονταν περισσότερο.

Γιατί πίστευαν πως αυτά τα παιδιά είναι ιδιοφυΐες. Και έτσι κι έγινε.

Για τους υπόλοιπους μαθητές:

  • Θα ανέχονταν και μέτριες απαντήσεις. “Έτσι και αλλιώς δεν είναι και πολύ έξυπνα”.
  • Τα διέκοπταν πιο εύκολα αν δεν τους άρεσε η απάντηση.
  • Έδιναν πιο αποθαρρυντικά “μη-λεκτικά” μηνύματα και γλώσσα σώματος.
  • Ασχολούνταν λιγότερο μαζί τους.

Επειδή πίστευαν πως αυτά τα παιδιά είναι μέτρια. Και έτσι κι έγινε.

Αυτό ήταν από τα πιο σημαντικά πειράματα που έγιναν στον χώρο της ψυχολογίας, και έδειξε τη δύναμη των “αυτο-εκπληρούμενων προφητειών“.

Δηλαδή, πώς αυτά που πιστεύουμε επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας, χωρίς να το καταλάβουμε και, εν συνεχεία, επηρεάζουν τους γύρω μας, εκπληρώνοντας την “προφητεία” – αυτά που πιστεύαμε εξ αρχής.

Εσύ πώς συμπεριφέρεσαι στον εαυτό σου; Πώς συμπεριφέρεσαι στους γύρω σου;

Αυτό δείχνει το τι πραγματικά πιστεύεις για τον εαυτό σου και για τους άλλους.

Αν δεν σου αρέσει, κάνε τα πάντα για να το αλλάξεις. Δες τον εαυτό σου σαν “αργοπορημένη ιδιοφυΐα“.

Γιατί μπορεί να μην το ξέρεις, ΑΛΛΑ ΕΙΣΑΙ.

Γιατί το παραπάνω πείραμα έγινε με μαθητές μετρίου (φυσιολογικής) νοημοσύνης, και άρα ισχύει για ΟΛΟΥΣ μας.

Και αυτό συμπεριλαμβάνει και εσένα, τους φίλους σου, τους γνωστούς σου, και τον περισσότερο κόσμο.

Όλοι μας έχουμε τα σποράκια μέσα μας να γίνουμε ιδιοφυΐες σε κάτι, να εκφράσουμε ένα απεριόριστο δυναμικό και να επιταχύνουμε την εξέλιξη του κόσμου.

Ποια είναι τα δικά σου συμπεράσματα;

Θέλω να ξαναδιαβάσεις το πώς οι δάσκαλοι συμπεριφέρονταν στους μαθητές που θεωρούσαν “αργοπορημένες ιδιοφυΐες”.

Τους αγαπούσαν και τους σέβονταν περισσότερο; Ναι.

Αυτό σημαίνει πως ήταν πιο ανεκτικοί απέναντί τους; Όχι.

Τους καλομάθαιναν περισσότερο; Όχι.

Ανέχονταν μετριότητες; Όχι.

Αυτό είναι που ονομάζεται “σκληρή αγάπη“. Είναι μία μορφή αγάπης που κοιτάει όχι την προσωρινή καλοπέραση, αλλά το μακροχρόνιο και ουσιαστικό όφελος για τον άλλον.

Έχεις χαμηλές προσδοκίες από κάποιον; Τότε θα τον αφήνεις να επαναπαύεται. Θα τον καλομάθεις. Ο κόσμος μετά θα του φανεί άδικος και σκληρός, γιατί τίποτα δεν θα το καταφέρνει χωρίς να μοχθήσει.

Και κάποια στιγμή θα αποτύχει (αναπόφευκτα, όπως όλοι μας), και θα τα παρατήσει, αντί να συνεχίσει. Έτσι, ποτέ δε θα μπορέσει να εκφράσει πλήρως την ιδιοφυΐα, το τραγούδι, τις ιδέες, τη δημιουργικότητα που κρυβόταν πάντα μέσα του.

Εάν είσαι όμως σκληρός και αυστηρός μαζί του, θα τον έχεις εκπαιδεύσει, θα τον έχεις σκληραγωγήσει. Θα κουράζεται λιγότερο στην προσπάθειά του και θα παραιτείται πιο δύσκολα.

Τι είναι η “Σκληρή Αγάπη”

Σκληρή Αγάπη” (“tough love”): όταν αγαπάς κάποιον αλλά ξέρεις ότι κρύβει μέσα του ένα τεράστιο δυναμικό. Ξέρεις πως έχει κάποιες υποχρεώσεις προς τον εαυτό του και την κοινωνία. Οπότε για να τον βοηθήσεις να είναι συνεπής προς αυτές, πρέπει να είσαι ακλόνητος και αυστηρός μαζί του, αλλά και ταυτόχρονα να τον υποστηρίζεις και να τον αγαπάς.

Είσαι, λοιπόν, σκληρός με τον εαυτό σου; Αν ναι, καλά κάνεις, αλλά κάν’το με τον σωστό τρόπο και για τους σωστούς λόγους. Αγάπα τον εαυτό σου, λες και η ζωή σου εξαρτάται από αυτό. Γιατί έτσι είναι.

Αν όχι, ανέβασε τις προσδοκίες σου. Γίνε πιο σκληρός με τον εαυτό σου. Αγάπα τον αφόρητα μεν, αλλά εκπαίδευσέ τον. Μπες ηθελημένα σε καταστάσεις που θα σε σκληραγωγήσουν. Σε καταστάσεις με χρονικά όρια και υψηλό αντίτιμο αν δεν τα καταφέρεις. Γιατί εκεί εκδηλώνεται ο γίγαντας, ο θεός που έχεις μέσα σου, και ποτέ αλλιώς δε θα ξυπνήσει – γιατί δε τον χρειάζεσαι.

Οι δυνατότητες που κρύβονται μέσα σου, μπορούν να ξεκλειδωθούν μόνο όταν τις χρειαστείς – μέσα στις δυσκολίες.

Αν δεν γίνεις εσύ σκληρός με τον εαυτό σου, ηθελημένα, θα το κάνει η κοινωνία για σένα, και δε θα σου αρέσει. Θα σου φερθεί πολύ πιο σκληρά απ’όσο νομίζεις. Και θα το κάνει προς κατευθύνσεις που μπορεί να μη θες κιόλας να πας.

Έτσι, οι περισσότερες δυνατότητές σου μπορεί να μείνουν για πάντα ανέκφραστες – και θα αναρωτιέσαι “Ποιος είμαι;” και δε θα βρίσκεις απάντηση.

Έχω γράψει περισσότερα για αυτά τα σποράκια που φυτρώνουν μόνο υπό πίεση, σε προηγούμενο άρθρο που πρέπει να ξαναδείς – τι πιστεύεις για την πίεση; Ότι είναι κάτι καλό ή κάτι κακό;

Διάβασε το άρθρο: Είναι η πίεση όντως κάτι κακό, ή πάλι μας ξεγέλασαν;

Επίσης, θυμίσου, πως η αγάπη και οι καλές ανθρώπινες σχέσεις είναι η μεγαλύτερη ανάγκη για την ευτυχία μας.


Άλλα άρθρα που μπορείς να διαβάσεις:

Διάβασε παραπάνω για τα “Τα Δέκα Συναισθήματα Δύναμης και Ευτυχίας“, εδώ.
Πώς μπορώ να αγαπήσω περισσότερο τον εαυτό μου;


***Σημειώσεις του συγγραφέα***

Πού έμαθα για τη “Σκληρή Αγάπη”,
και ποιος ήταν ο Πυγμαλίων και ταιριάζει στο πείραμα;

Για μένα, η ιστορία της Marva Collins είναι αυτή που μου δίδαξε το τι είναι η Σκληρή Αγάπη, και είναι το αγαπημένο μου υπόδειγμα “σκληρής αγάπης”.

Δείχνει το πώς μία κοινή δασκάλα κατάφερε με αυτή την αφορητη, αν και σκληρή, αγάπη να ξεκινήσει με ένα δωμάτιο του σπιτιού της με τα παιδιά της, το οποίο ονόμαζε σχολείο, και να καταλήξει σε μία αλυσίδα από σχολεία-υπόδειγμα, με μαθητές που να διαβάζουν Σαιξπηρ από το δημοτικό (είναι πολύ υψηλού επιπέδου αγγλική φιλολογία που τη διδάσκονται στο Πανεπιστημίο, γενικά).

Πώς απ’το τίποτα, ξεκινώντας σε μια απ’τις πιο δύσκολες περιοχές, με συμμορίες, gangsters, ναρκωτικά και όπλα, κατάφερε να μεταμορφώσει τη ζωή των μαθητών της ολοκληρωτικά, προσφέροντάς τους νόημα, αγάπη, γνώσεις και ανατροφή που ούτε οι γονείς τους δεν μπορούσαν να τους δώσουν.

Για όποιον δεν έχει διαβάσει το βιβλίο “Marva Collins’ Way“, το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

* Ο Πυγμαλίων, κατά μία ιστορία, ήταν ένας γλύπτης (κατά μία άλλη ιστορία βασιλιάς) που ερωτεύτηκε ένα γυναικείο άγαλμα που είχε φτιάξει, και ζήτησε από την Αφροδίτη να του δώσει μία γυναίκα σαν αυτό. Την επόμενη μέρα, στη θέση του αγάλματος βρήκε μία γυναίκα, τη Γαλάτεια, την οποία και παντρεύτηκε και ο γιος τους ονομάστηκε Πάφος – ο ιδρυτής της Πάφου στην Κύπρο.

Το φαινόμενο πήρε το όνομά του Πυγμαλίωνα πολύ ταιριαστά, γιατί βλέπουμε πως στην αυτο-εκπληρούμενη προφητεία, σμιλεύουμε σύμφωνα με αυτά που πιστεύουμε, και το δημιούργημα γίνεται πραγματικότητα.

Πώς μπορώ να αγαπήσω περισσότερο τον εαυτό μου;

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

- Ποια πιστεύεις ότι είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που θα μπορούσα να κάνω για το το νέο έτος; με ρώτησε η Σοφία.

Ήταν όμορφη, στα 30κάτι της, ίσως τελειομανής, με αρκετές επιτυχίες σε όλους τους τομείς, και παρ'όλ'αυτά, κάτι της έλλειπε συνεχώς.

Ήταν απίστευτα σκληρή με τον κόσμο, δε συγχωρούσε εύκολα, και ακόμη χειρότερη ως προς τον εαυτό της.

Όλα αυτά την είχαν οδηγήσει πλέον τα βράδια να μην μπορεί να κοιμηθεί και μου είπε πως αισθανόταν δυστυχισμένη και πως αυτό την έκανε να κλείνεται όλο και περισσότερο στον εαυτό της, δίχως να βρίσκει κάποια λύση.

- "Να μάθεις να αγαπάς τον εαυτό σου λες και η ζωή σου εξαρτάται από αυτό. Γιατί ισχύει. Αυτή είναι η βασικότερη και μεγαλύτερη αλλαγή που πρέπει να κάνεις" της είπα.

Στα προηγούμενα άρθρα έμαθες γιατί η αγάπη και οι σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους είναι η μεγαλύτερη πηγή της ευτυχίας μας.

Επίσης έμαθες γιατί αν θέλουμε να αγαπήσουμε και να μας αγαπήσουν, θα πρέπει πρώτα να μάθουμε να αγαπάμε τον εαυτό μας, και πως αυτό ΔΕΝ είναι εγωισμός, αλλά αντιθέτως:

Στη βάση του αληθινού αλτρουισμού βρίσκεται η υγιής αγάπη προς τον εαυτό μας.

Click to Tweet

Όταν δεν αγαπάμε τον εαυτό μας κοιτάμε να ρουφήξουμε απ'τους άλλους αυτή τη ζωτική ενέργεια που μας λείπει.

Όταν τον αγαπάμε και ξεχειλίζουμε από αυτή την αγάπη, τότε, και ΜΟΝΟ τότε, μπορούμε να προσφέρουμε κιόλας, πραγματικά.

Πρώτο βήμα για ΟΛΟΥΣ τους ανθρώπους θα πρέπει να είναι να αποκτήσουν μία απεριόριστη αγάπη, κατανόηση και σεβασμό για τον εαυτό τους.

- Ωραία. Πώς, όμως, μπορώ να αγαπήσω περισσότερο τον εαυτό μου;

Υπάρχουν δύο βασικοί κανόνες στις σχέσεις

Ο ένας γνωστός, ο άλλος όχι και τόσο.

Ο πρώτος είναι: "Μην κάνεις στους άλλους αυτά που δε θες να κάνουν σε εσένα."  και άρα

"Να συμπεριφέρεσαι στους άλλους όπως θες να συμπεριφέρονται και σε εσένα".

Ο δεύτερος, όμως, που είναι πιο άγνωστος, είναι και πιο βασικός: "Μην κάνεις στον εαυτό σου αυτά που δεν κάνεις στους άλλους." Ή αλλιώς,

"Να συμπεριφέρεσαι στον εαυτό σου
όπως θα ήθελες να σου συμπεριφέρονται οι άλλοι
".

~Κάτσε λίγο και σκέψου τα αυτά.~

Γιατί απ'αυτούς τους κανόνες πηγάζουν πολλά που μπορείς να κάνεις, για να δείξεις στον εαυτό σου πως τον αγαπάς.

25 Τρόποι που δείχνεις πως τον/την αγαπάς:

Ας πούμε ότι υπάρχει κάποιος που τον αγαπάς πολύ. Πώς του το δείχνεις;

1. Κατ'αρχάς, ενδιαφέρεσαι. Και τον αφήνεις να το καταλάβει.

2. Ακούς πραγματικά προτού μιλήσεις.

3. Προσπαθείς να τον γνωρίσεις και να τον κατανοήσεις εις βάθος:

  • τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο
  • τον τρόπο που ερμηνεύει τα γεγονότα
  • τις απόψεις του
  • τις δυνάμεις του και τις αδυναμίες του

4. Εν συνεχεία, εστιάζεις στις δυνάμεις του και παραβλέπεις ή κοιτάς πώς να τον βοηθήσεις στις αδυναμίες του.

5. Δεν τον κατηγορείς για αυτά που δεν είναι καλός.

6. Επίσης όταν κάνει κάτι λάθος (επειδή δε γνωρίζει), ή όταν γίνεται μία παρεξήγηση, κάθεσαι κάτω και τα συζητάτε.

Δεν το αφήνεις να περάσει έτσι, γιατί έχεις υψηλές προσδοκίες απ'τον άλλον.

7. Κατανοείς, και του συγχωρείς τα λάθη.

Δεν του τα "κοπανάς" συνεχώς, ούτε του τα "τρίβεις στη μούρη" με την πρώτη ευκαιρία.

8. Τον βοηθάς να βρει το μάθημα απ'τις λάθος επιλογές που έκανε, ώστε να μην τις επαναλάβει.

9. Τον περιποιείσαι, περνάς χρόνο μαζί του, καλλιεργείς τη σχέση σας.

10. Κάνετε νέα πράγματα και ζείτε νέες εμπειρίες μαζί.

11. Του κάνεις δώρα. Τον προσέχεις.

12. Εκτιμάς αυτά που κάνει για σένα. Τον ευχαριστείς.

13. Του λες "σε αγαπώ". Δε φοβάσαι να το πεις.

14. Θυμάστε ωραίες εμπειρίες που περάσατε μαζί και τις συζητάτε.

15. Εκτιμάς που τον έχεις στη ζωή σου και όλα τα μικρά πράγματα που κάνει για εσένα καθημερινά και άκοπα.

16. Κάνετε όνειρα και σχέδια μαζί για πράγματα που θέλετε να κάνετε, να ζήσετε, ή μέρη που θέλετε να δείτε.

17. Μπορεί να συζητάτε με τις ώρες επί συγκεκριμένων θεμάτων που σου αρέσουν ή του αρέσουν.

18. Τον σέβεσαι, όπως σέβεσαι και τον χρόνο του, και δεν του τον σπαταλάς σε ανοησίες.

19. Όταν κάποιος λέει εναντίον του, τον υπερασπίζεσαι. Αν έχεις την οποιαδήποτε αμφιβολία, θα τον υπερασπιστείς, αλλά μετά θα το συζητήσετε ιδιαιτέρως.

20. Δεν επιτρέπεις σε κανέναν να πει κάτι αρνητικό για αυτόν και δεν αφήνεις άλλους να τον υποβιβάσουν. Δεν το ανέχεσαι.

21. Μιλάς για αυτόν με τα καλύτερα λόγια, αλλά όταν είστε οι δυο σας και συζητάτε δεν του "χαϊδεύεις τα αυτιά". Του τα λες ευθέως και χωρίς υπεκφυγές.

22. Είσαι ειλικρινής μαζί του και δεν τον κοροϊδεύεις, ούτε του λες ψέματα.

23. Τον βοηθάς αν μπορείς να εξελιχθεί και να του διευρύνεις τους ορίζοντες.

24. Όταν έχει κάποιο δίλημμα τον υποστηρίζεις σε όποια απόφαση και να πάρει, ακόμα και αν είσαι αντίθετος.

25. Όταν έχει κάποιο πρόβλημα το συζητάτε και τον ενισχύεις, και ψάχνεις να βρεις λύσεις αντί να του το μεγενθύνεις.

Τα κάνεις όλα αυτά για τον εαυτό σου;

Τα θέλουμε όλα αυτά σε μία σχέση να μας τα κάνουν; NAI.

Και θα πρέπει πρώτος ΕΓΩ να τα κάνω για τον άλλον.

Αλλά ακόμα πιο πριν θα πρέπει να τα κάνω για τον εαυτό μου.

Ξαναδιάβασε τη λίστα και σκέψου αν τα κάνεις με τον εαυτό σου.

Σκέψου πράγματα που μπορείς να κάνεις για να δείξεις στον εαυτό σου πως τον αγαπάς.

Κάνε μία λίστα - ένα σχέδιο με τα πράγματα που θα ξεκινήσεις να κάνεις για να δείξεις στον εαυτό σου πως τον αγαπάς περισσότερο.

Και ξεκίνα να τα κάνεις.

Το ξέρεις πως όσο περισσότερο περιποιείσαι τον εαυτό σου, τόσο περισσότερο ανεβαίνει η αξία σου στα μάτια του, και συνεπώς και στα μάτια των άλλων;

Τι είναι η αυτο-εκτίμηση;

Αυτοεκτίμηση είναι το πόσο εκτιμάς τον εαυτό σου!
Στις πράξεις και στα λόγια.

Αν θες ο κάθε χρόνος της ζωής σου να είναι μαγικός, πάνω απ'όλα τ'άλλα, υποσχέσου στον εαυτό σου πως κάθε μέρα θα προσπαθείς να επιδιορθώσεις και να βελτιώσεις τη σχέση σου μαζί του.

Γιατί αν δεν είσαι ΕΣΥ ο καλύτερος φίλος του εαυτού σου, ΕΣΥ, ο μόνος που είσαι μαζί του 24 ώρες το 24άωρο, κάθε μέρα, ακόμα και στο πιο απομονωμένο μέρος του πλανήτη, και από τη γέννηση μέχρι τον θάνατό του, κανένας δε θα είναι.

Μερικές ακόμα ιδέες για το 
πώς μπορώ να περιποιηθώ τον εαυτό μου.

  • Κάτσε διάβασε. Καλλιέργησέ τον.
  • Ξεκούρασέ τον. Κοιμήσου τουλάχιστον 8 ώρες κάθε βράδυ.
  • Πήγαινε για μασάζ ή σε Σπα για δώρο για κάτι που κατάφερες.
  • Επαίνεσέ τον όταν τον βλέπεις να ξεπερνά τον εαυτό του και κάνει το κάτι παραπάνω.
  • Εκτίμησε τα μικροπράγματα που κάνει που σε ενισχύουν και σε κάνουν καλύτερο άνθρωπο.
  • Φτιάξε τη διατροφή σου. Φτάσε τα κιλά που είναι καλά για το ύψος σου.
  • Γυμνάσου. Ξεκίνα τουλάχιστον με καθημερινό περπάτημα.
  • Κάνε πράγματα που σε ζωντανεύουν και σε γεμίζουν ενέργεια.
  • Κάτσε σκέψου τις αρχές και τις αξίες σου, και μην τις καταπατάς.
  • Κάνε πράγματα που θα κοιτάς τον εαυτό σου στον καθρέφτη και θα λες με χαμόγελο περηφάνιας: "Ναι ρε φίλε. Χαίρομαι που ζω τη ζωή σου. Σε χαίρομαι. Συνέχισε έτσι."


Κλείνοντας:

- Πώς, όμως, μπορώ να αγαπήσω τον εαυτό μου με τόσες κακές επιλογές και τόσα λάθη που κάνω καθημερινά;

- Πώς μπορώ να μου συγχωρήσω όλα αυτά που έκανα στο παρελθόν;

- Και κάτι ακόμη πιο δύσκολο - πώς μπορώ να συγχωρήσω τους άλλους, για πραγματικά ασυγχώρητα πράγματα που μου έχουν κάνει;

- Στο κάτω κάτω... Και γιατί να το κάνω...;

Έπεται συνέχεια!

Διάβασε παραπάνω για τα "Τα Δέκα Συναισθήματα Δύναμης και Ευτυχίας", εδώ.

Πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα; (μέρος 2)

Συνεχίζοντας απ'το 1ο μέρος του "Πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα", είπαμε πως όταν τα καταλαβαίνεις αυτά που θες να θυμάσαι, προσπάθησε να τα κάνεις εικόνα (οπτικοποιήσεις) στο μυαλό σου.

Δηλαδή, για κάθε πρόταση / παράγραφο / κεφάλαιο / έννοια κλπ, κάνε μία εικόνα ή ένα μίνι “βίντεο”. Και παίξε με αυτές τις εικόνες στη φαντασία σου. Θες να τα ζήσεις, να τα βιώσεις, όσο πιο έντονα γίνεται.

Πώς μπορούν, όμως, να γίνουν πιο αξιομνημόνευτες οι εικόνες;

Οι εικόνες που αγαπάει το μυαλό μας είναι:

  • πολύχρωμες
  • μεγάλες
  • ζωντανές και
  • κινούμενες - μεταβαλλόμενες
  • ξεχωριστές, με έντονες αντιθέσεις
  • υπερβολικές
  • αλλοπρόσαλλες
  • με όλες τις αισθήσεις
  • με αρκετές λεπτομέρειες
  • σεξουαλικές και με υπονοούμενα,
  • ερωτικές και με πικάντικες λεπτομέρειες.

Τι να κάνουμε, το μυαλό μας είναι πολύ ικανότερο να θυμάται τις αναμνήσεις που έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά!

Όσο καλύτερα μαθαίνεις να εμποτίζεις το ξερό κείμενο με ολοζώντανες εικόνες στο μυαλό σου και να τις τοποθετείς σε χάρτες (κάθε κεφάλαιο είναι και ένας χάρτης, και όλο το βιβλίο ένας ακόμη μεγαλύτερος χάρτης) τόσο καλύτερα θα τα θυμάσαι.

Το να μπορείς να μετατρέπεις αόριστες έννοιες και λέξεις σε ζωντανές εικόνες είναι το μεγαλύτερο μυστικό της απομνημόνευσης, και αυτός είναι ο τρόπος που ακόμα και οι πρωταθλητές μνήμης χρησιμοποιούν για να απομνημονεύσουν δεκάδες τράπουλες με ανακατεμένα τα τραπουλόχαρτά τους σε λίγα λεπτά.

Φαντάσου ο τωρινός πρωταθλητής μνήμης απομνημονεύει μία ανακατεμένη τράπουλα με 52 τραπουλόχαρτα σε 21.90 δευτερόλεπτα.

Το μυστικό των Πρωταθλητών Μνήμης;

Για κάθε σύμβολο, αριθμό και χρώμα έχουν μία ζωντανή εικόνα, ενέργεια, πρόσωπο, πράγμα ή σύμβολο, και φτιάχνουν ιστορίες στο μυαλό τους σε νοητικούς χάρτες - διαδρομές που τους είναι οικείες, πχ απ'το κρεββάτι σου μία διαδρομή μέσα σε όλο σου το σπίτι, ή η διαδρομή μέχρι το σχολείο ή μέχρι το φροντιστήριο, ή το σπίτι κάποιου φίλου/ης σου κλπ.

Και προπονώντας ξανά και ξανά το ίδιο σύστημα, έχουν γίνει απίστευτα καλοί στη δημιουργική τους φαντασία - να μετατρέπουν αυτά που εμείς βλέπουμε σα ξερά νούμερα και χαρτιά σε πλούσιες ζωντανές, αλλοπρόσαλλες και αξιομνημόνευτες ταινίες.

Ένα απλό παράδειγμα για να οπτικοποιείς εύκολα τα νούμερα (με τι μοιάζουν σχηματικά) που χρησιμοποιώ εγώ:

  1. στυλό / πένα (μοιάζει και ηχητικά) / στήλος ΔΕΗ
  2. Κύκνος / πάπια
  3. Στήθος / οπίσθια / καρδιά / ανοιχτές χειροπέδες
  4. καράβι με κατάρτι
  5. γάτζος (πχ του καπτεν Χουκ)
  6. προβοσκίδα ελέφαντα
  7. γκρεμός
  8. κλεψύδρα / γυαλιά
  9. μπαλόνι (με σχοινάκι να κρέμεται) / αερόστατο

Τέλος το 0 μπορείς να το παρομοιάσεις με κουλούρι, ντόνατ, νόμισμα, ή ό,τι άλλο θέλεις (Coca Cola Zero).

Έτσι, τώρα, αν σου πω το νούμερο 34590821 μπορείς άνετα να βγάλεις μία μικρή ιστοριούλα για να το θυμάσαι. (κάν'το για εξάσκηση) Αν την ξαναπερασεις 2-3 φορές γρήγορα, να δεις που θα το θυμάσαι και αύριο αυτό το νούμερο.

Υπάρχουν, βέβαια, και πιο πολύπλοκα συστήματα να θυμάσαι αριθμούς, που συνδέουν αριθμούς με τα Σύμφωνα και φτιάχνεις λέξεις / προτάσεις και εικόνες με 2-3 αριθμούς μαζί.

Υπάρχουν άλλα συστήματα που φτιάχνεις πρόσωπο / δράση / αντικείμενο για κάθε αριθμό και τους απομνημονεύεις ανά τρεις.

Οι επιλογές είναι όσο απεριόριστη είναι η φαντασία μας. 

Αρκεί να βρεις ένα σύστημα που να σου αρέσει και να εκπαιδεύεσαι / να το χρησιμοποιείς συνεχώς, ώστε να σου βγαίνει όλο και πιο γρήγορα και αυθόρμητα.

Τέλος, υπενθυμίζω:

1. Κατανόηση και Απομνημόνευση είναι δύο τελείως ξεχωριστές διαδικασίες. Το ότι κατάλαβες κάτι δε σημαίνει πως θα το θυμάσαι, και το αντίθετο.

2. Το να μπορείς να μετατρέπεις αόριστες έννοιες και λέξεις σε ζωντανές εικόνες, αποτελεσματικά και γρήγορα είναι το μεγαλύτερο μυστικό της απομνημόνευσης.

Όμως ποια είναι μερικές άλλες χρήσεις αυτών των συστημάτων, ή πιο πολύπλοκα συστήματα για απομνημόνευση; Πώς απομνημονεύουν τράπουλες; Και ακόμη πιο χρήσιμο: πώς μπορούμε να απομνημονεύουμε επιστημονική ορολογία ή άλλες αόριστες έννοιες;

Και τέλος, πώς μπορούμε όλα αυτά τα διάσπαρτα να τα ταξινομούμε και να τα θυμόμαστε μπρος/πίσω/ανακατεμμένα, όποτε θέλουμε για μεγάλο διάστημα; (hint: σου ανέφερα χάρτες και διαδρομές, θα δούμε μερικά παραδείγματα)

Προχώρησε στο επόμενο άρθρο για να βρεις απαντήσεις: 5 συμβουλές για το πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα! (+video)

Μπορείς να ξαναδιαβάσεις το προηγούμενο μέρος εδώ: Πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα; (μέρος 1ο). Μοιράσου τα με τους φίλους σου ή με άτομα που πιστεύεις πως τα χρειάζονται και θα τους βοηθήσουν, μόνο καλό θα κάνει ;)

Αν θες 15+ συμβουλές για ταχύτερο και αποτελεσματικότερο διάβασμα, και άλλους τρόπους να βελτιώσεις τη μελέτη σου, μπορείς να τα βρεις εδώ.

Σημείωση: Μπορείς να διαβάσεις περισσότερα στα βιβλία "Χορεύοντας με τον Αϊνστάιν" και "Χρησιμοποίησε τη Μνήμη σου"

Πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα; (μέρος 1)

Ή αλλιώς, πώς να μπορώ να θυμάμαι τα πάντα, ακόμη και μήνες μετά;

Μία μαθήτρια της 3ης λυκείου, η Ελένη, που θέλει να περάσει Ιατρική, έχει πρόβλημα με τη βιολογία, και την "παπαγαλία". Και μου έστειλε να με ρωτήσει:

"Πώς θα μπορούσα να την απομνημονεύσω καλύτερα;

Μερικοί λένε την απομνημόνευση "παπαγαλία". Αν και δεν είναι πάντα έτσι.

Στην 3η λυκείου, η Βιολογία, δυστυχώς, ήταν και για μένα εφιάλτης. Ιδίως γιατί ήθελα καλό βαθμό στις Πανελλήνιες, για να πάω Ιατρική.

Δεν το είχα καθόλου με την παπαγαλία, και δεν αγαπούσα καθόλου τα μαθήματα που ήθελαν σκέτη απομνημόνευση. Γιατί δηλαδή να μην τα πω όπως τα κατάλαβα; Ήθελα όμως τον βαθμό, οπότε, αναγκαστικά ξεκίνησα να το κάνω...

Τι κατάλαβα στην πορεία, τελειώνοντας την Ιατρική;

Κατ'αρχήν, σε όλα θέλω να θυμάσαι πως: το ότι κατάλαβες κάτι, ΔΕΝ σημαίνει πως το έχεις απομνημονεύσει κιόλας. Και αυτό ισχύει για όλα τα μαθήματα και όχι μόνο για την Βιολογία κατεύθυνσης ή την Ιστορία.

Το ξαναλέω για να το θυμάσαι και μετά, στην Ιατρική ή σε όποια σχολή πας, όποιο δρόμο και να ακολουθήσεις, και στη ζωή σου γενικότερα. Κάτι που θα γίνει ακόμα πιο εμφανές:

Το ότι κατάλαβες κάτι, ΔΕΝ σημαίνει πως το έχεις απομνημονεύσει
και πως θα το θυμάσαι κιόλας. 

Κατανόηση και απομνημόνευση είναι δύο τελείως ξεχωριστές διαδικασίες και θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται έτσι.

Το κατάλαβες; Ναι. Το θυμάσαι; Ναι... Είσαι σίγουρος; Επανέλαβέ το τότε!

Πώς μπορώ να βελτιώσω την απομνημόνευση;

(και όχι μόνο "παπαγαλία")

1. Πρώτα κατάλαβε τι ακριβώς λέει το κείμενο.

Μην προσπαθήσεις να παπαγαλίσεις κάτι χωρίς να το καταλαβαίνεις. Αν δεν μπορείς να το καταλάβεις έτσι όπως το'χει μέσα στο βιβλίο, google it, ή κάνε κάτι για να το ξεκαθαρίσεις στο μυαλό σου πρώτα, προτού προσπαθήσεις να το απομνημονεύσεις.

2. Κάνε άπειρες επαναλήψεις, φωναχτά,
χωρίς να κοιτάς το βιβλίο (το κλασσικότερο).

Με αυτόν τον τρόπο τεστάρεις τον εαυτό σου τι πραγματικά ξέρει, και όχι μόνο τι έχει καταλάβει.

Το να ξαναδιαβάζεις τα ίδια ξανά και ξανά δεν ωφελεί πουθενά - κοροϊδεύεις τον εαυτό σου πως τα θυμάσαι, βαριέσαι, αποσπάσαι εύκολα και χάνεις το χρόνο και την ενέργειά σου. Και δημιουργείς την ψευδαίσθηση πως τα ξέρεις (γνωστό ως Dunning-Kruger effect).

Κάνε ερωτήσεις και απάντησέ τες. Βάλε κάποιον άλλον να σε ρωτήσει. Κάνε καρτέλες ερωταπαντήσεων στο Anki. Μόνο τα τεστς και οι ερωταπαντήσεις δείχνουν τι πραγματικά ξέρεις.

3. Κάνε τακτικές επαναλήψεις όλο το βιβλίο,
μέχρι εκεί που έφτασες.

Όχι μόνο το τελευταίο κεφάλαιο που διάβασες. Απ'την αρχή, πέρνα το στα γρήγορα. Θες όλα να μπαίνουν σιγά σιγά σε μακροπρόθεσμη μνήμη.

Όσο καλύτερα θυμάσαι τα προηγούμενα, τόσο αραιώτερες επαναλήψεις απαιτούν.

*Ξαναεπαναλαμβάνω στο πρόγραμμα ερωταπαντήσεων Anki επιλέγεις πότε να ξαναεμφανίσει την κάθε καρτέλα ανάλογα με το πόσο εύκολο σου φάνηκε (aka "Spaced Repetition").*

4. Όταν τα καταλαβαίνεις όλα,
προσπάθησε να τα κάνεις εικόνα στο μυαλό σου
.

Για κάθε πρόταση / παράγραφο / κεφάλαιο / έννοια κλπ, κάνε μία εικόνα ή ένα μίνι "βίντεο". Και παίξε με αυτές τις εικόνες στη φαντασία σου. Θες να τα ζήσεις, να τα βιώσεις, όσο πιο έντονα γίνεται.

Πώς μπορούν, όμως, να είναι πιο αξιομνημόνευτες οι εικόνες;

Και ποιος είναι ο τρόπος που ακόμα και οι πρωταθλητές μνήμης χρησιμοποιούν για να απομνημονεύσουν δεκάδες τράπουλες με ανακατεμένα τα τραπουλόχαρτά τους σε λίγα λεπτά;

Τη συνέχεια μπορείς να τη διαβάσεις στο επόμενο μέρος, εδώ: Πώς μπορώ να απομνημονεύω καλύτερα; (μέρος 2ο).

Αν θες 15+ συμβουλές για ταχύτερο και αποτελεσματικότερο διάβασμα, κοίτα εδώ.

10 πράγματα που πρέπει να θυμάσαι σε περιόδους κρίσης

1. ΜΗΝ φανατίζεσαι – κράτα ανοιχτό το μυαλό σου!

Το ότι διαφέρουν οι απόψεις των ανθρώπων είναι πολύ σημαντικό και θετικό – δε γίνεται να συμφωνούμε όλοι και σε όλα.

Στο κάτω κάτω, δεν είναι οι διαφορές μας που μας ενώνουν με τους γύρω μας και τα άτομα που συναναστρεφόμαστε και αγαπούμε, αλλά οι ομοιότητες. Και όσο περισσότερες είναι τόσο περισσότερο συμπαθείς κάποιον και σε έλκει.

Όμως είναι στη διαφορετικότητα που μαθαίνουμε, επηρεαζόμαστε και εξελισσόμαστε σαν άνθρωποι. Είναι η διαφορετικότητα που ανοίγει το μυαλό μας σε νέους κόσμους, νέες δυνατότητες, νέες ιδέες, δημιουργικότητα και καινοτομίες.

Είναι η διαφορετικότητα που πάει τον κόσμο μπροστά.

Είναι οι αντιθέσεις που μας κάνουν να εκτιμούμε αυτά που έχουμε, να επαναξιολογούμε τον εαυτό μας και τις πράξεις μας, και είναι η αντίθεση ο τρόπος που σκεφτόμαστε.

Και είναι ταυτόχρονα μία απ΄τις αρχές του σύμπαντος – αρκεί να δεις τριγύρω σου για να καταλάβεις τι εννοώ.

Όταν συμφωνείς σε όλα με τον άλλον τότε ένας απ’τους δύο είναι περιττός.

2. Βρες και ξεκαθάρισε τις Αρχές σου.

Οι αρχές είναι για τους ανθρώπους ό,τι είναι οι ρίζες για το δέντρα.

Χωρίς ρίζες τα δέντρα πέφτουν όταν τα χτυπάει ο άνεμος.

Χωρίς αρχές, οι άνθρωποι πέφτουν όταν τους συγκλονίζουν οι θύελλες της ζωής.

Σκέψου τις αρχές σου, ξεκαθάρισέ τις, βάλτες σε προτεραιότητα και ευθυγράμμισε τη ζωή σου.

Ιδίως σε μια κοινωνία που οι περισσότεροι έχουν ξεχάσει αυτά τα “παλιομοδίτικα πράματα” που όμως είναι τόσο σημαντικά όσο και διαχρονικά.

(Παρεπιπτόντως, έχεις σκεφτεί τι σημαίνει “Επιτυχία” για εσένα (δες το άρθρο), ή το έχεις αφήσει στους ορισμούς των άλλων και της κοινωνίας;)

3. Ό,τι και να γίνει, μην αποκλίνεις από τις αρχές σου.

4. Αν αποκλίνεις, δες το #3.

5. Κράτα γερό τον Πυρήνα σου.

Ό,τι και αν γίνει είναι σημαντικό να μη “φαγωθείς” με τα άτομα που αγαπάς και νοιάζεσαι, να μην καταστρέψεις τη σχέση σας. Γιατί τότε χάθηκε το παιχνίδι.

Θες να έχεις γερό τον κύκλο σου, ώστε να συνεχίσει να σε υποστηρίζει. Θες την ασφάλεια και την αγάπη που σου παρέχει, ώστε να μπορείς να αντιμετωπίσεις τις οποιεσδήποτε δυσκολίες και να μην είσαι μόνος. Δεν χρειάζεται.

Κανένας ποτέ δεν κατάφερε κάτι αξιόλογο μόνος του, χωρίς συνεργάτες, βοηθούς, υποστηρικτές, και άλλους ανθρώπους γύρω του. Αν δεν υπήρχε αγάπη απ’τους γύρω σου θα είχες πεθάνει απ΄τους πρώτους μήνες της ζωής σου.

Επίσης οι γερές, δυνατές, ζωντανές ανθρώπινες σχέσεις είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας και πηγή της ευτυχίας μας. Είναι οι άλλοι άνθρωποι που μεγενθύνουν ό,τι βιώνουμε. Καλό και κακό. Είναι οι μεγενθυντικοί φακοί.

Και για αυτό θες να έχεις ένα γερό, θετικό, υποστηρικτικό δίκτυο γύρω σου.

Οπότε, άσε τις συναισθηματικές εκρήξεις και οξυθυμίες, κάνε ένα βήμα πίσω, και προσπάθησε να δεις τα πράγματα αντικειμενικά, αν υπάρχουν όντως απώλειες, ποιες είναι, και αν μπορεί να γίνει κάτι για να αλλάξει η κατάσταση.

Μην κάθεσαι να κλαίγεσαι πάνω από χυμένο γάλα, πόσο μάλλον να κατηγορείς άλλους για αυτό – απλά μάζεψέ το και μην το κάνεις μεγαλύτερο θέμα απ’όσο είναι στην πραγματικότητα.

6. Μην παλεύεις με το Παρόν – άλλαξέ το.

Τα όποια αρνητικά συναισθήματα θα δημιουργούνται όσο θα παλεύεις με το παρόν και θα εύχεσαι τα πράγματα να ήταν διαφορετικά.

Πόσοι από εμάς γκρινιάζουν για τη βαρύτητα; Βγαίνεις κάθε μέρα έξω και λες “Πωπω! Αυτή η βαρύτητα φταίει για όλα, φταίει που δεν πετάμε, που αργώ να πάω στη δουλειά μου και έχει κίνηση” κλπ κλπ; Νομίζω πως όχι.

Ξέρεις γιατί; Γιατί δεν έχουμε κάτι καλύτερο για να το αλλάξουμε! Μόνο αυτό ξέρουμε και έχουμε γευθεί, και το έχουμε αποδεχτεί σαν κάτι που δεν μπορούμε να αλλάξουμε.

Τότε όμως γιατί γκρινιάζουμε για τον καιρό; Για το παρελθόν μας; Για κάποιο ατύχημα; Για κάτι που έκανε κάποιος άλλος που δεν είχαμε κανέναν έλεγχο ούτως ή άλλως;

Γιατί έχουμε την ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσαμε ίσως κάπως να το αλλάζαμε!

Τα αρνητικά συναισθήματα θα πάψουν μόνο όταν αποδεχτείς το παρόν ως έχει, ξαναβρεις την ψυχραιμία σου, και δεις αν μπορείς να κάνεις για να το αλλάξεις, μικρό ή μεγάλο, ΑΜΕΣΑ.

Πώς και τί; Μπορείς; Αν ναι, κάντο.

Μπορείς να μάθεις κάτι για να κάνεις κάτι αλλιώς στο μέλλον; Τότε σκέψου αυτό.

Και ξέχνα όλη την κόντρα με το παρελθόν, με πράγματα που δεν μπορείς να αλλάξεις και με το “τι θα γινόταν αν”.

7. Αποδέξου τα χαρτιά που σου ήρθαν και σου έρχονται στο χέρι.

Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα από ό,τι γίνει, ό,τι σου έρθει στο χέρι σου και στη ζωή σου, πρώτα θα πρέπει να το αποδεχτείς.

Αποδοχή του παρόντος και του παρελθόντος, δεν σημαίνει υποταγή.

Σημαίνει ότι είμαστε αρκετά έξυπνοι να σταματήσουμε να πολεμάμε με αυτό που δεν μπορούμε να αλλάξουμε – το (πλέον) παρελθόν.

8. Ανέλαβε την Ευθύνη.

Στη συνέχεια θα πρέπει να αναλάβεις την ευθύνη της ζωής σου και των επιλογών σου και να αναλάβεις δράση τώρα, στο παρόν, το μόνο που υπάρχει και στο οποίο μπορείς να κάνεις κάτι.

Όχι μόνο να πεις ότι “εγώ φταίω”, ή “εγώ θα το φτιάξω”. Αλλά “Εγώ Μπορώ να το φτιάξω και θα το Κάνω Τώρα”

9. “Ό,τι συνέβη, μπορώ να το γυρίσω – και θα το κάνω”.

Βεβαίωσε τον εαυτό σου, την οικογένειά σου και τους φίλους σου ότι, ό,τι και να γίνει, θα είσαι εκεί, και θα κάνεις το καλύτερο που μπορείς – όχι μόνο για να τα βγάλεις πέρα, αλλά και να το γυρίσεις υπέρ σου και να βγείτε ακόμα καλύτεροι.

10. Όλες οι ιστορίες των Ηρώων ξεκίνησαν με κρίση.

Καταρχάς σκέψου πως όλες οι ιστορίες των μεγάλων Ηρώων ξεκινούν με μια δραματική αλλαγή, αφόρητη πίεση και μία μεγάλη περίοδο κρίσης.

Από τσίμπημα μεταλλαγμένης αράχνης, θανάτους αγαπημένων προσώπων, πολέμους, στρατόπεδα συγκέντρωσης, εισβολή εξωγήινων, απελευθέρωση δεινοσαύρων, διωγμό απ’το σπίτι, απ’την πατρίδα ή απ’τη χώρα, μέχρι και καταστροφή του πλανήτη στον οποίον γεννήθηκαν.

Όμως ο Ήρωας κάνει το καλύτερο που μπορεί με αυτά που έχει, χωρίς να αναλώνεται σε άσκοπες σκέψεις “τι και αν”. Δεν έχει αυτή την πολυτέλεια ή τον περισσευούμενο χρόνο.

Προσαρμόζεται, μαθαίνει, εξελίσσεται, και το γυρίζει και το χρησιμοποιεί υπέρ του. Γίνεται ένα Διαμάντι.

Οι δυσκολίες είναι που γεννούν τους Ήρωες.

Χωρίς αυτές, δε θα υπήρχαν Ήρωες.

Χωρίς αυτές, δε θα μαθαίναμε τίποτα και δεν θα εξελισσόμασταν.

Χωρίς μαθήματα και αναποδιές για να εξελιχθούμε ποτέ δε θα μάθει κανείς το ποιος είναι πραγματικά και τι μπορεί να καταφέρει.

“Ο κόσμος δεν γνωρίζει τον εαυτό του, γιατί δεν έχει αναγκαστεί να τον γνωρίσει. Όσο περισσότερο εκτίθεσαι σε δυσκολίες και εξελίσσεσαι, τόσο περισσότερο μαθαίνεις ποιος είσαι και τι είσαι ικανός να κάνεις.”
~Anthony Robbins~

ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ NEUROSELFMASTERY

contemplation02-%cf%87500Συνεχίζοντας από το προηγούμενο άρθρο – “Τι χρειάζεται η Ανθρωπότητα στις μέρες μας;

Θέλω να σου εκθέσω το Μανιφέστο – τις Βασικές Αρχές του Neuro Self Mastery – τις πεποιθήσεις και τη νοοτροπία στη βάση όλων των άρθρων που θα διαβάσεις εδώ. Εάν σου ταιριάζουν υιοθέτησέ τες, εάν όχι, προσπέρασέ τες, αλλά μην τις απορρίψεις ακόμα.

1) Εάν θέλουμε Επιτυχία ΚΑΙ Ευτυχία, θα πρέπει να αφοσιωθούμε στην Συνεχή, Καθημερινή Βελτίωση όλων των πτυχών της Ζωής μας.

Πιστεύω ότι οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα συνεχώς να εξελίσσονται και να αγκαλιάσουν πλήρως την Ανώτερη Φύση τους.

Είναι δυνατόν να κάνει εκπληκτικό καλό ο ένας για τον άλλον και για οτιδήποτε τον περιβάλλει.

dualityΜερικοί άνθρωποι εστιάζουν μόνο στη “σκοτεινή” πλευρά, και προτιμούν να βλέπουν τη φτώχεια, τη μιζέρια, την κακία και το σκοτάδι που καλύπτει πολλούς ανθρώπους.

Δεν μπορώ να διαφωνήσω μαζί τους.

Οι άνθρωποι έχουν όντως και τη σκοτεινή τους πλευρά, ή τον “κατώτερο εαυτό” τους, που στην ουσία πρόκειται για μία μαϊμού. Έναν αιμοβόρο αχαλίνωτο πίθηκο που ζει μόνο με τα ένστικτα επιβίωσής του σε έναν εχθρικό, σκληρό κόσμο. Όλοι μας έχουμε αυτή την πλευρά μέσα μας.

Και αυτό ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ. Είναι ένας συναισθηματικός – πνευματικός θάνατος. Και ο “θάνατος” χρειάζεται για να αναγεννηθεί κάτι καινούριο.

Εκδηλώνεται, κυρίως, όταν αρχίζουμε και αποξενωνόμαστε από τους γύρω μας ανθρώπους (που θέλουμε να μοιάσουμε) και τον κόσμο γενικότερα, αρχίζουμε να αποκόπτουμε απ’τα εξωτερικά ερεθίσματα. Ο ανεκπαίδευτος κόσμος, έτσι, αρχίζει να κατασκευάζει σενάρια και τέρατα στο μυαλό του και να μπαίνει όλο και βαθύτερα στο κουκούλι του.

Ταυτόχρονα, όμως, έχουμε και την αντίθετη πλευρά, καθώς στα πάντα υπάρχει δυαδικότητα.

phoenix-rising2Και αυτή είναι η μεριά της Αναγέννησης και της Δημιουργίας.

Είναι αυτή που θέλουμε να βλέπουμε ως πιο “κατ’ομοίωσην θεού” πλευρά, η οποία νοιάζεται, αγαπάει, συμπονά (συν-πονά / συν-αισθάνεται), καλλιεργεί, παίζει, έχει αφθονία, ευτυχία και ευδιαθεσία.

Κάτω από τις κατάλληλες συγκυρίες και περιβάλλον, εκδηλώνεται σε όλους.

Εκδηλώνεται, κυρίως, όταν αρχίζουμε και επικοινωνούμε και συνδεόμαστε με όλο και περισσότερο κόσμο (και ιδίως με εκείνους στους οποίους θέλουμε να μοιάσουμε) – και όταν αρχίζουμε να κάνουμε πολλά ενδιαφέροντα διαφορετικά πράγματα και να ανοίγεται ο εγκέφαλός μας σε πολλά διαφορετικά ερεθίσματα.

Ξέρω ότι αυτό το φως υπάρχει κάπου μέσα μας, γιατί το έχω δει, και ξέρω πως και εσύ το έχεις δει.

Προτιμώ, πλέον, από προσωπική επιλογή, να εστιάζω σε αυτήν την “φωτεινή” πλευρά, επειδή όπως θα διαβάσετε και στα άρθρα του NSM, ανακάλυψα πως σε ό,τι εστιάζουμε τείνει να επεκτείνεται και να κυριαρχεί στην πραγματικότητά μας (γιατί ο καθένας ζει σε δική του πραγματικότητα – εξηγώ σε άρθρο γιατί αυτό ισχύει).

Γιατί να δημιουργήσεις μια πραγματικότητα όπου η μιζέρια είναι κυρίαρχη;
Γιατί όχι μια πραγματικότητα που παντού υπάρχει αφθονία;

Ξέρω όμως ταυτόχρονα ότι και η “σκοτεινή” μεριά είναι απαραίτητη, αφού είναι κομμάτι της ζωής, και προκειμένου η “φωτεινή” να αναγεννάται σε κάτι καλύτερο.

Όμως η ουσία είναι να μάθουμε να τη διαχειριζόμαστε και αυτή και να μην παραιτούμαστε.

Το μόνο πραγματικά “κακό”, η μόνη πραγματική “αποτυχία” είναι η παραίτηση. Και αυτή δε χρειάζεται να είναι μόνιμη… Γιατί…

2) Μπορούμε να γίνουμε οι Δημιουργοί της “Τύχης” μας.

Μπορούμε να γίνουμε οι δημιουργοί της δικής μας Πραγματικότητας.

Πιστεύω ότι ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον στη γη που μπορεί να πάψει να είναι ον των περιστάσεων / συγκυριών, και να γίνει κυρίαρχος του περιβάλλοντός του. Και αυτό με το να προσπαθεί συνεχώς να εξελίσσεται προς τη “φωτεινή” του πλευρά, καλλιεργώντας τη δημιουργική φύση του, και δημιουργώντας έτσι όλο και καλύτερες συγκυρίες, ευκαιρίες και περιβάλλον.

Πιστεύω ότι ο οποιοσδήποτε πέτυχε στον οποιονδήποτε τομέα, έκανε κάτι διαφορετικά από τους υπόλοιπους που δεν τα κατάφεραν. Αυτό μπορεί να δώσει ελπίδα σε όλους εμάς που έχουμε αποτύχει στο παρελθόν, και συνεχίζουμε να ψάχνουμε και να προσπαθούμε, μέχρι να τα καταφέρουμε και εμείς.

3) Το ότι δεν τα καταφέραμε σήμερα,
δεν σημαίνει πως δεν θα τα καταφέρουμε και αύριο.

Πιστεύω ότι το παρελθόν μας ΔΕΝ ισούται με το μέλλον μας, ότι το βιογραφικό ενός ανθρώπου ΔΕΝ τον καθορίζει, και ότι την κάθε στιγμή εμείς ΑΠΟΦΑΣΊΖΟΥΜΕ προς τα πού θα εστιάσουμε, πώς θα το ερμηνεύσουμε και ποια δράση θα πάρουμε. 

Ελπίδα σημαίνει το να πιστεύουμε σε ένα μέλλον καλύτερο από το παρόν,
και ταυτόχρονα να εργαζόμαστε όσο πιο σκληρά γίνεται στο παρόν
για να δημιουργήσουμε αυτό το μέλλον.

Και θέλω να ονειρεύομαι ένα μέλλον όπου ο άνθρωπος θα είναι περισσότερο δημιουργός απ’ότι καταστροφέας, και πως θα εστιάζουμε περισσότερο σαν είδος στη Δημιουργία και τη Φωτεινή μας μεριά, αντί να επιτρέπουμε στην “σκοτεινή” πλευρά μας να μας κυριεύει και να μας κάνει να πέφτουμε όλο και χαμηλότερα.

Θέλω να ονειρεύομαι έναν κόσμο όπου ομάδες “φωτισμένων” ανθρώπων θα αρχίσουν να σχηματίζονται και να “κυριαρχούν” στον κόσμο, όχι με ποινές, αλλά με ελπίδα (με τον παραπάνω ορισμό) και αγάπη, καθοδηγώντας τον προς τα πάνω.

Και ξέρω ότι αυτό είναι εφικτό, γιατί το έχω δει μεταξύ λίγων ανθρώπων. Και αν είναι δυνατόν μεταξύ λίγων ανθρώπων, είναι δυνατόν και μεταξύ μιας κοινότητας. Και μιας κοινωνίας. Και ενός κράτους. Και μιας ηπείρου. Και όλου του κόσμου.

4) Μπορούμε να επιλέξουμε να εξελιχθούμε
και να πετύχουμε ό,τι θέλουμε, ΤΑΧΥΤΕΡΑ.

Είμαστε το μόνο είδος που μπορεί να επιταχύνει την εξελικτική του πορεία συνειδητά επιλέγοντας κάθε στιγμή να ανέβει αντί να κατέβει. Ας το κάνουμε τότε! :)

Υπάρχει μια παγίδα εδώ. Το κλειδί για να επιταχύνουμε είναι μόνο ένα, και είναι και το κλειδί όλου του κόσμου: η Εστίαση – ή Εμβάθυνση (immersion) σε έναν τομέα ή μία εργασία (/project).

“Σταθεροποίησε την πορεία σου σε ένα αστέρι και θα μπορείς να πλοηγηθείς σε οποιαδήποτε καταιγίδα”
~Leonardo Da Vinci~

Πιστεύω ότι είναι ντροπή για την ανθρώπινη φυλή να κολλάει σε παλαιούς και περιοριστικούς τρόπους σκέψης, δράσης και ζωής, ενώ στον σύγχρονο κόσμο, η επιστήμη έχει προχωρήσει -και συνεχίζει να προχωρά- σε αφάνταστα επίπεδα, και ενώ υπάρχουν αμέτρητες πληροφορίες στο διαδίκτυο, πειράματα και γνώση γύρω μας που μας απελευθερώνει το μυαλό και τον τρόπο λειτουργίας του.

Αυτή η γνώση όχι μόνο μπορεί να βελτιώσει τις ζωές μας με αφάνταστους τρόπους, αλλά επίσης μπορεί να μας οδηγήσει στα Όνειρά μας, βάζοντας τον άνθρωπο στη δικαιωματική του θέση: στο να είναι Δημιουργός.

Όμως, πέρα από εστίαση, χρειαζόμαστε και κάτι άλλο που είναι ακόμη σημαντικότερο:

if-u-want-to-go-far-go-together-african-proverb

5) “Αν θες να πας γρήγορα, να πας μόνος.
Αν θες να πας μακριά, να πάτε μαζί.”

(~Αφρικανικό ρητό)

Όπως θα αναφέρω σε πολλά μου άρθρα (πχ διάβασε το 7 πράγματα που μου έμαθε ένας γλάρος για τις Σχέσεις και την Εξέλιξη), αλλά και σε άλλα που θα σε παραπέμψω να διαβάσεις ή βίντεο να δεις, το τι ανθρώπους έχεις γύρω σου και με τι ανθρώπους περνάς τον περισσότερό σου χρόνο, ΜΕΤΡΑΕΙ.

Μετράει πολύ περισσότερο απ’όσο φαντάζεσαι
και πολύ περισσότερο απ’όσο θα ήθελες ποτέ σου να πιστέψεις.

Ανταλλάσσετε συνήθειες, τρόπο σκέψης, συναισθήματα, όρια, όνειρα, ελπίδες, σχέδια και φόβους.

Τα θεωρείς λίγο;

Όλα αυτά θα επηρεάσουν από τις πιο μικρές, μέχρι τις μεγαλύτερες επιλογές σου.

Θα επηρεάσουν πόσα κιλά είσαι, το μηνιαίο σου εισόδημα, το πόσο ευτυχισμένος θα είσαι, αν θα κάνεις οικογένεια, αν θα πληρώνεις τους φόρους σου, αν θα κάνεις καταχρήσεις, ή τι άλλους εθισμούς θα έχεις.

Όλα αυτά θα καθορίσουν τα όρια των ονείρων σου, των προσπαθειών σου, το ποιοι θα σου ανοίγουν πόρτες και ευκαιρίες και ποιοι θα στις κλείνουν, και γενικά τα όρια της ζωής και του οράματος που έχεις για αυτή.

Όλα αυτά θα καθορίσουν τι άνθρωπος θα γίνεις, τι θα έχεις να προσφέρεις στον κόσμο, και αν εν τέλει θα τον επηρεάσεις και εσύ με τη σειρά σου, και αν θα οδηγήσεις την ανθρωπότητα σε ένα καλύτερο ή όχι, μέλλον.

Τα θεωρείς ασήμαντα όλα αυτά; Ξανασκέψου το.

Τι θα συμπεριλάβω στο NeuroSelfMastery?

Εδώ θα συμπεριλάβω άρθρα και βίντεο πάνω σε πολλά επιστημονικά (και μη) πεδία, αλλά σε ΑΠΛΗ και ΚΑΤΑΝΟΗΤΗ για τον περισσότερο κόσμο γλώσσα!
(Οπότε ΜΗΝ σας αποθαρρύνει τίποτε από τα παρακάτω! :)

  • Νευροεπιστήμες
  • Μάθηση-Μνήμη-Ύπνος
  • (Θετική/Εξελικτική/Κοινωνική) Ψυχολογία
  • Εξελικτική Βιολογία και Ανθρώπινη Φύση
  • Διατροφή
  • Ασκήσεις, σωματικές και νοητικές
  • Συναισθήματα – Διαθέσεις
  • Διαχείριση Χρόνου (βασικά πιστεύω ότι περισσότερο πρόκειται περί διαχείρισης του εαυτού μας, αλλά περισσότερα για αυτό αργότερα)
  • Τεχνικές για περισσότερη Ενέργεια και Ζωντάνια
  • Δημιουργία Στόχων και επίτευξή τους, και τεχνικές να σε βοηθήσουν με αυτό
  • Εξερεύνηση του εαυτού μας
  • Σχέσεις, κοινωνικά δίκτυα, και πολλά άλλα.

Θυμήσου πως ό,τι στόχο και να βάλεις,
ο δρόμος περνάει από το ρητό των Δελφών:

Θα ήθελα να μαζέψω υλικό για το οτιδήποτε θα μπορούσε να μπει σε ένα
“Εγχειρίδιο για το πώς να πετύχεις ως Ανθρώπινο Ον”

Μπορείς να δεις τα ήδη υπάρχοντα άρθρα στο “ΑΡΧΕΙΟ”, εδώ.

Καλή επιτυχία με το Ταξίδι σου :)

Οι 4 κύριοι λόγοι που δεν παίρνουμε αποφάσεις

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast!

Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

  • Πόσες φορές μας έχει τύχει να πρέπει να πάρουμε μια απόφαση αλλά να μην μπορούμε;
  • Πόσες φορές αναβάλλουμε τις αποφάσεις που ΞΕΡΟΥΜΕ πως πρέπει να πάρουμε;
  • Ποια είναι η διαφορά μεταξύ των καλών ηγετών και του υπόλοιπου κόσμου;

Παρακάτω θα αναλύσουμε γιατί συμβαίνουν αυτά και το τι μπορείς να κάνεις για να το μειώσεις ή να σταματήσεις να το κάνεις αυτό.

Όμως, ας ξεκινήσουμε με το τελευταίο:

Η διαφορά μεταξύ των καλών ηγετών και του υπόλοιπου κόσμου

Είναι με λίγα λόγια το πόσο ενδίδουν στους φόβους τους ή όχι. 

Και αυτό φαίνεται στο πόσο γρήγορα παίρνουν τις αποφάσεις τους.

Δε μιλάμε για βιαστικές αποφάσεις εδώ.

Κύριο γνώρισμα των καλών ηγετών (και μιας ελκυστικής προσωπικότητας) είναι η "Παρουσία" = το να βρίσκονται στο παρόν.

Όταν βρίσκεσαι στο παρόν, μαγικά πράγματα αρχίζουν να συμβαίνουν:

  • Η επικοινωνία σου με τους άλλους ανθρώπους είναι πολύ πιο αποδοτική.
  • "Διαβάζεις" καλύτερα τον κόσμο, τις αντιδράσεις του, τις σκέψεις του, και μπορείς να δράσεις αναλόγως.
  • Γίνεσαι πιο αρεστός απ'τους άλλους και τους επηρεάζεις περισσότερο.
  • Είσαι περισσότερο ήρεμος, παρατηρείς και βλέπεις περισσότερα - ευκαιρίες, λύσεις και επιλογές.
  • Φοβάσαι και αγχώνεσαι λιγότερο - και τα δύο είναι παιχνίδια ενός μυαλού που βρίσκεται στο παρελθόν ή στο μέλλον - και όχι στο παρόν.
  • Παίρνεις καλύτερες αποφάσεις γιατί δεν αφήνεις το παρελθόν και το μέλλον να σου θολώσουν τη σκέψη - βλέπεις τα τωρινά δεδομένα και απαντάς καταλλήλως σε αυτά.

Έτσι, καταλήγουμε στη βασική διαφορά των καλών ηγετών: ζυγίζουν τις επιλογές τους και παίρνουν αποφάσεις γρήγορα.

Αυτός είναι ο ρόλος τους εξάλλου.

Το να ζυγίζεις τις επιλογές σου και να παίρνεις μια καλή απόφαση γρήγορα και υπό πίεση, είναι μία ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ.

Πώς όμως χτίσαν μια τέτοια ικανότητα;

Σαν οποιαδήποτε άλλη ικανότητα.

Την εκπαίδευσαν, "έφαγαν τα μούτρα τους", σίγουρα πήραν και (ΠΟΛΛΕΣ) λάθος αποφάσεις, όμως μάθανε, και κάθε φορά παίρναν όλο και καλύτερες.

Τι είναι αυτό, όμως, που σε εμποδίζει να γίνει σαν αυτούς;

Και εδώ ερχόμαστε στους 4 κύριους λόγους για τους οποίους αναβάλλουμε συνεχώς το να πάρουμε κάποια απόφαση:

Οι 4 λόγοι που αναβάλλουμε τις αποφάσεις μας

Πολλές φορές μας έχει τύχει να αποφεύγουμε να πάρουμε κάποια απόφαση.

Δεν είναι κάτι καινούριο.

Όλοι οι άνθρωποι το κάνουν και πάντα το κάνανε.

Και αυτό οφείλεται σε 4 κύριους φόβους που θα πρέπει κάποιος να ξεπεράσει ή να μάθει να διαχειρίζεται, εάν θέλει να παίρνει γρηγορότερες και καλύτερες αποφάσεις:

α. Φόβος Λάθος Επιλογής

Φοβόμαστε ότι θα κάνουμε την λάθος επιλογή.

Και γι'αυτό το λόγο παραμένουμε στάσιμοι, προτιμώντας έτσι, συνειδητά ή μη, να μην κάνουμε καμία επιλογή. Όμως,

Η μόνη αποτυχία, είναι η αποτυχία του να πάρουμε μια απόφαση και να παραμεινουμε στασιμοι.

Το να μην παίρνεις μια απόφαση, είναι και αυτό από μόνο του μια απόφαση - και μια μορφή αναβλητικότητας.

Περιμένεις "την κατάλληλη στιγμή", ή την "όρεξη" να σου'ρθει.

Όμως στην πραγματικότητα, απλά φοβάσαι να πάρεις μια απόφαση.

β. Αβεβαιότητα για το "Τι θα σημαίνει" η απόφαση

Άλλες φορές δεν παίρνουμε μια απόφαση, γιατί δεν ξέρουμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, και τι θα γίνει εάν επιλέξουμε αυτό ή το άλλο.

Το θέμα όμως είναι ότι ποτέ δεν θα είμαστε 100% βέβαιοι τι θα σημαίνει αυτό ή το άλλο.

Πάντα παίρνουμε τις αποφάσεις μας βάσει πιθανοτήτων - μας φαίνεται πιο πιθανό να συμβεί αυτό ή εκείνο.

Οπότε η επιλογή θα πρέπει να γίνει με βάση τις μεγαλύτερες πιθανότητες.

Αναγνωρίζοντάς  αυτό, καταλαβαίνουμε ότι όλες οι αποφάσεις του παρελθόντος μας,  είχανε ληφθεί βάσει πιθανοτήτων.

Πόσες φορές έχουμε πει "όχι ρε φίλε, έπρεπε να έχω διαλέξει το άλλο!" 

Προφανώς και δεν θα μπορούσαμε τότε να προβλέψουμε όλα αυτά που θα γίνονταν στη συνέχεια και πιο θα ήταν "σωστό". Και κάναμε αυτό που πιστεύαμε.

Καθυστερούμε γιατί πιστεύουμε ότι εάν αφήσουμε τα πράγματα να εξελιχθούν από μόνα τους, θα διακρίνουμε καλύτερα ποια είναι η καλύτερη απόφαση και θα την πάρουμε τότε.

Κάτι το οποίο δυστυχώς γίνεται πολύ πολύ σπάνια, και έτσι οδηγούμαστε στη στασιμότητα.

Αντίδοτο για (α) και (β):

"Εάν πάρω τη λάθος επιλογή, ποιο είναι
(1) το χειρότερο δυνατό,
(2) το πιο πιθανό και
(3) το καλύτερο δυνατό σενάριο;"

Κάνε μια λίστα με τα χειρότερα που μπορούν να συμβούν, και πώς μπορείς να τα ελαχιστοποιήσεις, τι μπορείς να κάνεις τότε.

Τις περισσότερες φορές, το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι ΤΙΠΟΤΑ. Καλά διάβασες.

Τις περισσότερες φορές, το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι ΤΙΠΟΤΑ.

Να παραμείνεις εκεί που ήσουν, και απλά να μην υπάρξει βελτίωση, να έχεις χάσει λίγο χρόνο ή/και μηδαμινά χρήματα και να έχεις πάρει ένα μάθημα βλέποντας κάτι αν λειτουργεί ή όχι.

Αυτό μπορεί να είναι και το πιο πιθανό.

Όμως στην καλύτερη;

Πες ότι σου αυξάνει τα κέρδη κατά ένα 5% το μήνα. Διόλου άσχημο.

Ή ότι δεν κερδίζεις τίποτε άμεσα, αλλά ότι έχει πολύ καλύτερες προοπτικές από αυτές που έχεις ήδη (στην τώρα δουλειά / σχέση / θέση κλπ)

Είναι αυτή η περίπτωσή σου;

Αν ναι, τότε συνειδητοποίησέ το, και προχώρα.

Θέσε ένα χρονικό περιθώριο (πχ 1 ώρα ή 1 εβδομάδα, ανάλογα με το πόσο κρίνεις απαραίτητο).

Μάζεψε όλες τις πληροφορίες που μπορείς.

Βάλ'τις κάτω στο χαρτί εάν είναι σημαντική απόφαση (γιατί το μυαλό μας τείνει να μπαίνει σε αιώνιους κύκλους).

Και πάρε μια απόφαση.

Το να το αναβάλλεις δεν αλλάζει τίποτα πέρα απ'το ότι χάνεις τον χρόνο σου, και πιθανές ευκαιρίες/αποτελέσματα που θα είχαν προκύψει αν το είχες ήδη ξεκινήσει.

γ. Μας λείπει η εκπαίδευση της ικανότητας λήψης αποφάσεων.

Ο μόνος τρόπος να ενδυναμώσουμε αυτή την ικανότητα, είναι όπως και κάθε άλλη: χρησιμοποιώντας τη όσο πιο συχνά γίνεται.

Χρησιμοποίησε την ικανότητα αυτή όσο πιο συχνά γίνεται!

Πρέπει να αρχίσουμε να παίρνουμε συνειδητά περισσότερες αποφάσεις.

Σίγουρα πολλές θα είναι λάθος.

Όμως ακόμα και αυτό είναι πολύ προτιμότερο από το να μείνουμε στάσιμοι. 

Οι λάθος αποφάσεις μας θα είναι αυτές που θα μας διδάξουν.

Όσο εκπαιδεύουμε την ικανότητα της αποφασιστικότητας και όσο περισσότερες αποφάσεις παίρνουμε, τόσο περισσότερο θα μαθαίνουμε να τις παίρνουμε πιο γρήγορα και να είναι πιο σωστές, βασισμένες στην πείρα που θα προσκομίζουμε καθ'οδόν.

“Η καλή κρίση είναι το αποτέλεσμα της εμπειρίας,
και η εμπειρία είναι το αποτέλεσμα της κακής κρίσης.”
~Mark Twain~

Αντίδοτο

Εκπαιδεύσου από τις απλές, μικρές, καθημερινές επιλογές, και παίρνε γρήγορα αποφάσεις.

Άρχισε να παίρνεις όλο και περισσότερες μικρές αποφάσεις για να χτίσεις αυτόν τον "μυ" (/ικανότητα).

δ. Αίσθημα Υπερφόρτωσης

Τελευταίος λόγος που δεν αποφασίζουμε, είναι ότι πολλές φορές αισθανόμαστε υπερφορτωμένοι, γιατί μας φαίνεται σαν ένα "τεράστιο βήμα" ή "μεγάλη αλλαγή" από τα συνηθισμένα.

Δεν ξέρουμε από που να πρωτο-ξεκινήσουμε, και γι'αυτό δεν ξεκινάμε καθόλου, και χανόμαστε σε ανούσιες λεπτομέρειες που απλά πιστεύουμε ότι θα μας κερδίσουν λίγο χρόνο, μέχρι να "μαζέψουμε το κουράγιο" να πάρουμε την απόφαση, ή μέχρι να "αισθανόμαστε έτοιμοι" ή να έρθει η "σωστή στιγμή". 

Εν ολίγοις, το αφήνουμε εντελώς στην τύχη και τις συγκυρίες και πιστεύουμε στα θαύματα.

Αντίδοτο

Σπάσε το "μεγάλο βήμα" σε μικρότερα.

Θες να βρεις μια ισορροπία, που να μην είναι άπειρα μικρά και χαθείς ακόμα περισσότερο, αλλά και ούτε πολύ μεγάλα που να σου φαίνονται ακατόρθωτα.

Σωστή τεμάχιση = μεγαλύτερη κινητοποίηση + περισσότερα αποτελέσματα.

Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα σύστημα/τρόπο σκέψης, μια νοοτροπία, που θα μας κάνει να εστιάζουμε στα αποτελέσματα που θέλουμε, αντί για τη (άσκοπη) δραστηριότητα.

Το ότι είσαι απασχολημένος δε σημαίνει ότι είσαι και παραγωγικός.

Θες να παράγεις ωφέλιμα αποτελέσματα μακροχρόνια.

Εν ολίγοις, γίνε πιο προσανατολισμένος στους στόχους σου (goal-oriented).

Άρχισε να κυνηγάς τα αποτελέσματα, και ξεκίνα απ'τα μικρά αποτελέσματα και στόχους.

Αν σου άρεσε αυτό το άρθρο, σου συνιστώ να διαβάσεις το παρακάτω:

Γιατί ο εαυτός μας έιναι ο χειρότερός μας εχθρός;

Ποιο είναι ΤΟ ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑ που αν γνωρίσεις, μάθεις και αρχίσεις να αναλογίζεσαι περισσότερο, θα σου γλιτώσει ΠΟΛΛΑ χρόνια στασιμότητας;

Τι κίνδυνος παραμονεύει κάθε φορά που πάμε να κάνουμε το επόμενο βήμα;

Διάβασε αυτό εδώ: Αποφάσισε και ξεκίνα με δύναμη