Το καλό του να είσαι “κακός” με τον εαυτό σου

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts:

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Αν δεν είμαι κακιά με τον εαυτό μου δεν θα κινητοποιηθώ να κάνω τίποτα” μου είπε η Κατερίνα, φοιτήτρια της Νομικής.

“Τα μπερδεύεις” της είπα. “Δεν είσαι κακιά, και ούτε χρειάζεται… Μία δασκάλα που είναι απαιτητική από τα παιδιά σημαίνει πως πρέπει να είναι και κακιά;”

“Ίσα ίσα, μπορεί να είναι αυστηρή και σκληρή μαζί τους, αλλά ταυτόχρονα καλή, να τα αγαπά πολύ, να τα σέβεται και να τα προσέχει. Και για αυτό να θέλει να είναι τόσο αυστηρή τους. “

Η αγάπη έχει να κάνει με το εάν νοιάζεσαι για τον άλλον, πόσο τον σέβεσαι, πόσο τον υποστηρίζεις και πόσο τον εκτιμάς (= τι αξία πιστεύεις πως έχει).

Και εκεί κρύβεται η διαφορά μεταξύ καλοσύνης και κακίας – στο αν υπάρχει αγάπη ή όχι.

Δεν έχει να κάνει με το πόσο αυστηρά και απαιτητικά συμπεριφέρεσαι στον εαυτό σου ή στους άλλους.

Το να μπορείς να αγαπάς κάποιον, και ταυτόχρονα να τον πιέζεις και να είσαι αυστηρός μαζί του, για να καταφέρει να αποκτήσει και να γίνει όλα αυτά που θέλει, είναι από τα πιο σημαντικά και δύσκολα πράγματα στον κόσμο.

Το να είσαι υποχωρητικός και ανεκτικός με κάποιον, να του κάνεις όλα τα χατίρια, να υπακούς σε κάθε απαίτηση, να ανέχεσαι κακές συμπεριφορές και συνήθειες… δείχνει πως δεν περιμένεις και πολλά από αυτόν. Πως δεν έχεις υψηλές προσδοκίες.

Δείχνει πως του επιτρέπεις να παραμένει κατώτερος από όλα αυτά που θα μπορούσε να είναι.

Αλλά, ναι, είναι ο πιο εύκολος και βραχυπρόθεσμα ευχάριστος δρόμος… Για πολλούς ανθρώπους, η εκπλήρωση επιθυμιών, η υποχωρητικότητα και η ανεκτικότητα είναι η μόνη μορφή αγάπης που πιστεύουν πως υπάρχει, δυστυχώς.

Ακολουθεί ένα πείραμα που, πέρα από το προφανές, θα σε βοηθήσει να καταλάβεις τι εστί μια διαφορετική όψη της αγάπης – η “Σκληρή Αγάπη“.

Το Πείραμα

Έχεις ακούσει για το πείραμα που έδειξε το “Pygmalion Effect” (φαινόμενο του Πυγμαλίωνα*);

Το πείραμα είχε γίνει σε δασκάλους. Κάποιοι ερευνητές πήγαν και κάνανε τεστ σε διάφορες τάξεις πολλών σχολείων.

Στη συνέχεια, ενημέρωσαν τους δασκάλους για κάποια παιδιά της τάξης τους πως είναι ιδιοφυΐες. Τους είπαν πως έχουν πολύ υψηλό δείκτη νοημοσύνης και να περιμένουν θαυμαστά πράγματα από αυτά στο μέλλον.

Απλά, τους προειδοποίησαν πως θα αργήσουν να “ανθίσουν”, και γι’αυτό δεν έχει φανεί ακόμα, και χρειάζεται υπομονή.

Τα υπόλοιπα παιδιά, τους είπαν, είναι στο φυσιολογικό, μέτριο, μέσο όρο.

Τους προειδοποίησαν επίσης να μην πουν τίποτα για αυτό σε κανέναν, και ιδίως στα παιδιά.

Αυτό που δεν γνώριζαν οι καθηγητές, ήταν πως τα ονόματα των παιδιών για τα οποία ενημερώθηκαν πως είναι ιδιοφυΐες, βγήκαν τυχαία από ένα καπέλο που περιείχε τα ονόματα όλων των μαθητών.

Ναι, δεν ήταν ιδιοφυΐες.

Και αυτό ήταν το νόημα του πειράματος.

Οι ερευνητές ξαναπήγαν σε αυτές τις τάξεις μετά από ένα χρόνο, και επανέλαβαν σε όλους τα τεστ IQ. Και αυτό που είδαν ήταν απλά μαγικό.

Τα σκορ των παιδιών που ήταν “αργοπορημένες ιδιοφυΐες” για τους δασκάλους τους, είχαν ανέβει σημαντικά. Όχι απλά γιατί μεγάλωσαν κατά 1 χρόνο, αλλά πολύ περισσότερο από το αναμενόμενο.

Ο δείκτης IQ των υπολοίπων παιδιών ήταν το ίδιο ή ίσως και να είχε πέσει λίγο σχετικά με το αναμενόμενο.

Το πείραμα επαναλήφθηκε πολλές φορές από τότε, και σε άλλα σχολεία, και από άλλους ερευνητές, καταλήγοντας  πάντα στα ίδια αποτελέσματα.

Τα παιδιά που πίστευαν οι καθηγητές για “αργοπορημένες ιδιοφυΐες”, είχαν γίνει σημαντικά πιο έξυπνα.

Μαγεία! Πώς έγινε αυτό; Αφού οι καθηγητές δεν είπαν τίποτα!

Τα συμπεράσματα του πειράματος

Αυτό που είδαν οι ερευνητές κατά τη διάρκεια του πειράματος, παρακολουθώντας τις τάξεις, ανά φάσεις, ήταν πως οι δάσκαλοι, είχαν μεγαλύτερες προσδοκίες από τις “αργοπορημένες ιδιοφυΐες”:

Τους συμπεριφέρονταν διαφορετικά – πιο σκληρά, αλλά και με μεγαλύτερη αγάπη.

  • Οι δάσκαλοί τους, πλέον, δεν ανέχονταν από αυτά να είναι αδιάβαστα
    ή να μην έχουν κάνει τις εργασίες τους.
  • Δεν ανέχονταν μέτριες απαντήσεις.
  • Τους έδιναν περισσότερες ευκαιρίες και πιο συχνά το λόγο.
  • Τα άκουγαν πιο υπομονετικά.
  • Είχαν πιο ενθαρρυντικά “μη-λεκτικά” μηνύματα και γλώσσα σώματος απέναντί τους.
  • Τα επιβράβευαν περισσότερο όταν έκαναν κάτι σωστά.
  • Δεν ανέχονταν κάτι λιγότερο από το τέλειο.
  • Ασχολούνταν περισσότερο μαζί τους.
  • Τα σέβονταν περισσότερο.

Γιατί πίστευαν πως αυτά τα παιδιά είναι ιδιοφυΐες. Και έτσι κι έγινε.

Για τους υπόλοιπους μαθητές:

  • Θα ανέχονταν και μέτριες απαντήσεις. “Έτσι και αλλιώς δεν είναι και πολύ έξυπνα”.
  • Τα διέκοπταν πιο εύκολα αν δεν τους άρεσε η απάντηση.
  • Έδιναν πιο αποθαρρυντικά “μη-λεκτικά” μηνύματα και γλώσσα σώματος.
  • Ασχολούνταν λιγότερο μαζί τους.

Επειδή πίστευαν πως αυτά τα παιδιά είναι μέτρια. Και έτσι κι έγινε.

Αυτό ήταν από τα πιο σημαντικά πειράματα που έγιναν στον χώρο της ψυχολογίας, και έδειξε τη δύναμη των “αυτο-εκπληρούμενων προφητειών“.

Δηλαδή, πώς αυτά που πιστεύουμε επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας, χωρίς να το καταλάβουμε και, εν συνεχεία, επηρεάζουν τους γύρω μας, εκπληρώνοντας την “προφητεία” – αυτά που πιστεύαμε εξ αρχής.

Εσύ πώς συμπεριφέρεσαι στον εαυτό σου; Πώς συμπεριφέρεσαι στους γύρω σου;

Αυτό δείχνει το τι πραγματικά πιστεύεις για τον εαυτό σου και για τους άλλους.

Αν δεν σου αρέσει, κάνε τα πάντα για να το αλλάξεις. Δες τον εαυτό σου σαν “αργοπορημένη ιδιοφυΐα“.

Γιατί μπορεί να μην το ξέρεις, ΑΛΛΑ ΕΙΣΑΙ.

Γιατί το παραπάνω πείραμα έγινε με μαθητές μετρίου (φυσιολογικής) νοημοσύνης, και άρα ισχύει για ΟΛΟΥΣ μας.

Και αυτό συμπεριλαμβάνει και εσένα, τους φίλους σου, τους γνωστούς σου, και τον περισσότερο κόσμο.

Όλοι μας έχουμε τα σποράκια μέσα μας να γίνουμε ιδιοφυΐες σε κάτι, να εκφράσουμε ένα απεριόριστο δυναμικό και να επιταχύνουμε την εξέλιξη του κόσμου.

Ποια είναι τα δικά σου συμπεράσματα;

Θέλω να ξαναδιαβάσεις το πώς οι δάσκαλοι συμπεριφέρονταν στους μαθητές που θεωρούσαν “αργοπορημένες ιδιοφυΐες”.

Τους αγαπούσαν και τους σέβονταν περισσότερο; Ναι.

Αυτό σημαίνει πως ήταν πιο ανεκτικοί απέναντί τους; Όχι.

Τους καλομάθαιναν περισσότερο; Όχι.

Ανέχονταν μετριότητες; Όχι.

Αυτό είναι που ονομάζεται “σκληρή αγάπη“. Είναι μία μορφή αγάπης που κοιτάει όχι την προσωρινή καλοπέραση, αλλά το μακροχρόνιο και ουσιαστικό όφελος για τον άλλον.

Έχεις χαμηλές προσδοκίες από κάποιον; Τότε θα τον αφήνεις να επαναπαύεται. Θα τον καλομάθεις. Ο κόσμος μετά θα του φανεί άδικος και σκληρός, γιατί τίποτα δεν θα το καταφέρνει χωρίς να μοχθήσει.

Και κάποια στιγμή θα αποτύχει (αναπόφευκτα, όπως όλοι μας), και θα τα παρατήσει, αντί να συνεχίσει. Έτσι, ποτέ δε θα μπορέσει να εκφράσει πλήρως την ιδιοφυΐα, το τραγούδι, τις ιδέες, τη δημιουργικότητα που κρυβόταν πάντα μέσα του.

Εάν είσαι όμως σκληρός και αυστηρός μαζί του, θα τον έχεις εκπαιδεύσει, θα τον έχεις σκληραγωγήσει. Θα κουράζεται λιγότερο στην προσπάθειά του και θα παραιτείται πιο δύσκολα.

Τι είναι η “Σκληρή Αγάπη”

Σκληρή Αγάπη” (“tough love”): όταν αγαπάς κάποιον αλλά ξέρεις ότι κρύβει μέσα του ένα τεράστιο δυναμικό. Ξέρεις πως έχει κάποιες υποχρεώσεις προς τον εαυτό του και την κοινωνία. Οπότε για να τον βοηθήσεις να είναι συνεπής προς αυτές, πρέπει να είσαι ακλόνητος και αυστηρός μαζί του, αλλά και ταυτόχρονα να τον υποστηρίζεις και να τον αγαπάς.

Είσαι, λοιπόν, σκληρός με τον εαυτό σου; Αν ναι, καλά κάνεις, αλλά κάν’το με τον σωστό τρόπο και για τους σωστούς λόγους. Αγάπα τον εαυτό σου, λες και η ζωή σου εξαρτάται από αυτό. Γιατί έτσι είναι.

Αν όχι, ανέβασε τις προσδοκίες σου. Γίνε πιο σκληρός με τον εαυτό σου. Αγάπα τον αφόρητα μεν, αλλά εκπαίδευσέ τον. Μπες ηθελημένα σε καταστάσεις που θα σε σκληραγωγήσουν. Σε καταστάσεις με χρονικά όρια και υψηλό αντίτιμο αν δεν τα καταφέρεις. Γιατί εκεί εκδηλώνεται ο γίγαντας, ο θεός που έχεις μέσα σου, και ποτέ αλλιώς δε θα ξυπνήσει – γιατί δε τον χρειάζεσαι.

Οι δυνατότητες που κρύβονται μέσα σου, μπορούν να ξεκλειδωθούν μόνο όταν τις χρειαστείς – μέσα στις δυσκολίες.

Αν δεν γίνεις εσύ σκληρός με τον εαυτό σου, ηθελημένα, θα το κάνει η κοινωνία για σένα, και δε θα σου αρέσει. Θα σου φερθεί πολύ πιο σκληρά απ’όσο νομίζεις. Και θα το κάνει προς κατευθύνσεις που μπορεί να μη θες κιόλας να πας.

Έτσι, οι περισσότερες δυνατότητές σου μπορεί να μείνουν για πάντα ανέκφραστες – και θα αναρωτιέσαι “Ποιος είμαι;” και δε θα βρίσκεις απάντηση.

Έχω γράψει περισσότερα για αυτά τα σποράκια που φυτρώνουν μόνο υπό πίεση, σε προηγούμενο άρθρο που πρέπει να ξαναδείς – τι πιστεύεις για την πίεση; Ότι είναι κάτι καλό ή κάτι κακό;

Διάβασε το άρθρο: Είναι η πίεση όντως κάτι κακό, ή πάλι μας ξεγέλασαν;

Επίσης, θυμίσου, πως η αγάπη και οι καλές ανθρώπινες σχέσεις είναι η μεγαλύτερη ανάγκη για την ευτυχία μας.


Άλλα άρθρα που μπορείς να διαβάσεις:

Διάβασε παραπάνω για τα “Τα Δέκα Συναισθήματα Δύναμης και Ευτυχίας“, εδώ.
Πώς μπορώ να αγαπήσω περισσότερο τον εαυτό μου;


***Σημειώσεις του συγγραφέα***

Πού έμαθα για τη “Σκληρή Αγάπη”,
και ποιος ήταν ο Πυγμαλίων και ταιριάζει στο πείραμα;

Για μένα, η ιστορία της Marva Collins είναι αυτή που μου δίδαξε το τι είναι η Σκληρή Αγάπη, και είναι το αγαπημένο μου υπόδειγμα “σκληρής αγάπης”.

Δείχνει το πώς μία κοινή δασκάλα κατάφερε με αυτή την αφορητη, αν και σκληρή, αγάπη να ξεκινήσει με ένα δωμάτιο του σπιτιού της με τα παιδιά της, το οποίο ονόμαζε σχολείο, και να καταλήξει σε μία αλυσίδα από σχολεία-υπόδειγμα, με μαθητές που να διαβάζουν Σαιξπηρ από το δημοτικό (είναι πολύ υψηλού επιπέδου αγγλική φιλολογία που τη διδάσκονται στο Πανεπιστημίο, γενικά).

Πώς απ’το τίποτα, ξεκινώντας σε μια απ’τις πιο δύσκολες περιοχές, με συμμορίες, gangsters, ναρκωτικά και όπλα, κατάφερε να μεταμορφώσει τη ζωή των μαθητών της ολοκληρωτικά, προσφέροντάς τους νόημα, αγάπη, γνώσεις και ανατροφή που ούτε οι γονείς τους δεν μπορούσαν να τους δώσουν.

Για όποιον δεν έχει διαβάσει το βιβλίο “Marva Collins’ Way“, το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

* Ο Πυγμαλίων, κατά μία ιστορία, ήταν ένας γλύπτης (κατά μία άλλη ιστορία βασιλιάς) που ερωτεύτηκε ένα γυναικείο άγαλμα που είχε φτιάξει, και ζήτησε από την Αφροδίτη να του δώσει μία γυναίκα σαν αυτό. Την επόμενη μέρα, στη θέση του αγάλματος βρήκε μία γυναίκα, τη Γαλάτεια, την οποία και παντρεύτηκε και ο γιος τους ονομάστηκε Πάφος – ο ιδρυτής της Πάφου στην Κύπρο.

Το φαινόμενο πήρε το όνομά του Πυγμαλίωνα πολύ ταιριαστά, γιατί βλέπουμε πως στην αυτο-εκπληρούμενη προφητεία, σμιλεύουμε σύμφωνα με αυτά που πιστεύουμε, και το δημιούργημα γίνεται πραγματικότητα.

10 πράγματα που πρέπει να θυμάσαι σε περιόδους κρίσης

1. ΜΗΝ φανατίζεσαι – κράτα ανοιχτό το μυαλό σου!

Το ότι διαφέρουν οι απόψεις των ανθρώπων είναι πολύ σημαντικό και θετικό – δε γίνεται να συμφωνούμε όλοι και σε όλα.

Στο κάτω κάτω, δεν είναι οι διαφορές μας που μας ενώνουν με τους γύρω μας και τα άτομα που συναναστρεφόμαστε και αγαπούμε, αλλά οι ομοιότητες. Και όσο περισσότερες είναι τόσο περισσότερο συμπαθείς κάποιον και σε έλκει.

Όμως είναι στη διαφορετικότητα που μαθαίνουμε, επηρεαζόμαστε και εξελισσόμαστε σαν άνθρωποι. Είναι η διαφορετικότητα που ανοίγει το μυαλό μας σε νέους κόσμους, νέες δυνατότητες, νέες ιδέες, δημιουργικότητα και καινοτομίες.

Είναι η διαφορετικότητα που πάει τον κόσμο μπροστά.

Είναι οι αντιθέσεις που μας κάνουν να εκτιμούμε αυτά που έχουμε, να επαναξιολογούμε τον εαυτό μας και τις πράξεις μας, και είναι η αντίθεση ο τρόπος που σκεφτόμαστε.

Και είναι ταυτόχρονα μία απ΄τις αρχές του σύμπαντος – αρκεί να δεις τριγύρω σου για να καταλάβεις τι εννοώ.

Όταν συμφωνείς σε όλα με τον άλλον τότε ένας απ’τους δύο είναι περιττός.

2. Βρες και ξεκαθάρισε τις Αρχές σου.

Οι αρχές είναι για τους ανθρώπους ό,τι είναι οι ρίζες για το δέντρα.

Χωρίς ρίζες τα δέντρα πέφτουν όταν τα χτυπάει ο άνεμος.

Χωρίς αρχές, οι άνθρωποι πέφτουν όταν τους συγκλονίζουν οι θύελλες της ζωής.

Σκέψου τις αρχές σου, ξεκαθάρισέ τις, βάλτες σε προτεραιότητα και ευθυγράμμισε τη ζωή σου.

Ιδίως σε μια κοινωνία που οι περισσότεροι έχουν ξεχάσει αυτά τα “παλιομοδίτικα πράματα” που όμως είναι τόσο σημαντικά όσο και διαχρονικά.

(Παρεπιπτόντως, έχεις σκεφτεί τι σημαίνει “Επιτυχία” για εσένα (δες το άρθρο), ή το έχεις αφήσει στους ορισμούς των άλλων και της κοινωνίας;)

3. Ό,τι και να γίνει, μην αποκλίνεις από τις αρχές σου.

4. Αν αποκλίνεις, δες το #3.

5. Κράτα γερό τον Πυρήνα σου.

Ό,τι και αν γίνει είναι σημαντικό να μη “φαγωθείς” με τα άτομα που αγαπάς και νοιάζεσαι, να μην καταστρέψεις τη σχέση σας. Γιατί τότε χάθηκε το παιχνίδι.

Θες να έχεις γερό τον κύκλο σου, ώστε να συνεχίσει να σε υποστηρίζει. Θες την ασφάλεια και την αγάπη που σου παρέχει, ώστε να μπορείς να αντιμετωπίσεις τις οποιεσδήποτε δυσκολίες και να μην είσαι μόνος. Δεν χρειάζεται.

Κανένας ποτέ δεν κατάφερε κάτι αξιόλογο μόνος του, χωρίς συνεργάτες, βοηθούς, υποστηρικτές, και άλλους ανθρώπους γύρω του. Αν δεν υπήρχε αγάπη απ’τους γύρω σου θα είχες πεθάνει απ΄τους πρώτους μήνες της ζωής σου.

Επίσης οι γερές, δυνατές, ζωντανές ανθρώπινες σχέσεις είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας και πηγή της ευτυχίας μας. Είναι οι άλλοι άνθρωποι που μεγενθύνουν ό,τι βιώνουμε. Καλό και κακό. Είναι οι μεγενθυντικοί φακοί.

Και για αυτό θες να έχεις ένα γερό, θετικό, υποστηρικτικό δίκτυο γύρω σου.

Οπότε, άσε τις συναισθηματικές εκρήξεις και οξυθυμίες, κάνε ένα βήμα πίσω, και προσπάθησε να δεις τα πράγματα αντικειμενικά, αν υπάρχουν όντως απώλειες, ποιες είναι, και αν μπορεί να γίνει κάτι για να αλλάξει η κατάσταση.

Μην κάθεσαι να κλαίγεσαι πάνω από χυμένο γάλα, πόσο μάλλον να κατηγορείς άλλους για αυτό – απλά μάζεψέ το και μην το κάνεις μεγαλύτερο θέμα απ’όσο είναι στην πραγματικότητα.

6. Μην παλεύεις με το Παρόν – άλλαξέ το.

Τα όποια αρνητικά συναισθήματα θα δημιουργούνται όσο θα παλεύεις με το παρόν και θα εύχεσαι τα πράγματα να ήταν διαφορετικά.

Πόσοι από εμάς γκρινιάζουν για τη βαρύτητα; Βγαίνεις κάθε μέρα έξω και λες “Πωπω! Αυτή η βαρύτητα φταίει για όλα, φταίει που δεν πετάμε, που αργώ να πάω στη δουλειά μου και έχει κίνηση” κλπ κλπ; Νομίζω πως όχι.

Ξέρεις γιατί; Γιατί δεν έχουμε κάτι καλύτερο για να το αλλάξουμε! Μόνο αυτό ξέρουμε και έχουμε γευθεί, και το έχουμε αποδεχτεί σαν κάτι που δεν μπορούμε να αλλάξουμε.

Τότε όμως γιατί γκρινιάζουμε για τον καιρό; Για το παρελθόν μας; Για κάποιο ατύχημα; Για κάτι που έκανε κάποιος άλλος που δεν είχαμε κανέναν έλεγχο ούτως ή άλλως;

Γιατί έχουμε την ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσαμε ίσως κάπως να το αλλάζαμε!

Τα αρνητικά συναισθήματα θα πάψουν μόνο όταν αποδεχτείς το παρόν ως έχει, ξαναβρεις την ψυχραιμία σου, και δεις αν μπορείς να κάνεις για να το αλλάξεις, μικρό ή μεγάλο, ΑΜΕΣΑ.

Πώς και τί; Μπορείς; Αν ναι, κάντο.

Μπορείς να μάθεις κάτι για να κάνεις κάτι αλλιώς στο μέλλον; Τότε σκέψου αυτό.

Και ξέχνα όλη την κόντρα με το παρελθόν, με πράγματα που δεν μπορείς να αλλάξεις και με το “τι θα γινόταν αν”.

7. Αποδέξου τα χαρτιά που σου ήρθαν και σου έρχονται στο χέρι.

Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα από ό,τι γίνει, ό,τι σου έρθει στο χέρι σου και στη ζωή σου, πρώτα θα πρέπει να το αποδεχτείς.

Αποδοχή του παρόντος και του παρελθόντος, δεν σημαίνει υποταγή.

Σημαίνει ότι είμαστε αρκετά έξυπνοι να σταματήσουμε να πολεμάμε με αυτό που δεν μπορούμε να αλλάξουμε – το (πλέον) παρελθόν.

8. Ανέλαβε την Ευθύνη.

Στη συνέχεια θα πρέπει να αναλάβεις την ευθύνη της ζωής σου και των επιλογών σου και να αναλάβεις δράση τώρα, στο παρόν, το μόνο που υπάρχει και στο οποίο μπορείς να κάνεις κάτι.

Όχι μόνο να πεις ότι “εγώ φταίω”, ή “εγώ θα το φτιάξω”. Αλλά “Εγώ Μπορώ να το φτιάξω και θα το Κάνω Τώρα”

9. “Ό,τι συνέβη, μπορώ να το γυρίσω – και θα το κάνω”.

Βεβαίωσε τον εαυτό σου, την οικογένειά σου και τους φίλους σου ότι, ό,τι και να γίνει, θα είσαι εκεί, και θα κάνεις το καλύτερο που μπορείς – όχι μόνο για να τα βγάλεις πέρα, αλλά και να το γυρίσεις υπέρ σου και να βγείτε ακόμα καλύτεροι.

10. Όλες οι ιστορίες των Ηρώων ξεκίνησαν με κρίση.

Καταρχάς σκέψου πως όλες οι ιστορίες των μεγάλων Ηρώων ξεκινούν με μια δραματική αλλαγή, αφόρητη πίεση και μία μεγάλη περίοδο κρίσης.

Από τσίμπημα μεταλλαγμένης αράχνης, θανάτους αγαπημένων προσώπων, πολέμους, στρατόπεδα συγκέντρωσης, εισβολή εξωγήινων, απελευθέρωση δεινοσαύρων, διωγμό απ’το σπίτι, απ’την πατρίδα ή απ’τη χώρα, μέχρι και καταστροφή του πλανήτη στον οποίον γεννήθηκαν.

Όμως ο Ήρωας κάνει το καλύτερο που μπορεί με αυτά που έχει, χωρίς να αναλώνεται σε άσκοπες σκέψεις “τι και αν”. Δεν έχει αυτή την πολυτέλεια ή τον περισσευούμενο χρόνο.

Προσαρμόζεται, μαθαίνει, εξελίσσεται, και το γυρίζει και το χρησιμοποιεί υπέρ του. Γίνεται ένα Διαμάντι.

Οι δυσκολίες είναι που γεννούν τους Ήρωες.

Χωρίς αυτές, δε θα υπήρχαν Ήρωες.

Χωρίς αυτές, δε θα μαθαίναμε τίποτα και δεν θα εξελισσόμασταν.

Χωρίς μαθήματα και αναποδιές για να εξελιχθούμε ποτέ δε θα μάθει κανείς το ποιος είναι πραγματικά και τι μπορεί να καταφέρει.

“Ο κόσμος δεν γνωρίζει τον εαυτό του, γιατί δεν έχει αναγκαστεί να τον γνωρίσει. Όσο περισσότερο εκτίθεσαι σε δυσκολίες και εξελίσσεσαι, τόσο περισσότερο μαθαίνεις ποιος είσαι και τι είσαι ικανός να κάνεις.”
~Anthony Robbins~

Τι δε σου λένε για τα αρνητικά συναισθήματα

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast!

Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Δες τα υπόλοιπα επεισόδια εδώ.

Γιατί υπάρχουν τα αρνητικά συναισθήματα; Μας βοηθούν πουθενά;

Θυμός, Λύπη, Φόβος, Ενοχές, Βαρεμάρα, Ντροπή, Αηδία, Πόνος, Απώλεια, Περιφρόνηση, Κατωτερότητα...

Τόσα συναισθήματα, και ο λόγος;

Οι βιολόγοι έχουν δείξει πως ό,τι υπάρχει στη φύση έχει κάποιο λόγο ύπαρξης. Αν υπάρχει ακόμα μετά από πολλές γεννιές, αυτό σημαίνει ότι σίγουρα κάπου χρησιμεύει στην επιβίωση ή την αναπαραγωγή. Αν δεν βλέπουμε τη χρησιμότητά του, είναι επειδή δεν παρατηρούμε αρκετά καλά.

Αυτό το γνωρίζουν όλοι οι επιστήμονες και γι'αυτό μελετώντας τη φύση περισσότερο, κατανοούν (και εμείς εκ των υστέρων) ακόμη περισσότερα.

Τίποτα δεν είναι περιττό, αλλά εξυπηρετεί κάποιο σκοπό, διαφορετικά θα είχε εξαλειφθεί από την εξέλιξη.

Εξάλλου αυτός είναι ο ρόλος της εξέλιξης: η εξάλειψη του περιττού και η δημιουργία του νέου που είναι πιο λειτουργικό, και που εξυπηρετεί περισσότερους σκοπούς, καλύτερα και ταχύτερα.

Αυτή η συνεχής διαδικασία της "εκκαθάρισης", στην ουσία, αν και παίρνει πολλά χρόνια (αιώνες), αφήνει την ύπαρξη μόνο διαδικασιών που είναι απαραίτητες και δεν έχει βρεθεί κάτι καλύτερο να τις αντικαταστήσει.

Κατ'αυτόν τον τρόπο, αυτά που ονομάζουμε "Αρνητικά" συναισθήματα, κάποιο σκοπό εξυπηρετούν - διαφορετικά θα είχαν εξαλειφθεί προ πολλού.

Ίσως οι μηχανισμοί που τα ενεργοποιούν μερικές φορές να είναι φτιαγμένοι για μερικούς (πολλούς) αιώνες πριν - για τη ζούγκλα και τη σαβάνα, και να αγχωνόμαστε χωρίς στην πραγματικότητα να μας κυνηγάει καμία τίγρης. 

Όμως αυτά τα συναισθήματα κάτι σημαίνουν και ακόμη και σήμερα παίζουν το ρόλο τους.

Το καθένα είναι ένα σήμα για να σε κινητοποιήσει να κάνεις κάνεις κάτι!

Υπάρχουν τρεις λέξεις που μιλάνε για αυτά γενικότερα και θέλουν μια σύντομη εξήγηση για αποφυγή παρεξηγήσεων: Τα αισθήματα, τα συν-αισθήματα και η συγ-κίνηση.

Τα συναισθήματα διαρκούν λίγο (δευτερόλεπτα) και είναι ισχυρά σε ένταση.

  • συναίσθημα = συν+αίσθημα = συνοδεύονται από το υποβόσκων αίσθημα
  • συγκίνηση = συν+κίνηση = συνοδεύονται από κίνηση

Αίσθημα απ'την άλλη, είναι πάντα κάτι το υποβόσκον - έχει μικρή ένταση, μεγάλη διάρκεια (μέρες ή και εβδομάδες ή μήνες) και είναι ο φακός που φιλτράρει όλα τα εισερχόμενα μυνήματα, τι θα δούμε, τι όχι, τι θα πέσει στην αντίληψή μας και τι όχι.

Θα μιλήσω εκτενέστερα σε άλλο άρθρο για τη λειτουργεία τους σα φίλτρο φακού.

Γιατί τα αρνητικά συναισθήματα ΔΕΝ είναι αρνητικά, και τι ρόλο παίζουν;

Τα αρνητικά συναισθήματα είναι ΣΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗΣ

Γιατί μιλάω για "σήματα δράσης";

Τα αρνητικά συναισθήματα μας πυροδοτούν κάτι να κάνουμε, μας ειδοποιούν ότι κάτι πάει καλά και μας κινητοποιούν να δράσουμε. Και όσο τα αγνοούμε και δεν κάνουμε αυτό που μας υποδεικνύουν, τόσο πιο έντονα αυτά θα συνεχίσουν να γίνονται.

Νόμιζες ότι γίνεται να τα καταπιέσεις ή να τα αγνοήσεις; Τόσο πιο δυνατά θα αρχίσουν να σου φωνάζουν, μέχρι να σου τραβήξουν την προσοχή.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι τα "αρνητικά" συναισθήματα καθ'εαυτά, αλλά:

  1. η ικανότητά μας να κατανοήσουμε ΤΙ σημαίνουν αυτά,
  2. να κάνουμε τις σωστές κινήσεις ώστε να βγούμε απ'τη δύσκολη θέση και να μας διευκολυνθεί η ζωή,
  3. και με τη σειρά του ένα θετικό συναίσθημα ικανοποίησης να αντικαταστήσει το αρνητικό συναίσθημα.

Άλλος τρόπος που μπορούμε να τα χειριστούμε είναι να χρησιμοποιήσουμε την ενέργεια που μας δίνουν και να τη στρέψουμε προς κάτι δημιουργικό (πχ τον θυμό να τον στρέψουμε προς δημιουργική επιθετικότητα προς κάτι άσχετο που πρέπει να κάνουμε - πχ να λύσουμε ασκήσεις μαθηματικών).

Ή να τα μετατρέψουμε σε άλλα συναισθήματα, πχ τον φόβο σε ανυπομονησία και εγρήγορση. (ναι γίνεται, θέλει τις κατάλληλες ερωτήσεις και αλλαγή στον ρυθμό της αναπνοής - αναπνέεις πιο βαθειά και αργά - για να γίνει μια τέτοια αλλαγή)

Το νόημα πάντως είναι το ίδιο:

Τα αρνητικά συναισθήματα υπάρχουν για να μας προειδοποιούν ότι κάτι πρέπει να αλλάξουμε.

Μπορείς να δεις τα παρακάτω συναισθήματα, αναλυτικά, τι σημαίνει το καθένα, καθώς και τα αντίδοτα σε αυτά:

4 Αντίδοτα της Αναβλητικότητας

Μπορείς να διαβάσεις το προηγούμενο άρθρο μου επί της Αναβλητικότητας εδώ:

Και τα 3 προηγούμενα άρθρα της σειράς “Τα Αντίδοτα”, εδώ:

Αφού αναλύσαμε λίγο το θέμα της Αναβλητικότητας και το πώς και γιατί κυριαρχεί στις ζωές των περισσοτέρων από εμάς, θα πρέπει τώρα να εφοδιαστούμε με μερικά “αντίδοτα” για αυτό το “δηλητήριο”.

Εδώ συνεχίζουμε, λοιπόν, με 4 πολύ χρήσιμα “Αντίδοτα” της Αναβλητικότητας:

1. Δώσε στον εαυτό σου την Άδεια να είναι άνθρωπος

ΕΠΕΤΡΕΨΕ, δώσε το δικαίωμα στον εαυτό σου να είναι άνθρωπος (αγγλιστί αυτό που λένε “give yourself permission to be human”).

Να στο ξαναπω γιατί είναι σημαντικό:

Επέτρεψε στον εαυτό σου να είναι άνθρωπος.

Εν ολίγοις, αποδέξου την ανθρώπινη φύση σου. Μην περιμένεις την τελειότητα. Περίμενε την ατέλεια, τις δυσκολίες, τα εμπόδια, το ζόρισμα, τα συναισθηματικά πάνω και κάτω.

Αυτός είναι ένας απ’τους σημαντικότερους νόμους της φύσης – η ατέλεια και η συνεχόμενη εξέλιξη και πρόοδος.

Όταν έχεις καλύτερες προσδοκίες (και ο χάρτης της πραγματικότητας είναι πιο ακριβής), όχι μόνο θα είσαι πιο χαρούμενος αλλά θα απογοητεύεσαι πολύ πιο δύσκολα από αυτά που σου συμβαίνουν ή βλέπεις καθημερινά.

Αυτό εννοείται πως δεν σημαίνει να τα παρατήσεις, αλλά ακριβώς το αντίθετο: ότι τα εμπόδια είναι σίγουρα, όπως πάντα ήταν, και θα πρέπει να είσαι προνοητικός και εφευρετικός, αναμένοντας τα, για να βρεις νέες λύσεις και τρόπους για να τα προσπεράσεις.

Το να πιστεύεις στην ατέλεια δεν σημαίνει ότι παραδίνεις τα όπλα.

Σημαίνει ότι έχεις μια πιο ρεαλιστική εικόνα της πραγματικότητας και συνεπώς θα έχεις καλύτερα αποτελέσματα και διάθεση, γιατί θα ξαφνιάζεσαι πολύ λιγότερο. Πρόβλημα λέμε κάτι το οποίο δεν το είδαμε να έρχεται.

Αν το περιμένεις από πριν, και έχεις προβλέψει τι μπορεί να πάει στραβά, και έχεις κάνει κάτι για αυτό, τότε είσαι προνοητικός.

Κατανόησε ότι είναι φυσιολογικότατο να έχεις τα πάνω σου και τα κάτω σου, και μην προσπαθείς να κουκουλώσεις τα συναισθήματά σου. Τα συναισθήματα είναι κάτι που όσο προσπαθείς να τα κρύψεις, μασκαρέψεις και καταπιέσεις, τόσο πιο πολύ θα ενισχύονται και θα γυρίσουν να σε φάνε – όπως ανέφερα στη σειρά άρθρων με τα “αντίδοτα” – εδώεδώ και εκεί.

2. Ξεκίνα να καταγράφεις και να αναλογίζεσαι τις επιτυχίες σου…

Ή αλλιώς, γίνε υποστηρικτής του εαυτού σου και σταμάτα να είσαι ο δικαστής του.

Αντί να βάζεις τον εαυτό σου στη γωνία και να τον δικάζεις, να τον επιπλήττεις και να τον βασανίζεις συνεχώς – ενώ ξέρεις ότι έκανες ό,τι καλύτερο μπορούσες, δεδομένων των εκάστοτε περιστάσεων, γίνε ο καλύτερός του φίλος.

Αν ένας φίλος σου περνούσε ακριβώς τα ίδια, τι θα του έλεγες; Θα τον κατηγορούσες, θα τον τιμωρούσες και θα τον αποδοκίμαζες ακόμα περισσότερο; Ακόμα και να ήξερες ότι δεν έκανε το καλύτερο που μπορούσε;

Όχι, δεν θα τα έκανες.

Θα τον υποστήριζες, θα προσπαθούσες να του φτιάξεις τη διάθεση και θα τον ενίσχυες.

Πιθανόν να αναδείκνυες μια άλλη οπτική γωνία του γεγονότος, ίσως καλύτερη.

Ίσως να τον πήγαινες μια βόλτα να τον κεράσεις κάτι ή να του έκανες ένα μικρό δωράκι για να σταματήσει να το σκέφτεται.

Ίσως απλά να προσπαθούσες να του αποσπάσεις την προσοχή.

Ίσως να του θύμιζες παλαιότερες επιτυχίες του, ή επιτυχίες που έχει τώρα σε άλλους τομείς και πτυχές της ζωής του.

Αν ήξερες ότι δεν προσπάθησε αρκετά, θα του το έλεγες μόνο αφού του έφτιαχνες τη διάθεση, τον έκανες να αισθανθεί καλύτερα, και καθόσασταν εκ των υστέρων να το συζητήσετε για να βάλετε τα πράγματα σε μια σειρά και να δείτε τώρα τι μπορεί να γίνει.

Γιατί, λοιπόν, να μην κάνουμε το ίδιο και στον εαυτό μας;

Γιατί να μην αρχίσουμε να τον υποστηρίζουμε και να γίνουμε οι καλύτεροί του φίλοι, αντί να είμαστε ο χειρότερος εχθρός του;

Μια ολόκληρη ζωή θα περάσουμε μαζί του ούτως ή άλλως…

  • Αν βλέπεις έναν φίλο σου να προσπαθεί να τα κάνει όλα απολύτως τέλεια , τι κάνεις;
  • Αν τον βλέπεις να έχει κάτι πολύ σημαντικό που θα μπορούσε να του αλλάξει τη ζωή αν το μοιραζόταν ή αν το έκανε δημοσίως, αλλά αυτός θέλει να το κάνει “τέλειο” ή να γίνει πρώτα “ο καλύτερος”, τι κάνεις;
  • Αν είναι άνω του μετρίου καλός σε κάτι, αλλά δεν θέλει να σε διδαξει γιατί λέει πως “δεν είναι ο καλύτερος”, τι κάνεις;

Μάλλον προσπαθείς να τον καθησυχάσεις, του λες ότι “αποκλείεται ούτως ή άλλως να γίνει τέλειο”, αποδέχεσαι πως όντως δεν είναι ο καλύτερος, πως όντως έχει τις ατέλειές του και αυτός σαν άνθρωπος, αλλά δεν σε νοιάζει.

Ως άνθρωποι ξεχνάμε πολύ εύκολα το παρελθόν, και ιδίως τις επιτυχίες του παρελθόντος μας.

Θα σε συμβούλευα, λοιπόν, να ξεκινήσεις να τις καταγράφεις κάπου – είτε στο κινητό σου, είτε σε κάποιο τετράδιο ή σημειωματάριο.

Κάν’το καθημερινά, και κάν’το όσο μικρές και να είναι αυτές οι επιτυχίες. Και ρίξε ξανά μια ματιά στο τέλος της εβδομάδας και στο τέλος του μήνα.

Θα εκπλαγείς με το πόσα κάνουμε καθημερινά και τα παίρνουμε για δεδομένα – και τα ξεχνάμε δίχως να τους δώσουμε τη δέουσα προσοχή, αντί να τα χρησιμοποιούμε για να μας ανεβάζουν την αυτοπεποίθηση και σαν σκαλοπάτι για να πάμε παραπέρα.

3. Θέσε δικές σου “Ημερομηνίες Λήξης” και Ποινές

Ζούμε σε μία κοινωνία που βασίζεται εξ ολοκλήρου σε “εξωτερικά προκαθορισμένες” Ημερομηνίες Λήξης και Ποινές.

Οι λογαριασμοί του τηλεφώνου ή του κινητού μας έχουν ημ/νια λήξης. Ό,τι είναι στο ψυγείο έχει ημ/νια λήξης. Τα φάρμακα έχουν. Ο λογαριασμός της εφορίας, ή της πληρωμής του δανείου ή της πιστωτικής, ή οι λογαριασμοί του αυτοκινήτου έχουν ημ/νία λήξης. Το φοιτητικό πάσο έχει ημ/νία λήξης, η ταυτότητα, το διαβατήριο και το δίπλωμα οδήγησης επίσης.

Επιπλέον όλα τα παραπάνω συνοδεύονται και με κυρώσεις εάν δεν υπακούσουμε πριν την αναγραφόμενη ημ/νία.

Πληρώνεις παραπάνω, ή σου κόβουν το τηλέφωνο, το ρεύμα, το νερό, πληρώνεις πρόστιμα, σου παίρνουν το δίπλωμα, το αυτοκίνητο ή το σπίτι κ.ο.κ. Αν φας ή πιεις ληγμένα, κινδυνεύεις να πάθεις δηλητηρίαση.

Και η απλή λογική έρχεται να ρωτήσει:

Αν όλα αυτά δεν είχαν ποινές και κυρώσεις, θα τα έκανες στην ώρα τους;

Θα πήγαινες να τα πληρώσεις προτού λήξουν ή θα τα άφηνες να μαζευτούν; Θα τα έτρωγες μη χαλάσουν ή δεν θα σε ένοιαζε καθόλου; Θα πήγαινες να ανανεώσεις διαβατήρια, ταυτότητες και διπλώματα στην ώρα τους, ή δεν θα σε ένοιαζε;

Η απλή λογική μου φωνάζει ένα μεγάλο ΟΧΙ.

Η αλήθεια όμως είναι ότι αν η κοινωνία βασίζεται εξ ολοκλήρου σε “εξωτερικά προκαθορισμένες” Ημερομηνίες Λήξης και Ποινές, τότε η Προσωπική Επιτυχία βασίζεται σε “εσωτερικά προκαθορισμένες” Ημερομηνίες Λήξης και Ποινές.

Θα πρέπει να θέσεις ΔΙΚΕΣ σου ημερομηνίες λήξης και ποινές!

Αν δεν πήγαινες να πληρώσεις τους λογαριασμούς αν δεν είχαν ποινή, τότε γιατί να πας στο γυμναστήριο μέχρι αύριο αν δεν έχει ποινή μέσα στην επόμενη εβδομάδα; Γιατί να κόψεις το κάπνισμα αν δεν έχει μεγάλο αντίκτυπο (ποινή) μέχρι το τέλος του μήνα; Γιατί να αναγκαστείς να παράγεις περισσότερο απ’όσο παράγεις μέχρι τώρα και να ζοριστείς, αν δεν έχει κάποια ποινή το να μην το κάνεις;

Η αλήθεια είναι ότι περιμένουμε τα πράγματα να μας έρθουν από μόνα τους, και δεν είμαστε αρκετά σίγουροι ή πεπεισμένοι ώστε να θέσουμε από μόνοι μας Ημερομηνία Λήξης και σοβαρές Κυρώσεις αν δε γίνει. 

Και γι’αυτό οι περισσότεροι άνθρωποι αν τους αφήσεις χωρίς ένα “εξωτερικά προκαθορισμένο” πρόγραμμα, deadlines, χρονικά περιθώρια, και κυρώσεις που υπάρχουν στα πλαίσια της δουλειάς, του σχολείου και του Πανεπιστημίου, ΔΕΝ μπορούν να λειτουργήσουν από μόνοι τους.

Επίσης γι’αυτό στις περισσότερες εξεταστικές τα αφήναμε όλα για τελευταία στιγμή εάν πιστεύαμε ότι μπορούμε να ανταποκριθούμε. Και εκεί να βλέπεις εργασίες μηνών να γίνονται μέσα σε ένα βράδυ ή σε μία-δύο εβδομαδες, και να χαίρεσαι, γιατί πιστεύεις ότι η “νοοτροπία της τελευταίας στιγμής” λειτουργεί!

Όμως, δυστυχώς, όσον αφορά τις Προσωπικές Επιτυχίες τα πράγματα δε δουλεύουν έτσι απλά. Τους άλλους δεν τους νοιάζει αν θα καταφέρεις αυτά που θες, για τον απλούστατο λόγο ότι έχουν και αυτοί τα “θέλω” τους, τα “πρέπει” τους και τα όνειρά τους, και το δικό τους τέρας της αναβλητικότητας να αντιμετωπίσουν. Οπότε, αν δεν έχουν κάτι να κερδίσουν, θα συνεχίσουν να μη νοιάζονται και είναι φυσιολογικό.

Οπότε ένα απτό παράδειγμα που βρήκα ότι λειτουργεί για μένα είναι αυτό, και το αξιοποιώ όσο περισσότερο και όπου μπορώ – αυτό είναι ένα παράδειγμα που έβαλα με ένα φίλο μου στοίχημα να διαβάσω 6 ώρες Ιατρική, μέχρι τις 7μμ, σε περίοδο που ήμουν διακοπές κιόλας:

_______study6h

 

Το κατάφερα, ήμουν κομμάτια στο τέλος, αλλά άξιζε γιατί είχα καιρό να διαβάσω τόσο για τη σχολή, πόσο μάλλον σε διακοπές.

Δες αν θες αυτό εδώ το βιντεάκι στο 5:46 για 2-3 λεπτά, για να καταλάβεις γιατί έκανα το παραπάνω. Μιλάει για ακριβώς αυτό το φαινόμενο. Μπορώ άνετα να πω πως το πιο ισχυρό αντίδοτο της αναβλητικότητας είναι οι προκαθορισμένες Ημερομηνίες λήξης (αυτο-καθοριζόμενες πολλές φορές), με κυρώσεις εάν τις παραβούμε (επίσης αυτο-καθοριζόμενες πολλές φορές):

Χρησιμοποίησε τη δημιουργικότητά σου και πάρε πρωτοβουλίες.

Αυτό είναι που θα κάνει τη διαφορά.

Και ναι, δεν θα έχεις κάποιον πάνω απ’το κεφάλι σου να σε παρακολουθεί αν το’κανες ή όχι – αλλά θα βλέπεις εσύ τον εαυτό σου, και θα το ξέρεις εσύ.

Οπότε το τι κάνεις καθορίζει και το τι εικόνα θα έχεις για τον εαυτό σου – κάποιου που κάνει αυτό που λέει ή κάποιου που κρύβεται πίσω απ’το δάχτυλό του.

4. “Αρκετά καλό” VS “Τέλειο”

Απ’το παραπάνω μπορούμε να δούμε ότι δεν χρειάζεται να κάνουμε κάτι τέλεια, αλλά “αρκετά καλά”, αρκεί να λειτουργεί.

Έχουμε μάθει από τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τα τεστ και τα διαγωνίσματα, ότι θα πρέπει να πάρουμε 10/10, ή 20/20, και να τα κάνουμε όσο πιο τέλεια γίνεται.

Όμως ο πραγματικός κόσμος δεν είναι έτσι.

Στον πραγματικό κόσμο, είναι δυνατόν κάποιος που κάνει 10 να μην έχει αποτελέσματα, ενώ κάποιος άλλος να κάνει 5 ή 7 ή ακόμα και 1-2 συγκεκριμένα πράγματα, αλλά αυτά που κάνει να λειτουργούν και έτσι να έχει τα αποτελέσματα που θέλει.

Δεν έχει να κάνει με το αν η ζωή είναι δίκαια ή όχι (όποτε ακούω για το πόσο άδικη είναι η ζωή στο μυαλό μου έρχεται αυτό το άρθρο – ότι ο άλλος έχει μάλλον μια τελείως λάθος οπτική για το τι εστί δικαιοσύνη).

Έχει καθαρά να κάνει με το τι λειτουργεί και συμβαδίζει με την πραγματικότητα και τη φύση των πραγμάτων, και τι όχι.

Στη θεωρία πολλά μπορεί να ισχύουν, όμως στην πράξη θα πρέπει να πειραματιστείς και να δεις από μόνος σου, τι λειτουργεί για σένα και τι όχι!

Οπότε, ό,τι και να κάνεις, μην περιμένεις να είναι τέλειο πριν το “εκδόσεις”, πριν το δει ο κόσμος.

Θα το δει ο κόσμος, και θα δεις μόνος σου τι λειτουργεί και τι όχι, και αναλόγως θα το βελτιώσεις.

Είναι αρκετά καλό; Αρκεί.

Δεν τον νοιάζει κανέναν το τέλειο. Τον νοιάζει αν λειτουργεί ή όχι, αν τον βοηθάει ή όχι.

Σε αυτά που έκανες μέχρι τώρα και ήθελες την τελειότητα – αναρωτήσου : άξιζε τελικά η εξαντλητική προσπάθεια ή η αναμονή; Ή απλά ανέβαλες την κρίσημη στιγμή, λέγοντας ότι “δεν είναι τέλειο ακόμα”;

Έχεις μια ιδέα ή ένα project στο μυαλό σου;

Μήπως το να ξεκινήσεις να εφαρμόζεις αυτά που μαθαίνεις, να αναλαμβάνεις περισσότερες ευθύνες και να κάνεις σημαντικά βήματα, θα σε αναγκάσουν να βελτιωθείς καθ’οδόν και θα σου βάλουν την απαιτούμενη πίεση για να ανταπεξέλθεις;

Μήπως το να δημιουργήσεις μια beta δοκιμαστική έκδοση που να λειτουργεί “σχετικά καλά” είναι το βασικότερο, και τα υπόλοιπα τα βρίσκεις στην πορεία;

Μήπως το να πατήσω “Δημιοσιοποίηση” τώρα, χωρίς να διορθώσω τα ορθογραφικά, είναι σημαντικότερο, και τα διορθώνω αμέσως μετά; ;)

 

Περί αντιδότων αναβλητικότητας έχω πολλά περισσότερα να αναφέρω απ’όσα χώρεσαν σε αυτό το άρθρο, οπότε ακολουθούν μελλοντικά και άλλα.

Ο Συχνότερος Σαμποτέρ: Αναβλητικότητα

Παρακάτω αναλύω τα εξής:

  • Τι είναι η Αναβλητικότητα;
  • Η νοοτροπία της "Αρπαχτής"
  • Άπιαστα Ιδανικά και Λάθος Πεποιθήσεις
  • Νοοτροπία που διαιωνίζει την Αναβλητικότητα

Όπως παρατηρήσατε πέρασαν 2 μήνες σχεδόν από το τελευταίο μου άρθρο. Απ'τη μία είχα και άλλες υποχρεώσεις, διάβασμα και προετοιμασία για το Proficiency στα αγγλικά - ναι, δεν το έχω πάρει ακόμα και έγραψα βιβλίο στα αγγλικά! Να είναι καλά ο Γιώργος Κουρόγιωργας που με βοήθησε αφάνταστα να το βελτιώσω στη 2η έκδοσή του.

Αλλά πριν από ενάμιση μήνα, γράφοντας αυτό το άρθρο για την αναβλητικότητα, όσο αναλογιζόμουν το πρόβλημα, και πριν φτάσω να αναλύσω τις λύσεις, με έπιασε και εμένα η αναβλητικότητα και το άρθρο αυτό έμεινε στα πρόχειρα για ένα μήνα τώρα.

Η αναβλητικότητα είναι κάτι που όλους μας ταλαιπωρεί. Άλλοτε για μικρά και άλλοτε για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Και υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δαπανούν τον χρόνο τους (ίσως και μια ζωή), για άλλα πράγματα από αυτό που τους ενδιαφέρει λόγω αναβλητικότητας και άλλοι, οι οποίοι μπορούν αμέσως να κινηθούν χωρίς κανέναν δισταγμό.

Και γι'αυτό η αναβλητικότητα μπορεί να ανακηρυχθεί ο Νούμερο 1 Σαμποτέρ του εαυτού μας, του μέλλοντος μας, των ονείρων μας, των επιτυχιών μας, των σχέσεών μας, της οικονομικής μας άνεσης, της ζωντάνιας και της υγείας μας.

Τι είναι η Αναβλητικότητα;

Ουσιαστικά η αναβλητικότητα είναι μια έκφραση του φόβου: το "πάγωμα" ή η "φυγή", στην αντίδραση μάχης/φυγής/παγώματος (fight or flight or freeze).

Εν ολίγοις, όντας είδος "παγώματος", έχει τη ρίζα της βαθειά μέσα στον "αρχαιότερο" εγκέφαλο του ανθρώπου - στον ερπετικό εγκέφαλο (reptilian brain) - εκεί απ'όπου πηγάζει η αντίδραση fight/flight/freeze.

Κάτι συμβαίνει ή κάτι πρόκειται να μας συμβεί που μας τρομάζει, και αρχίζουμε να προσπαθούμε να το αναβάλουμε (ενεργοποιείται άμυνα της αναβλητικότητας).

Στη συνέχεια ο "λιμβικός" εγκέφαλος θα δημιουργήσει τα συναισθήματα, την ένταση, το τι και πώς θα νοιώσεις, καθώς και το τι εν τέλει θα κάνεις (πχ να πατήσεις το snooze/αναβολή στο ξυπνητήρι αντί να ξυπνήσεις, ή να παραμείνεις στον καναπέ  σου αντί να πας γυμναστήριο).

Τελευταίος και καταϊδρωμένος έρχεται ο "ανθρώπινος" εγκέφαλος (ο "νεοφλοιός"): το μόνο που έχει να κάνει είναι να βρει εκ των υστέρων μια "εξήγηση/εκλογίκευση/δικαιολογία" που να είναι αρκετά ικανοποιητική, γιατί έκανες αυτό που έκανες. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων δεν έχει καμία σχέση με το γιατί πραγματικά συνέβη.

Οι πεποιθήσεις μας και οι προσδοκίες μας εμπλέκονται στο κατά πόσο είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι που θα συμβεί - ένα "αναπάντεχο" γεγονός ή πρόβλημα πχ - και το κατά πόσον θα μπούμε σε αντίδραση μάχης/φυγής/παγώματος, καθώς και το πώς θα νοιώσουμε και πώς θα αντιδράσουμε. Οι πεποιθήσεις που έχουμε μέσα μας και ο τρόπος που βλέπουμε τον κόσμο θα σε βοηθήσει να επιλέξεις αν θα πολεμήσεις, αν θα το βάλεις στα πόδια, ή αν θα το αναβάλλεις για αργότερα (πάγωμα).

Το θέμα είναι ότι από την ανατροφή μας οι περισσότεροι - από την οικογένεια, από την κοινωνία, από το σχολείο - έχουμε μια εικόνα στο μυαλό μας ότι όλα θα έπρεπε να είναι τέλεια, εύκολα και βολικά, και έτσι φοβόμαστε την ατέλεια, τις δυσκολίες και το ξεβόλεμα. Δεν τα αποδεχόμαστε.

Δεν είμαστε εκπαιδευμένοι να αντιμετωπίζουμε με κάποια σχετική άνεση έστω και μια μικρή δυσκολία. Δεν θεωρούμε τον εαυτό μας ικανό να ανταπεξέλθει εκείνη τη στιγμή. Αντί λοιπόν να πολεμήσουμε, προτιμούμε να τραπούμε σε φυγή ή να παγώσουμε στη θέση μας και να ευχόμαστε ότι τα πράγματα θα φτιάξουν με τον καιρό, και να το εκλογικεύουμε με έναν παιδαριώδη τρόπο αργότερα: εγώ δεν είμαι γεννημένος έτσι - εγώ δεν μπορώ για τον χ/ψ λόγο, δεν είμαι ικανός, ο άλλος είναι πιο δυνατός κ.ο.κ.

Και εκεί βρίσκεται η ρίζα της αναβλητικότητας - στο να έχουμε βολευτεί και να φοβόμαστε να βγούμε από αυτό το ψευτο-βόλεμα.

Η νοοτροπία της "Αρπαχτής"

Πόσο πολύ η κοινωνία προβάλλει (μέσω ΜΜΕ, διαφημίσεων κλπ) την νοοτροπία της "ευκαιρίας", της γρήγορης επιτυχίας, της επιτυχίας μέσα σε μία νύχτα και ότι το ιδανικό είναι να είμαστε συνέχεια χαρούμενοι;

Πόσες ταινίες τελειώνουν με το τέλος καλό, όλα καλά όπου στο τέλος " ζήσαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα";

Πόσο ενισχύουν την πεποίθηση ότι τα "αρνητικά" συναισθήματα είναι κακά και δεν πρέπει να τα αισθανόμαστε καθόλου και να τα υποτιμούμε σαν να μην υπάρχουν;

Πόσο εύκολα προβάλλουν τη νοοτροπία ότι οι αλλαγές γίνονται μέσα σε μία μέρα ή σε μία εβδομάδα; "Μέσα σε μία μέρα από φτωχός έγινε πλούσιος (ή το αντίθετο)". "Πώς να κάνεις six-pack χωρίς να κουραστείς μέσα σε 1 εβδομάδα". "Πώς να χάσεις 10 κιλά σε 30 δευτερόλεπτα".

Και ερωτώ: Θεωρείς ότι όλα αυτά θεωρούνται φυσιολογικά; Είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να περνάει μόνο καλά και να μην έχει προβλήματα; Να έχει μόνο τα πάνω του και ποτέ τα κάτω του; Είναι δυνατόν κάποιος να κατακτήσει την επιτυχία μέσα σε μια μέρα, και να διαρκέσει αυτό για όλη του τη ζωή; Είναι δυνατόν τα πάντα να εξιδανικεύονται σε βαθμό όπου να διατηρείται η αρμονία και η ισορροπία πάντοτε, σε όλους τούς τομείς;

Η πραγματικότητα είναι ότι αυτό δείχνουν, γιατί αυτό πουλάει. Σιγά μην σου έδειχναν τις δυσκολίες που πέρασε ο άλλος. Σιγά μην σου έδειχναν τα χρόνια που αγωνιζόταν να τα βγάλει πέρα, τις ανασφάλειες που πέρασε, τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, το πόσες φορές σκέφτηκε να τα παρατήσει, το πόσες φορές τα περισσότερα του ήρθαν στραβά.

Σιγά μην σου έδειχναν την πραγματικότητα.

Αν είναι να σου δείξουν δυσκολίες κλπ, θα δείξουν μόνο τα αρνητικά που συμβαίνουν στην κοινωνία, όπως τους βιασμούς, τις δολοφονίες και τα αεροπλάνα που πέφτουν. Σιγά μην σου δείξουν τις δυσκολίες που περνάνε όλοι όσοι θέλουν να καταφέρουν κάτι που να αξίζει τον κόπο.

Παράδειγμα: Ένας δημοσιογράφος ρωτάει έναν απ'τους δημιουργούς του Facebook:
"Πώς αισθάνθηκες που ήσουν μέρος της επιτυχίας που είχε το Facebook μέσα σε μία νύχτα;"

Dustin Moskovitz: “Αν με το "επιτυχία μέσα σε μία νύχτα" εννοείς το να μένω ξάγρυπνος και να γράφω κώδικα όλο το βράδυ, κάθε βράδυ, για έξι χρόνια συνεχόμενα, τότε ήταν υπερβολικά κουραστικό και αγχωτικό."

Άπιαστα Ιδανικά και Λάθος Πεποιθήσεις

Πόσους διάσημους ή φημισμένους ανθρώπους έχουμε στο μυαλό μας θεοποιήσει ότι όλα τα  έκαναν τέλεια και ότι ζουν μια τέλεια ζωή; Όπως είχα αναφέρει και αλλού, άλλοι μπορεί να θαύμαζαν κάποιον τραγουδιστή, άλλοι κάποιον ποδοσφαιριστή, ή αθλητή, ή επιστήμονα, αλλά για μένα ήταν ίνδαλμα ο Ντα Βίντσι. Με άφηναν άναυδο όλα του τα έργα, ο συνδυαστικός και ερευνητικός τρόπος που έβλεπε τα πάντα, και το πώς πάντα έβρισκε τις λύσεις.

Όμως, όταν άκουσα την πραγματική του βιογραφία, τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, τις άπειρες αποτυχίες που είχε, τις κακές του συνήθειες και συμπεριφορές και ατέλειες, με έβαλαν να σκεφτώ. Και συνειδητοποίησα ότι και αυτός ήταν άνθρωπος σαν εσένα και μένα.

Είναι ανθρώπινο να έχεις εναλλαγές στη διάθεση σου ακόμη και να εκνευριστείς η να έχεις μερικές κακές συνήθειες καθώς και ελαττώματα τα οποία προσπαθείς να βελτιώσεις. Ακόμα και οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι έχουν τις κακές τους ημέρες, αυτές που τους παίρνει από κάτω.

Όσοι έχουν διαβάσει λίγο αρχαιοελληνική μυθολογία και ιστορία, ξέρουν πολύ καλά ότι παρουσίαζαν τους θεούς τους σαν "ανώτερους ανθρώπους", αλλά και πάλι ατελείς - με τα λάθη τους, τα πάθη τους, τις κυκλοθυμίες και τους τσακωμούς τους.

Οι θεοί τους δεν ήταν τέλειοι, αλλά και αυτοί συνέχιζαν να εξελίσσονται, όμως παρέμεναν τα πρότυπα, αυτοί στους οποίους ήθελε να μοιάσει ο κόσμος.

Συμπτωματικά διάβαζα πρόσφατα για κάποιες ιθαγενείς φυλές της Χαβάης οι οποίες έχουν και αυτοί θεότητες με αδυναμίες και τάσεις να εξελιχθούν κατανοώντας τις ατέλειές τους και οι οποίες τείνουν προς μία υπέρτατη τελειότητα.

Και όσο διάβαζα αυτό, η αντικειμενική πραγματικότητα με έφερνε όλο και πιο κοντά στην ανθρώπινη και κατανοητή αλήθεια όχι μόνο του σήμερα αλλά και του χθες και του αύριο.

Στη συνέχεια το βιβλίο αυτό ανέφερε το πόσο λάθος ήταν οι πιστοί να ανατρέχουν σε αυτούς τούς θεούς όποτε ήθελαν να ζητήσουν προσωπική βοήθεια ή κάποια χάρη που θα εξυπηρετούσε τα πάθη τους και το ατομικό τους συμφέρον.

Όμως, ευτυχώς ή δυστυχώς, οι άνθρωποι θα πρέπει από μόνοι τους να τα βγάλουν πέρα με τις δυσκολίες που τους προκύπτουν, ή που επιλέγουν να βάλουν στη ζωή τους, προκειμένου να δυναμώσουν. Αυτό είναι το μάθημα της πεταλούδας:

Αν βοηθήσεις μία πεταλούδα την ώρα που "γεννιέται", όταν αγκομαχάει να βγει απ'το κουκούλι της, τότε αυτή η πεταλούδα δεν θα είναι ποτέ ικανή στη ζωή της να πετάξει.

Τα φτερά της πρέπει από μόνα τους να σπάσουν το κουκούλι για να δυναμώσουν αρκετά και όταν θα είναι πλέον στεγνά και δυνατά να μπορέσει μετά να σηκώσει το βάρος της προς τον ουρανό.

Καλό είναι λοιπόν είναι ο άνθρωπος να μην αποδίδει ευθύνες και ελπίδες αλλού, αλλά να έχει τα φυσικά πρότυπα και να βάζει τα δυνατά του να τα ακολουθήσει και να τα φτάσει. Πρότυπα όχι τέλεια, αλλά εξελισσόμενα... Αυτή είναι η μεγάλη γνώση του βιβλίου της φύσης.

Όλοι θέλουμε ενδόμυχα όλα να είναι τέλεια. Όμως δεν είναι και δεν θα είναι ποτέ διότι μέσα από τις δυσκολίες και την αναγνώριση των λαθών μας εξελισσόμαστε και γινόμαστε πιο δυνατοί. Συχνά αυτό δεν το αποδεχόμαστε, συνεχίζοντας να περιμένουμε τη βελτίωση, την τελειότητα και τον "παράδεισο" να έρθουν από μόνα τους, χωρίς να κάνουμε τίποτα, και τα αποδίδουμε στην "τύχη" ή την "ατυχία", στους "θεούς", ή σε "δυνάμεις", "κράτη", ή "οικονομικά συστήματα", και άλλες τόσο ασαφείς και θολές έννοιες και οντότητες στο μυαλό μας που εν τέλει ούτε καν καταλαβαίνουμε τι λέμε.

Δίνοντας όμως την ευθύνη στον εαυτό μας και όχι σε άλλους κατά την διάρκεια του βίου μας , κατοχυρώνουμε ταυτόχρονα την ελευθερία μας, τη δύναμη της βούλησής μας, την εξελικτικότητα μας και το μέλλον μας.

Η Νοοτροπία που διαιωνίζει την Αναβλητικότητα...

Τα παρακάτω είναι σκέψεις ή τμήματα μιας νοοτροπίας που χαρακτηρίζεται ως "αντιδραστική" (reactive mindset) - μιας νοοτροπίας που προσπαθεί να αποφύγει κάθε ευθύνη και να αποδώσει τις ευθύνες "κάπου εκεί έξω", και η οποία υπονοεί ότι είμαστε θύματα και δεν έχουμε καμία δύναμη να αλλάξουμε τη ζωή μας ή το μέλλον μας.

  1. Μεγαλώνουμε και ακόμα φοβόμαστε να "ζωγραφίσουμε έξω απ'το περιθώριο", όπως μας λέγαν στο σχολείο... Κρυβόμαστε και προσπαθούμε να μην ξεχωρίσουμε απ'τη μάζα για να αποφύγουμε την "κατακραυγή"- το κριτικάρισμα (και έτσι χάνουμε και τις επιβραβεύσεις).
  2. Κάνουμε τα πάντα τελευταία στιγμή, πολλές φορές αργοπορημένα ή και ποτέ.
  3. Μιλάμε πολύ για το "πρέπει", και χρησιμοποιούμε λέξεις στο καθημερινό μας λεξιλόγιο που δείχνουν ότι δεν έχουμε επιλογή και ότι κάποιος άλλος μας υποχρεώνει να κάνουμε κάτι παρά τη θέλησή μας (εν δυνάμει θύματα).
  4. Αποδίδουμε τις ευθύνες της κατάστασης της ζωής μας σε άλλους - σε τρίτους (ανθρώπους) ή σε θολές "ευρύτερες" έννοιες που βρίσκονται έξω απ'τη δική μας επιρροή, όπως "κοινωνία", "σύστημα", "θεός", "πολιτική", "κράτος", "οικονομία" κλπ.
  5. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε μια εικόνα "τέλεια" προς τα έξω, κρύβοντας συστηματικά τις ατέλειές μας.
  6. Φοβόμαστε να ανοιχτούμε στον κόσμο, γιατί δεν θέλουμε να δουν ότι είμαστε ατελείς - πόσο μάλλον όταν δεν το αποδεχόμαστε ούτε εμείς οι ίδιοι.
  7. Φοβόμαστε να ανοιχτούμε στον κόσμο, γιατί δεν θέλουμε να δουν ότι είμαστε ατελείς, (τι θα πει ο κόσμος;) - πόσο μάλλον όταν δεν το αποδεχόμαστε ούτε εμείς οι ίδιοι.
  8. Προσπαθούμε να δείξουμε στα παιδιά μας ή στους γονείς μας μια ψεύτικη τέλεια εικόνα, "για το καλό τους" ή "για να τους προφυλάξουμε από την απογοήτευση" - κάνοντας όμως ακόμα μεγαλύτερο κακό: διαιωνίζοντας αυτή τη νοοτροπία ότι θα έπρεπε να είμαστε ή να είναι τέλειοι.
  9. Ενώ ξέρουμε τι μας αρέσει ή τι πρέπει να κάνουμε, δεν το κάνουμε γιατί περιμένουμε οι συνθήκες να είναι κατάλληλες.
  10. Ενώ έχουμε κάποιους στόχους, δεν τους κυνηγάμε γιατί "δεν έχουμε χρόνο για τέτοια πράγματα".
  11. Τείνουμε να μεγαλοποιούμε αυτά που πρέπει να κάνουμε, αντί απλά να εστιάζουμε στο επόμενο μικρό βηματάκι - και απλά να το κάνουμε.
  12. Πιστεύουμε ότι υπάρχουν τέλειοι άνθρωποι (ή όντα) εκεί έξω, χωρίς λάθη, πάθη, ατέλειες και αδυναμίες.
  13. Φοβόμαστε να δημιουργήσουμε ή να διδάξουμε κάτι που θα μπορούσε να βοηθήσει ή να αρέσει σε πολύ κόσμο, γιατί "δεν είμαι ο καλύτερος σε αυτό, υπάρχουν καλύτεροι από μένα εκεί έξω..."
  14. Υποτιμούμε τον εαυτό μας, τις επιλογές που κάναμε, και υποσκάπτουμε την αυτοπεποίθησή μας, ξεχνώντας ή υποτιμώντας τις επιτυχίες μας, τα έργα μας και τις δημιουργίες μας γενικότερα (γιατί εκ των υστέρων μας φαίνονται εύκολα και μηδαμινά αφού τα καταφέραμε, ξεχνώντας το τι περάσαμε για να τα καταφέρουμε...).
  15. Έχουμε τόσο απίστευτα υψηλές και μη ρεαλιστικές απαιτήσεις και προσδοκίες από τον εαυτό μας, που συνεχώς απογοητευόμαστε όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με την πραγματικότητα και να παρατάμε.
  16. Περιμένουμε ότι ο δρόμος μπροστά μας θα είναι βατός και εύκολος και δεν θα υπάρχουν πολλά προβλήματα.
  17. Πιστεύουμε ότι είμαστε εδώ που είμαστε κατά τύχη, υποτιμώντας την προσπάθειά μας, τα αποτελέσματά μας, τον κόπο μας, και όλα αυτά που περάσαμε και αντιμετωπίσαμε όλα αυτά τα χρόνια.

Είναι ακριβώς το αντίθετο από την "προνοητική" νοοτροπία (proactive mindset) στην οποία ο άνθρωπος έρχεται να αναλάβει τις ευθύνες που του αναλογούν και να ξαναπάρει τη θέση του κυβερνήτη του πλοίου της ζωής του, κατανοώντας ότι το κάθε τι, κρύβει μια επιλογή και τις συνέπειές της, είτε αυτές είναι καλές, είτε κακές. Σχετικά με την Αντιδραστική και Προνοητική νοοτροπία (ή μοντέλο ερμηνείας του κόσμου) μπορείς να διαβάσεις περισσότερα εδώ.

Για αυτόν το λόγο να παραθέσω ότι πλέον το 7 Habits of Highly Effective People του Steven Covey έχει γίνει το νούμερο 1 αγαπημένο μου βιβλίο στο οποίο ανατρέχω συνεχώς, ξανά και ξανά, γιατί ξεκινάει από αυτό ακριβώς το σημείο (habit No1: Be Proactive) - στο να καταλάβεις δηλαδή ότι για να αλλάξεις το οτιδήποτε θα πρέπει πρώτα να αποδεχθείς ότι μπορείς να το αλλάξεις - έχεις τη δύναμη, την ικανότητα, την ευθύνη και την επιλογή. Και ότι από εκεί πηγάζουν και ξεκινούν όλα τα υπόλοιπα.

Στο επόμενο άρθρο ακολουθούν τα 4 Αντίδοτα της Αναβλητικότητας.

Είναι η πίεση όντως κάτι κακό, ή πάλι μας ξεγέλασαν;

Μέσος χρόνος ανάγνωσης: ~5 λεπτά.

Πολλοί με ρωτούν γιατί το κάνω πολλές φορές αυτό στον εαυτό μου. Γιατί μου αρέσει να τον πιέζω. Γιατί επιδιώκω ακόμη περισσότερη πίεση;

Μοιάζει παράλογο και αυτοκαταστροφικό, έτσι; Ίσως να λέγαμε ότι σαμποτάρω τον εαυτό μου;

Και όμως, το κάνω, γιατί πιστεύω βαθύτατα στο ότι “η πίεση δημιουργεί τα Διαμάντια“.

Η πίεση είναι ΚΑΛΟ πράγμα. Ναι, σωστά διάβασες.

Πιστεύω ότι η πίεση και το στρες, είναι κάτι το πολύ θετικό, για εκείνον όμως που ξέρει πώς να τη διοχετεύσει και πώς να τη διαχειριστεί.

Ζούμε σε έναν κόσμο που θεωρεί την πίεση σαν κάτι το διαβολικό, σαν κάτι το οποίο θα πρέπει να αποφεύγουμε πάση θυσία, και όσοι το έχουν, θα πρέπει να το αποβάλλουν πλήρως. Θεωρούμε πως η πίεση είναι η πηγή του κακού, τόσων ασθενειών, σωματικών και ψυχικών, τόσης μιζέριας, κατάθλιψης και προβλημάτων του κόσμου.

Όμως ο κόσμος δεν έχει καταλάβει ότι η πίεση δεν είναι η αιτία. Η πίεση πάντα υπήρχε και πάντα θα υπάρχει στις ζωές όλων μας και κάθε όντος σε αυτόν τον πλανήτη, ζωντανού ή μη.

Όμως κάτω από αυτές τις καταστάσεις τεραστίων πιέσεων είναι πάντα που στη συνέχεια ξεπηδούν οι καλύτερες σχέσεις και φιλίες ζωής, οι μεγαλύτερες αλλαγές πορείας και οι μεγαλύτερες πηγές προσφοράς στην ανθρωπότητα.

Γιατί στον αντίποδα, κάποιος που δεν έχει καθόλου πίεση να κάνει το οτιδήποτε, μπορεί να θεωρούμε ότι είναι καλύτερο, αλλά κατά βάση, δεν κάνει ποτέ τίποτα. Τα παίρνει όλα στο χαλαρό, και εν τέλει δεν κινητοποιείται, αφήνοντας μια τεράστια δύναμη να φύγει μέσα από τα χέρια του, άθελά του.

Ο κόσμος δε βλέπει ότι η πίεση έχει μία πολύ θετική όψη: αυτή της εργατικότητας, της αποτελεσματικότητας, της κινητοποίησης να αλλάξουμε πράγματα και καταστάσεις και να μετακινήσουμε βουνά.

Όλοι οι πολιτισμοί, και όλοι οι άνθρωποι, για να εξελιχθούν σε κάτι ανώτερο, πρέπει και έπρεπε να περάσουν πρώτα από πολύ πιεστικές καταστάσεις που κόντεψαν να τους αφανίσουν.

Κανείς δεν φτιάχνει τη ζωή του απ’τη μία μέρα στην άλλη, όπως τη θέλει, χωρίς να υπάρχει κάποιο ερέθισμα που να τον κινητοποιήσει. Και συνήθως αυτό το ερέθισμα είναι ο πόνος και η πίεση.

Αν δεν είναι η πίεση το πρόβλημα, τότε ποιο είναι;

Το πρόβλημα, το “σαμποτάζ” εδώ, έγκειται στο ότι δεν αφήνουμε χρόνο για ξεκούραση και χαλάρωση μεταξύ των διαστημάτων της πίεσης!

Ο κόσμος δεν έχει μάθει να χαλαρώνει και να ξεκουράζεται.

Και όταν ο κόσμος λέει πως ξεκουράζεται, οι περισσότεροι εννοούν πως κάνουν κάτι για να ξεχάσουν τα προβλήματά τους.

Όχι μόνο δεν κάνουν πράγματα που τους ξεκουράζουν, αλλά αντιθέτως τους βάζουν παραπάνω πίεση. Πώς ξεκουράζεσαι βλέποντας ειδήσεις στην τηλεόραση;;!

Πες ότι γυμνάζεις έναν μυ, τον δικέφαλο. Αυτός, όσο τον εξασκείς, αδειάζουν οι αποθήκες ενέργειάς του, και καταστρέφεται σιγά σιγά.

Είναι μετά από την άσκηση, στην περίοδο της ανάπαυσης που αναδιοργανώνεται, ξαναγεμίζει ενέργεια, και αυξάνει σε δύναμη και αντοχή.

Ο περισσότερος κόσμος όμως, για να ξεκουραστεί, αισθάνεται πως “πρέπει να κάνει κάτι”, γιατί αλλιώς, απλά χάνει τον χρόνο του, δεν είναι παραγωγικός!

Υπάρχουν δύο λεξούλες που μπορούν να περιγράψουν τι συμβαίνει. Η ελληνική γλώσσα είναι τόσο ωραία. Διασκέδαση και Αναψυχή. Πολλοί τις έχουν με την ίδια σημασία στο μυαλό τους. Δες όμως τη διαφορά τους άμα τις αναλύσεις:

Δια-σκέδαση και Ανα-ψυχή.

Η διασκέδαση είναι αυτή που θα σκεδάσει – θα διαχύσει – θα πετάξει προς όλες τις κατευθύνσεις την προσοχή σου, και όση ενέργεια σου έμεινε. Είναι αυτό που θα σε κάνει απλά να ξεχαστείς.

Η αναψυχή είναι αυτή που θα ανα-νεώσει την ψυχή σου, που θα την ανατείνει, που θα την αναπτύξει.

Από τη λέξη και μόνο μπορείς να δεις τι σε ξεκουράζει πραγματικά όταν είσαι κουρασμένος, και τι προϋποθέτει ότι έχεις ήδη περίσσεια ενέργειας. Και διασκεδάζοντας περνάς καλά, και προφανώς είναι και αυτό απαραίτητο για μια ισορροπημένη ζωή.

Όχι όμως όταν είσαι ήδη κουρασμένος. Όχι όταν έχεις ήδη πολύ πίεση πάνω σου. Ίσα ίσα, διασκεδάζεις (εξ’ορισμού) πολύ περισσότερο όταν έχεις ήδη ενέργεια.

Αυτά δεν είναι μια κατάσταση άσπρου – μαύρου. Για παράδειγμα δεν είναι κάθε κοινωνική μας αλληλεπίδραση, ή διασκέδαση ή αναψυχή. Κυμαίνεται σε ένα μεγάλο φάσμα.

Υπάρχουν άνθρωποι και καταστάσεις που σου απομιζούν ενέργεια, και στη συνέχεια σε αφήνουν άδειο χωρίς να το καταλάβεις – και εσύ ακόμη να θεωρείς ότι περνάς καλά, αλλά κάτι να σου φταίει…

Και υπάρχουν άνθρωποι και καταστάσεις που τείνουν να σου δίνουν περισσότερη ενέργεια, να σε γεμίζουν.

Δεν μιλάω για “new agey stuff” τώρα, και για ενέργειες του σύμπαντος, the Force κλπ.

Μιλάω για κάτι που είμαι σίγουρος ότι όλοι μας το’χουμε βιώσει: με κάποια άτομα όποτε συναναστρεφόμαστε να αδειάζουμε σιγά σιγά, και να κλείνει ο εγκέφαλός μας, και να μην μπορούμε να σκεφτούμε καθαρά, ή να μην μπορούμε να διατυπώσουμε ακόμα και την απλούστερη σκέψη μας.

Και αντιθέτως, με κάποιους άλλους έχει τύχει να αισθανόμαστε μια κατάσταση διαύγειας, που ο εγκέφαλος αρχίζει και παίρνει πολύ πιο γρήγορες στροφές, και να μας κάνει εφικτό να διατυπώσουμε ακόμα και τις πιο δύσκολες έννοιες.

Το ίδιο συμβαίνει και με διάφορες δραστηριότητες, με το διάβασμα διαφόρων βιβλίων, με διαφορετικές ταινίες, σειρές, ασχολίες, χόμπι κλπ.

Συμπερασματικά

Από τα παραπάνω, θέλω να καταλήξω στο εξής:

Η πίεση είναι κάτι το ΠΟΛΥ ΘΕΤΙΚΟ και θα πρέπει να την επιδιώκουν, μάλιστα, αλλά μόνο αυτοί που:

(1) ξέρουν πώς να τη διοχετεύσουν – έχουν στόχους, όνειρα και δημιουργούν – και

(2) ξέρουν πώς να αποτραβιούνται και να ξεκουράζονται, εναλλάσσοντας τις περιόδους ισχυρής έντασης με περιόδους βαθειάς χαλάρωσης.

Αυτό που θέλω να σε παρακινήσω να κάνεις, είναι να εξετάσεις τον εαυτό σου.

Να κατανοήσεις ότι δεν έχει να κάνει με το στρες πολλές φορές που δεν αποδίδεις, αλλά με το ότι δεν έχεις επιτρέψει στον εαυτό σου να κάνει ένα διάλειμμα, ώστε να ξαναμπεί με δύναμη.

Διαβάζοντας βιβλία όπως το Power of Full Engagement του Tony Schwartz, κατανοείς πώς ο άνθρωπος είναι σαν μια Lamborghini: δεν μπορείς να την τρέχεις συνέχεια με 300… Κάποια στιγμή θα κλατάρει.

Λειτουργείς καλύτερα σε κύκλους, σαν τους σπρίντερς.

Τρέχεις, αποδίδεις, είσαι παραγωγικός και στη συνέχεια επιστρέφεις στο κουκούλι σου, δυναμώνεις, αναδιοργανώνεσαι, ανασυντάσσεις τις δυνάμεις σου. Επανάληψη. Επανάληψη.

Αναλογίσου πότε ήταν η τελευταία φορά που ήσουν πραγματικά ξεκούραστος, και τι έκανες τότε;

Από όσα έχεις ζήσει μέχρι τώρα, τι ήταν για σένα διασκέδαση, και τι αναψυχή; (Κριτήριο είναι το κατά πόσον μετά ένιωθες ακόμη περισσότερη ενέργεια ή όχι.)

Ποιοι άνθρωποι στη ζωή σου σε γεμίζουν ενέργεια όταν συναναστρέφεσαι μαζί τους, και ποιοι μπορούν να χαρακτηριστούν “Βαμπίρ” για σένα;

Δεν έχει να κάνει με αυτούς, έχει απλά να κάνει με το ότι “δεν συντονίζεστε” σε αυτή τη φάση. Μπορεί ένα άτομο που τώρα αισθάνεσαι να σε αδειάζει, μεθαύριο να αισθάνεσαι ότι σε γεμίζει, και αντίθετα.

Οπότε, απέφυγε καλύτερα τις “ταμπέλες μακράς διαρκείας”, και απλά έχει την επίγνωση να βλέπεις μέσα σου τι συμβαίνει ανά πάσα στιγμή, γιατί τα πάντα αλλάζουν.

Κάνε μια λίστα με τι σε γεμίζει και τι σε αδειάζει, και πειραματίσου. Επισκέψου την και ανανέωσέ την καθημερινά ή έστω εβδομαδιαία.

Φρόντισε κάθε μέρα να έχεις έστω και κάποιες λίγες ώρες που να απαγορεύεται η δουλειά, και μία ή δύο μέρες την εβδομάδα που επίσης απαγορεύεται η δουλειά. Ίσως και τρεις.

Και εκείνες τις 2-3 μέρες κάνε μόνο πράγματα που σε ψυχαγωγούν – εξασκούν την ψυχή σου. Πήγαινε σινεμά. Κάτσε διάβασε. Βάλε ήρεμη μουσικούλα. Κάτσε γράψε τους προβληματισμούς σου, τα όνειρά σου, τις σκέψεις σου – άδειασε το μυαλό σου. Πήγαινε για μασάζ. Γίνε τουρίστας στην πόλη σου (thanks, TripAdvisor και FourSquare). Κανόνισε βραδιά φαγητού.

Οι άλλοι θα λένε “κοίτα τον τον τεμπέλη, δουλεύει μόνο όποτε θέλει, συνέχεια ξεκουράζεται και “χαλαρώνει”, και εμείς δουλεύουμε και τρέχουμε σαν τρελοί…” (το ξέρω γιατί για μένα συνέχεια τα λέγαν αυτά…)

Και εσύ θα μπορείς να απαντήσεις χαλαρός (αν θες να απαντήσεις) “είμαι σαν τους επαγγελματίες αθλητές. Μετά από κάθε αγώνα, ξεκουράζομαι, γιατί τώρα είναι που αναπτύσσομαι και γίνομαι πιο ικανός“.

Γιατί όταν θα επιστρέφεις στη δουλειά θα είσαι ικανός να παράγεις τα διπλάσια από το εάν ήσουν κουρασμένος, θα έχεις περισσότερη ενέργεια, θα μπορείς να εμψυχώσεις περισσότερο κόσμο, να κλείσεις περισσότερες πωλήσεις, και να έχεις περισσότερες φρέσκες ιδέες που θα πάνε ακόμα πιο μπροστά τη δουλειά σου και τη ζωή σου.

Και πάνω απ’όλα, θα το ευχαριστιέσαι, γιατί θα έχεις ξαναβρεί το χαμόγελό σου.

“Μπορώ να κάνω τη δουλειά ενός έτους σε 9 μήνες, αλλά όχι σε 12.”
~ J.P. Morgan ~

“Η δουλειά πάντα θα επεκτείνεται ώστε να γεμίσει τον χρόνο που της δίνουμε για την εκπλήρωσή της”
~ Νόμος του Parkinson ~