Είναι εγωισμός το να αγαπάς τον εαυτό σου;

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast!

Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Λένε πως "για να αγαπήσεις τους άλλους, θα πρέπει να αγαπήσεις τον εαυτό σου πρώτα."

Όμως τι εννοούν; Να γίνουμε όλοι εγωιστές και να κοιτάμε μόνο τον εαυτό μας και να σταματήσουμε να νοιαζόμαστε για τους άλλους;

Πολλοί το παρερμηνεύουν αυτό.

Ρωτάνε:

- Μα το να αγαπάς τον εαυτό σου περισσότερο απ'τους άλλους δεν είναι εγωισμός;
- Αυτό δεν είναι Ναρκισσισμός;
- Δε μας μάθανε να εξυμνούμε την αυτοθυσία και την προσφορά;

Θα πρέπει να σου γκρεμίσω τον κόσμο. Και όμως, ΟΧΙ, δεν είναι εγωισμός.

Όχι, όχι και πάλι όχι.

Η υγειής αυτο-αγάπη και αυτοσεβασμός, είναι η ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ανάγκη του πραγματικού αλτρουισμού, και η ΠΡΩΤΗ προϋπόθεση.

Δε μιλάω για κάτι παθολογικό. Όχι "εγώ είμαι και κανένας άλλος". Ούτε "εγώ είμαι καλύτερος από όλους τους άλλους, και όλοι οι άλλοι είναι υποδεέστεροι". Αυτός είναι Ναρκισσιμός.

Αν όντως, όμως, νοιάζεσαι για τους άλλους και θέλεις να του βοηθάς, θα πρέπει να νοιαστείς πρώτα για τον εαυτό σου, ώστε να μπορείς και να προσφέρεις περισσότερα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Αν δεν τα'χεις καλά με τον εαυτό σου, όλα σου φταίνε, ενοχλείσαι με το κάθε τι, και όλα σου φαίνονται ψεύτικα και επιτηδευμένα.

Θεωρούμε αυτοθυσία το να αφήνεις τους άλλους να σε πατάνε για να αισθάνονται καλά, ενώ εσύ αισθάνεσαι καταπιεσμένος και παράλληλα νομίζεις ότι κάνεις κάτι καλό.

Όμως ΟΧΙ. Αυτό δεν είναι έξυπνη αυτοθυσία.

Αυτό είναι περιττή, τελείως απερίσκεπτη και κοντόφθαλμη αυτοθυσία.

Γιατί ΔΕΝ γίνεται να συνεχίσει να προσφέρεις έτσι για μεγάλο διάστημα.

Προσφέρεις (φαινομενικά) πολλά τώρα, άμεσα, και στην πορεία απογοητεύεσαι, καταπιέζεσαι, αρχίζεις να γίνεσαι απάνθρωπος, το σιχαίνεσαι και τα παρατάς μιά για πάντα.

- Εγώ του τα προσέφερα όλα, και ο κόσμος είναι αχάριστος!
Θέλει ακόμα παραπάνω!

Έτσι, αν το δεις συνολικά, προσφέρεις ΠΟΛΥ λιγότερα απ'όσα θα μπορούσες να προσφέρεις, αν το έκανες κτήμα σου και μέρος της ζωής σου.

Γι'αυτό θες υγιείς συμπεριφορές, ώστε να περνάς καλά και να σου αρέσουν.

Θες να γίνουν τρόπος ζωής και ταυτότητα για σένα, και όχι απλά κάτι που "το έκανα για κάποιο μικρό διάστημα και το παράτησα, γιατί απογοητεύτηκα".

Με το να αφήνεις τους άλλους να σε πατάνε, όχι μόνο δεν προσφέρεις, αλλά προσπαθείς να πάρεις κιόλας, ασυνείδητα.

- Τι εννοείς;!;! Τι προσπαθώ να πάρω εγώ;

(Εγώ, που γίνομαι χαλί να με πατήσουν!)

Το να το παίζεις "Απόμακρος" ή "Θύμα", είναι και αυτά δύο μορφές "θεάτρου" που μαθαίνουμε να παίζουμε από μικροί, προκειμένου να αποσπάσουμε ενέργεια (υπό τη μορφή προσοχής, αγάπης κλπ) από τους γύρω μας.

Το κάνεις για να πάρεις αγάπη απ'τους άλλους.

Αυτή που δε δίνεις ΕΣΥ στον εαυτό σου.

Αυτό καταστρέφει μέσα σου, τη ζωή σου, και τη ζωή των γύρω σου μακροχρόνια, γιατί αυτό απωθεί τον κόσμο.

Έτσι, πρώτο και σημαντικότερο όλων:

Αγάπα τον εαυτό σου, λες και η ζωή σου εξαρτάται απ'αυτό.

Γιατί έτσι είναι.

Όπως είπαμε και στο προηγούμενο άρθρο, η αγάπη και οι καλές ανθρώπινες σχέσεις είναι η μεγαλύτερη ανάγκη για την ευτυχία μας.

- Όμως πώς το κάνω αυτό; Πώς μπορώ να αγαπήσω τον εαυτό μου;

Μπορείς να το διαβάσεις εδώ: Πώς μπορώ να αγαπήσω περισσότερο τον εαυτό μου;

Διάβασε παραπάνω για τα "Τα Δέκα Συναισθήματα Δύναμης και Ευτυχίας", εδώ.

10 πράγματα που πρέπει να θυμάσαι σε περιόδους κρίσης

1. ΜΗΝ φανατίζεσαι – κράτα ανοιχτό το μυαλό σου!

Το ότι διαφέρουν οι απόψεις των ανθρώπων είναι πολύ σημαντικό και θετικό – δε γίνεται να συμφωνούμε όλοι και σε όλα.

Στο κάτω κάτω, δεν είναι οι διαφορές μας που μας ενώνουν με τους γύρω μας και τα άτομα που συναναστρεφόμαστε και αγαπούμε, αλλά οι ομοιότητες. Και όσο περισσότερες είναι τόσο περισσότερο συμπαθείς κάποιον και σε έλκει.

Όμως είναι στη διαφορετικότητα που μαθαίνουμε, επηρεαζόμαστε και εξελισσόμαστε σαν άνθρωποι. Είναι η διαφορετικότητα που ανοίγει το μυαλό μας σε νέους κόσμους, νέες δυνατότητες, νέες ιδέες, δημιουργικότητα και καινοτομίες.

Είναι η διαφορετικότητα που πάει τον κόσμο μπροστά.

Είναι οι αντιθέσεις που μας κάνουν να εκτιμούμε αυτά που έχουμε, να επαναξιολογούμε τον εαυτό μας και τις πράξεις μας, και είναι η αντίθεση ο τρόπος που σκεφτόμαστε.

Και είναι ταυτόχρονα μία απ΄τις αρχές του σύμπαντος – αρκεί να δεις τριγύρω σου για να καταλάβεις τι εννοώ.

Όταν συμφωνείς σε όλα με τον άλλον τότε ένας απ’τους δύο είναι περιττός.

2. Βρες και ξεκαθάρισε τις Αρχές σου.

Οι αρχές είναι για τους ανθρώπους ό,τι είναι οι ρίζες για το δέντρα.

Χωρίς ρίζες τα δέντρα πέφτουν όταν τα χτυπάει ο άνεμος.

Χωρίς αρχές, οι άνθρωποι πέφτουν όταν τους συγκλονίζουν οι θύελλες της ζωής.

Σκέψου τις αρχές σου, ξεκαθάρισέ τις, βάλτες σε προτεραιότητα και ευθυγράμμισε τη ζωή σου.

Ιδίως σε μια κοινωνία που οι περισσότεροι έχουν ξεχάσει αυτά τα “παλιομοδίτικα πράματα” που όμως είναι τόσο σημαντικά όσο και διαχρονικά.

(Παρεπιπτόντως, έχεις σκεφτεί τι σημαίνει “Επιτυχία” για εσένα (δες το άρθρο), ή το έχεις αφήσει στους ορισμούς των άλλων και της κοινωνίας;)

3. Ό,τι και να γίνει, μην αποκλίνεις από τις αρχές σου.

4. Αν αποκλίνεις, δες το #3.

5. Κράτα γερό τον Πυρήνα σου.

Ό,τι και αν γίνει είναι σημαντικό να μη “φαγωθείς” με τα άτομα που αγαπάς και νοιάζεσαι, να μην καταστρέψεις τη σχέση σας. Γιατί τότε χάθηκε το παιχνίδι.

Θες να έχεις γερό τον κύκλο σου, ώστε να συνεχίσει να σε υποστηρίζει. Θες την ασφάλεια και την αγάπη που σου παρέχει, ώστε να μπορείς να αντιμετωπίσεις τις οποιεσδήποτε δυσκολίες και να μην είσαι μόνος. Δεν χρειάζεται.

Κανένας ποτέ δεν κατάφερε κάτι αξιόλογο μόνος του, χωρίς συνεργάτες, βοηθούς, υποστηρικτές, και άλλους ανθρώπους γύρω του. Αν δεν υπήρχε αγάπη απ’τους γύρω σου θα είχες πεθάνει απ΄τους πρώτους μήνες της ζωής σου.

Επίσης οι γερές, δυνατές, ζωντανές ανθρώπινες σχέσεις είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας και πηγή της ευτυχίας μας. Είναι οι άλλοι άνθρωποι που μεγενθύνουν ό,τι βιώνουμε. Καλό και κακό. Είναι οι μεγενθυντικοί φακοί.

Και για αυτό θες να έχεις ένα γερό, θετικό, υποστηρικτικό δίκτυο γύρω σου.

Οπότε, άσε τις συναισθηματικές εκρήξεις και οξυθυμίες, κάνε ένα βήμα πίσω, και προσπάθησε να δεις τα πράγματα αντικειμενικά, αν υπάρχουν όντως απώλειες, ποιες είναι, και αν μπορεί να γίνει κάτι για να αλλάξει η κατάσταση.

Μην κάθεσαι να κλαίγεσαι πάνω από χυμένο γάλα, πόσο μάλλον να κατηγορείς άλλους για αυτό – απλά μάζεψέ το και μην το κάνεις μεγαλύτερο θέμα απ’όσο είναι στην πραγματικότητα.

6. Μην παλεύεις με το Παρόν – άλλαξέ το.

Τα όποια αρνητικά συναισθήματα θα δημιουργούνται όσο θα παλεύεις με το παρόν και θα εύχεσαι τα πράγματα να ήταν διαφορετικά.

Πόσοι από εμάς γκρινιάζουν για τη βαρύτητα; Βγαίνεις κάθε μέρα έξω και λες “Πωπω! Αυτή η βαρύτητα φταίει για όλα, φταίει που δεν πετάμε, που αργώ να πάω στη δουλειά μου και έχει κίνηση” κλπ κλπ; Νομίζω πως όχι.

Ξέρεις γιατί; Γιατί δεν έχουμε κάτι καλύτερο για να το αλλάξουμε! Μόνο αυτό ξέρουμε και έχουμε γευθεί, και το έχουμε αποδεχτεί σαν κάτι που δεν μπορούμε να αλλάξουμε.

Τότε όμως γιατί γκρινιάζουμε για τον καιρό; Για το παρελθόν μας; Για κάποιο ατύχημα; Για κάτι που έκανε κάποιος άλλος που δεν είχαμε κανέναν έλεγχο ούτως ή άλλως;

Γιατί έχουμε την ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσαμε ίσως κάπως να το αλλάζαμε!

Τα αρνητικά συναισθήματα θα πάψουν μόνο όταν αποδεχτείς το παρόν ως έχει, ξαναβρεις την ψυχραιμία σου, και δεις αν μπορείς να κάνεις για να το αλλάξεις, μικρό ή μεγάλο, ΑΜΕΣΑ.

Πώς και τί; Μπορείς; Αν ναι, κάντο.

Μπορείς να μάθεις κάτι για να κάνεις κάτι αλλιώς στο μέλλον; Τότε σκέψου αυτό.

Και ξέχνα όλη την κόντρα με το παρελθόν, με πράγματα που δεν μπορείς να αλλάξεις και με το “τι θα γινόταν αν”.

7. Αποδέξου τα χαρτιά που σου ήρθαν και σου έρχονται στο χέρι.

Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα από ό,τι γίνει, ό,τι σου έρθει στο χέρι σου και στη ζωή σου, πρώτα θα πρέπει να το αποδεχτείς.

Αποδοχή του παρόντος και του παρελθόντος, δεν σημαίνει υποταγή.

Σημαίνει ότι είμαστε αρκετά έξυπνοι να σταματήσουμε να πολεμάμε με αυτό που δεν μπορούμε να αλλάξουμε – το (πλέον) παρελθόν.

8. Ανέλαβε την Ευθύνη.

Στη συνέχεια θα πρέπει να αναλάβεις την ευθύνη της ζωής σου και των επιλογών σου και να αναλάβεις δράση τώρα, στο παρόν, το μόνο που υπάρχει και στο οποίο μπορείς να κάνεις κάτι.

Όχι μόνο να πεις ότι “εγώ φταίω”, ή “εγώ θα το φτιάξω”. Αλλά “Εγώ Μπορώ να το φτιάξω και θα το Κάνω Τώρα”

9. “Ό,τι συνέβη, μπορώ να το γυρίσω – και θα το κάνω”.

Βεβαίωσε τον εαυτό σου, την οικογένειά σου και τους φίλους σου ότι, ό,τι και να γίνει, θα είσαι εκεί, και θα κάνεις το καλύτερο που μπορείς – όχι μόνο για να τα βγάλεις πέρα, αλλά και να το γυρίσεις υπέρ σου και να βγείτε ακόμα καλύτεροι.

10. Όλες οι ιστορίες των Ηρώων ξεκίνησαν με κρίση.

Καταρχάς σκέψου πως όλες οι ιστορίες των μεγάλων Ηρώων ξεκινούν με μια δραματική αλλαγή, αφόρητη πίεση και μία μεγάλη περίοδο κρίσης.

Από τσίμπημα μεταλλαγμένης αράχνης, θανάτους αγαπημένων προσώπων, πολέμους, στρατόπεδα συγκέντρωσης, εισβολή εξωγήινων, απελευθέρωση δεινοσαύρων, διωγμό απ’το σπίτι, απ’την πατρίδα ή απ’τη χώρα, μέχρι και καταστροφή του πλανήτη στον οποίον γεννήθηκαν.

Όμως ο Ήρωας κάνει το καλύτερο που μπορεί με αυτά που έχει, χωρίς να αναλώνεται σε άσκοπες σκέψεις “τι και αν”. Δεν έχει αυτή την πολυτέλεια ή τον περισσευούμενο χρόνο.

Προσαρμόζεται, μαθαίνει, εξελίσσεται, και το γυρίζει και το χρησιμοποιεί υπέρ του. Γίνεται ένα Διαμάντι.

Οι δυσκολίες είναι που γεννούν τους Ήρωες.

Χωρίς αυτές, δε θα υπήρχαν Ήρωες.

Χωρίς αυτές, δε θα μαθαίναμε τίποτα και δεν θα εξελισσόμασταν.

Χωρίς μαθήματα και αναποδιές για να εξελιχθούμε ποτέ δε θα μάθει κανείς το ποιος είναι πραγματικά και τι μπορεί να καταφέρει.

“Ο κόσμος δεν γνωρίζει τον εαυτό του, γιατί δεν έχει αναγκαστεί να τον γνωρίσει. Όσο περισσότερο εκτίθεσαι σε δυσκολίες και εξελίσσεσαι, τόσο περισσότερο μαθαίνεις ποιος είσαι και τι είσαι ικανός να κάνεις.”
~Anthony Robbins~

Τι δε σου λένε για τα αρνητικά συναισθήματα

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast!

Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Δες τα υπόλοιπα επεισόδια εδώ.

Γιατί υπάρχουν τα αρνητικά συναισθήματα; Μας βοηθούν πουθενά;

Θυμός, Λύπη, Φόβος, Ενοχές, Βαρεμάρα, Ντροπή, Αηδία, Πόνος, Απώλεια, Περιφρόνηση, Κατωτερότητα...

Τόσα συναισθήματα, και ο λόγος;

Οι βιολόγοι έχουν δείξει πως ό,τι υπάρχει στη φύση έχει κάποιο λόγο ύπαρξης. Αν υπάρχει ακόμα μετά από πολλές γεννιές, αυτό σημαίνει ότι σίγουρα κάπου χρησιμεύει στην επιβίωση ή την αναπαραγωγή. Αν δεν βλέπουμε τη χρησιμότητά του, είναι επειδή δεν παρατηρούμε αρκετά καλά.

Αυτό το γνωρίζουν όλοι οι επιστήμονες και γι'αυτό μελετώντας τη φύση περισσότερο, κατανοούν (και εμείς εκ των υστέρων) ακόμη περισσότερα.

Τίποτα δεν είναι περιττό, αλλά εξυπηρετεί κάποιο σκοπό, διαφορετικά θα είχε εξαλειφθεί από την εξέλιξη.

Εξάλλου αυτός είναι ο ρόλος της εξέλιξης: η εξάλειψη του περιττού και η δημιουργία του νέου που είναι πιο λειτουργικό, και που εξυπηρετεί περισσότερους σκοπούς, καλύτερα και ταχύτερα.

Αυτή η συνεχής διαδικασία της "εκκαθάρισης", στην ουσία, αν και παίρνει πολλά χρόνια (αιώνες), αφήνει την ύπαρξη μόνο διαδικασιών που είναι απαραίτητες και δεν έχει βρεθεί κάτι καλύτερο να τις αντικαταστήσει.

Κατ'αυτόν τον τρόπο, αυτά που ονομάζουμε "Αρνητικά" συναισθήματα, κάποιο σκοπό εξυπηρετούν - διαφορετικά θα είχαν εξαλειφθεί προ πολλού.

Ίσως οι μηχανισμοί που τα ενεργοποιούν μερικές φορές να είναι φτιαγμένοι για μερικούς (πολλούς) αιώνες πριν - για τη ζούγκλα και τη σαβάνα, και να αγχωνόμαστε χωρίς στην πραγματικότητα να μας κυνηγάει καμία τίγρης. 

Όμως αυτά τα συναισθήματα κάτι σημαίνουν και ακόμη και σήμερα παίζουν το ρόλο τους.

Το καθένα είναι ένα σήμα για να σε κινητοποιήσει να κάνεις κάνεις κάτι!

Υπάρχουν τρεις λέξεις που μιλάνε για αυτά γενικότερα και θέλουν μια σύντομη εξήγηση για αποφυγή παρεξηγήσεων: Τα αισθήματα, τα συν-αισθήματα και η συγ-κίνηση.

Τα συναισθήματα διαρκούν λίγο (δευτερόλεπτα) και είναι ισχυρά σε ένταση.

  • συναίσθημα = συν+αίσθημα = συνοδεύονται από το υποβόσκων αίσθημα
  • συγκίνηση = συν+κίνηση = συνοδεύονται από κίνηση

Αίσθημα απ'την άλλη, είναι πάντα κάτι το υποβόσκον - έχει μικρή ένταση, μεγάλη διάρκεια (μέρες ή και εβδομάδες ή μήνες) και είναι ο φακός που φιλτράρει όλα τα εισερχόμενα μυνήματα, τι θα δούμε, τι όχι, τι θα πέσει στην αντίληψή μας και τι όχι.

Θα μιλήσω εκτενέστερα σε άλλο άρθρο για τη λειτουργεία τους σα φίλτρο φακού.

Γιατί τα αρνητικά συναισθήματα ΔΕΝ είναι αρνητικά, και τι ρόλο παίζουν;

Τα αρνητικά συναισθήματα είναι ΣΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗΣ

Γιατί μιλάω για "σήματα δράσης";

Τα αρνητικά συναισθήματα μας πυροδοτούν κάτι να κάνουμε, μας ειδοποιούν ότι κάτι πάει καλά και μας κινητοποιούν να δράσουμε. Και όσο τα αγνοούμε και δεν κάνουμε αυτό που μας υποδεικνύουν, τόσο πιο έντονα αυτά θα συνεχίσουν να γίνονται.

Νόμιζες ότι γίνεται να τα καταπιέσεις ή να τα αγνοήσεις; Τόσο πιο δυνατά θα αρχίσουν να σου φωνάζουν, μέχρι να σου τραβήξουν την προσοχή.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι τα "αρνητικά" συναισθήματα καθ'εαυτά, αλλά:

  1. η ικανότητά μας να κατανοήσουμε ΤΙ σημαίνουν αυτά,
  2. να κάνουμε τις σωστές κινήσεις ώστε να βγούμε απ'τη δύσκολη θέση και να μας διευκολυνθεί η ζωή,
  3. και με τη σειρά του ένα θετικό συναίσθημα ικανοποίησης να αντικαταστήσει το αρνητικό συναίσθημα.

Άλλος τρόπος που μπορούμε να τα χειριστούμε είναι να χρησιμοποιήσουμε την ενέργεια που μας δίνουν και να τη στρέψουμε προς κάτι δημιουργικό (πχ τον θυμό να τον στρέψουμε προς δημιουργική επιθετικότητα προς κάτι άσχετο που πρέπει να κάνουμε - πχ να λύσουμε ασκήσεις μαθηματικών).

Ή να τα μετατρέψουμε σε άλλα συναισθήματα, πχ τον φόβο σε ανυπομονησία και εγρήγορση. (ναι γίνεται, θέλει τις κατάλληλες ερωτήσεις και αλλαγή στον ρυθμό της αναπνοής - αναπνέεις πιο βαθειά και αργά - για να γίνει μια τέτοια αλλαγή)

Το νόημα πάντως είναι το ίδιο:

Τα αρνητικά συναισθήματα υπάρχουν για να μας προειδοποιούν ότι κάτι πρέπει να αλλάξουμε.

Μπορείς να δεις τα παρακάτω συναισθήματα, αναλυτικά, τι σημαίνει το καθένα, καθώς και τα αντίδοτα σε αυτά:

Οι 4 κύριοι λόγοι που δεν παίρνουμε αποφάσεις

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast!

Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

  • Πόσες φορές μας έχει τύχει να πρέπει να πάρουμε μια απόφαση αλλά να μην μπορούμε;
  • Πόσες φορές αναβάλλουμε τις αποφάσεις που ΞΕΡΟΥΜΕ πως πρέπει να πάρουμε;
  • Ποια είναι η διαφορά μεταξύ των καλών ηγετών και του υπόλοιπου κόσμου;

Παρακάτω θα αναλύσουμε γιατί συμβαίνουν αυτά και το τι μπορείς να κάνεις για να το μειώσεις ή να σταματήσεις να το κάνεις αυτό.

Όμως, ας ξεκινήσουμε με το τελευταίο:

Η διαφορά μεταξύ των καλών ηγετών και του υπόλοιπου κόσμου

Είναι με λίγα λόγια το πόσο ενδίδουν στους φόβους τους ή όχι. 

Και αυτό φαίνεται στο πόσο γρήγορα παίρνουν τις αποφάσεις τους.

Δε μιλάμε για βιαστικές αποφάσεις εδώ.

Κύριο γνώρισμα των καλών ηγετών (και μιας ελκυστικής προσωπικότητας) είναι η "Παρουσία" = το να βρίσκονται στο παρόν.

Όταν βρίσκεσαι στο παρόν, μαγικά πράγματα αρχίζουν να συμβαίνουν:

  • Η επικοινωνία σου με τους άλλους ανθρώπους είναι πολύ πιο αποδοτική.
  • "Διαβάζεις" καλύτερα τον κόσμο, τις αντιδράσεις του, τις σκέψεις του, και μπορείς να δράσεις αναλόγως.
  • Γίνεσαι πιο αρεστός απ'τους άλλους και τους επηρεάζεις περισσότερο.
  • Είσαι περισσότερο ήρεμος, παρατηρείς και βλέπεις περισσότερα - ευκαιρίες, λύσεις και επιλογές.
  • Φοβάσαι και αγχώνεσαι λιγότερο - και τα δύο είναι παιχνίδια ενός μυαλού που βρίσκεται στο παρελθόν ή στο μέλλον - και όχι στο παρόν.
  • Παίρνεις καλύτερες αποφάσεις γιατί δεν αφήνεις το παρελθόν και το μέλλον να σου θολώσουν τη σκέψη - βλέπεις τα τωρινά δεδομένα και απαντάς καταλλήλως σε αυτά.

Έτσι, καταλήγουμε στη βασική διαφορά των καλών ηγετών: ζυγίζουν τις επιλογές τους και παίρνουν αποφάσεις γρήγορα.

Αυτός είναι ο ρόλος τους εξάλλου.

Το να ζυγίζεις τις επιλογές σου και να παίρνεις μια καλή απόφαση γρήγορα και υπό πίεση, είναι μία ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ.

Πώς όμως χτίσαν μια τέτοια ικανότητα;

Σαν οποιαδήποτε άλλη ικανότητα.

Την εκπαίδευσαν, "έφαγαν τα μούτρα τους", σίγουρα πήραν και (ΠΟΛΛΕΣ) λάθος αποφάσεις, όμως μάθανε, και κάθε φορά παίρναν όλο και καλύτερες.

Τι είναι αυτό, όμως, που σε εμποδίζει να γίνει σαν αυτούς;

Και εδώ ερχόμαστε στους 4 κύριους λόγους για τους οποίους αναβάλλουμε συνεχώς το να πάρουμε κάποια απόφαση:

Οι 4 λόγοι που αναβάλλουμε τις αποφάσεις μας

Πολλές φορές μας έχει τύχει να αποφεύγουμε να πάρουμε κάποια απόφαση.

Δεν είναι κάτι καινούριο.

Όλοι οι άνθρωποι το κάνουν και πάντα το κάνανε.

Και αυτό οφείλεται σε 4 κύριους φόβους που θα πρέπει κάποιος να ξεπεράσει ή να μάθει να διαχειρίζεται, εάν θέλει να παίρνει γρηγορότερες και καλύτερες αποφάσεις:

α. Φόβος Λάθος Επιλογής

Φοβόμαστε ότι θα κάνουμε την λάθος επιλογή.

Και γι'αυτό το λόγο παραμένουμε στάσιμοι, προτιμώντας έτσι, συνειδητά ή μη, να μην κάνουμε καμία επιλογή. Όμως,

Η μόνη αποτυχία, είναι η αποτυχία του να πάρουμε μια απόφαση και να παραμεινουμε στασιμοι.

Το να μην παίρνεις μια απόφαση, είναι και αυτό από μόνο του μια απόφαση - και μια μορφή αναβλητικότητας.

Περιμένεις "την κατάλληλη στιγμή", ή την "όρεξη" να σου'ρθει.

Όμως στην πραγματικότητα, απλά φοβάσαι να πάρεις μια απόφαση.

β. Αβεβαιότητα για το "Τι θα σημαίνει" η απόφαση

Άλλες φορές δεν παίρνουμε μια απόφαση, γιατί δεν ξέρουμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, και τι θα γίνει εάν επιλέξουμε αυτό ή το άλλο.

Το θέμα όμως είναι ότι ποτέ δεν θα είμαστε 100% βέβαιοι τι θα σημαίνει αυτό ή το άλλο.

Πάντα παίρνουμε τις αποφάσεις μας βάσει πιθανοτήτων - μας φαίνεται πιο πιθανό να συμβεί αυτό ή εκείνο.

Οπότε η επιλογή θα πρέπει να γίνει με βάση τις μεγαλύτερες πιθανότητες.

Αναγνωρίζοντάς  αυτό, καταλαβαίνουμε ότι όλες οι αποφάσεις του παρελθόντος μας,  είχανε ληφθεί βάσει πιθανοτήτων.

Πόσες φορές έχουμε πει "όχι ρε φίλε, έπρεπε να έχω διαλέξει το άλλο!" 

Προφανώς και δεν θα μπορούσαμε τότε να προβλέψουμε όλα αυτά που θα γίνονταν στη συνέχεια και πιο θα ήταν "σωστό". Και κάναμε αυτό που πιστεύαμε.

Καθυστερούμε γιατί πιστεύουμε ότι εάν αφήσουμε τα πράγματα να εξελιχθούν από μόνα τους, θα διακρίνουμε καλύτερα ποια είναι η καλύτερη απόφαση και θα την πάρουμε τότε.

Κάτι το οποίο δυστυχώς γίνεται πολύ πολύ σπάνια, και έτσι οδηγούμαστε στη στασιμότητα.

Αντίδοτο για (α) και (β):

"Εάν πάρω τη λάθος επιλογή, ποιο είναι
(1) το χειρότερο δυνατό,
(2) το πιο πιθανό και
(3) το καλύτερο δυνατό σενάριο;"

Κάνε μια λίστα με τα χειρότερα που μπορούν να συμβούν, και πώς μπορείς να τα ελαχιστοποιήσεις, τι μπορείς να κάνεις τότε.

Τις περισσότερες φορές, το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι ΤΙΠΟΤΑ. Καλά διάβασες.

Τις περισσότερες φορές, το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι ΤΙΠΟΤΑ.

Να παραμείνεις εκεί που ήσουν, και απλά να μην υπάρξει βελτίωση, να έχεις χάσει λίγο χρόνο ή/και μηδαμινά χρήματα και να έχεις πάρει ένα μάθημα βλέποντας κάτι αν λειτουργεί ή όχι.

Αυτό μπορεί να είναι και το πιο πιθανό.

Όμως στην καλύτερη;

Πες ότι σου αυξάνει τα κέρδη κατά ένα 5% το μήνα. Διόλου άσχημο.

Ή ότι δεν κερδίζεις τίποτε άμεσα, αλλά ότι έχει πολύ καλύτερες προοπτικές από αυτές που έχεις ήδη (στην τώρα δουλειά / σχέση / θέση κλπ)

Είναι αυτή η περίπτωσή σου;

Αν ναι, τότε συνειδητοποίησέ το, και προχώρα.

Θέσε ένα χρονικό περιθώριο (πχ 1 ώρα ή 1 εβδομάδα, ανάλογα με το πόσο κρίνεις απαραίτητο).

Μάζεψε όλες τις πληροφορίες που μπορείς.

Βάλ'τις κάτω στο χαρτί εάν είναι σημαντική απόφαση (γιατί το μυαλό μας τείνει να μπαίνει σε αιώνιους κύκλους).

Και πάρε μια απόφαση.

Το να το αναβάλλεις δεν αλλάζει τίποτα πέρα απ'το ότι χάνεις τον χρόνο σου, και πιθανές ευκαιρίες/αποτελέσματα που θα είχαν προκύψει αν το είχες ήδη ξεκινήσει.

γ. Μας λείπει η εκπαίδευση της ικανότητας λήψης αποφάσεων.

Ο μόνος τρόπος να ενδυναμώσουμε αυτή την ικανότητα, είναι όπως και κάθε άλλη: χρησιμοποιώντας τη όσο πιο συχνά γίνεται.

Χρησιμοποίησε την ικανότητα αυτή όσο πιο συχνά γίνεται!

Πρέπει να αρχίσουμε να παίρνουμε συνειδητά περισσότερες αποφάσεις.

Σίγουρα πολλές θα είναι λάθος.

Όμως ακόμα και αυτό είναι πολύ προτιμότερο από το να μείνουμε στάσιμοι. 

Οι λάθος αποφάσεις μας θα είναι αυτές που θα μας διδάξουν.

Όσο εκπαιδεύουμε την ικανότητα της αποφασιστικότητας και όσο περισσότερες αποφάσεις παίρνουμε, τόσο περισσότερο θα μαθαίνουμε να τις παίρνουμε πιο γρήγορα και να είναι πιο σωστές, βασισμένες στην πείρα που θα προσκομίζουμε καθ'οδόν.

“Η καλή κρίση είναι το αποτέλεσμα της εμπειρίας,
και η εμπειρία είναι το αποτέλεσμα της κακής κρίσης.”
~Mark Twain~

Αντίδοτο

Εκπαιδεύσου από τις απλές, μικρές, καθημερινές επιλογές, και παίρνε γρήγορα αποφάσεις.

Άρχισε να παίρνεις όλο και περισσότερες μικρές αποφάσεις για να χτίσεις αυτόν τον "μυ" (/ικανότητα).

δ. Αίσθημα Υπερφόρτωσης

Τελευταίος λόγος που δεν αποφασίζουμε, είναι ότι πολλές φορές αισθανόμαστε υπερφορτωμένοι, γιατί μας φαίνεται σαν ένα "τεράστιο βήμα" ή "μεγάλη αλλαγή" από τα συνηθισμένα.

Δεν ξέρουμε από που να πρωτο-ξεκινήσουμε, και γι'αυτό δεν ξεκινάμε καθόλου, και χανόμαστε σε ανούσιες λεπτομέρειες που απλά πιστεύουμε ότι θα μας κερδίσουν λίγο χρόνο, μέχρι να "μαζέψουμε το κουράγιο" να πάρουμε την απόφαση, ή μέχρι να "αισθανόμαστε έτοιμοι" ή να έρθει η "σωστή στιγμή". 

Εν ολίγοις, το αφήνουμε εντελώς στην τύχη και τις συγκυρίες και πιστεύουμε στα θαύματα.

Αντίδοτο

Σπάσε το "μεγάλο βήμα" σε μικρότερα.

Θες να βρεις μια ισορροπία, που να μην είναι άπειρα μικρά και χαθείς ακόμα περισσότερο, αλλά και ούτε πολύ μεγάλα που να σου φαίνονται ακατόρθωτα.

Σωστή τεμάχιση = μεγαλύτερη κινητοποίηση + περισσότερα αποτελέσματα.

Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα σύστημα/τρόπο σκέψης, μια νοοτροπία, που θα μας κάνει να εστιάζουμε στα αποτελέσματα που θέλουμε, αντί για τη (άσκοπη) δραστηριότητα.

Το ότι είσαι απασχολημένος δε σημαίνει ότι είσαι και παραγωγικός.

Θες να παράγεις ωφέλιμα αποτελέσματα μακροχρόνια.

Εν ολίγοις, γίνε πιο προσανατολισμένος στους στόχους σου (goal-oriented).

Άρχισε να κυνηγάς τα αποτελέσματα, και ξεκίνα απ'τα μικρά αποτελέσματα και στόχους.

Αν σου άρεσε αυτό το άρθρο, σου συνιστώ να διαβάσεις το παρακάτω:

Γιατί ο εαυτός μας έιναι ο χειρότερός μας εχθρός;

Ποιο είναι ΤΟ ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑ που αν γνωρίσεις, μάθεις και αρχίσεις να αναλογίζεσαι περισσότερο, θα σου γλιτώσει ΠΟΛΛΑ χρόνια στασιμότητας;

Τι κίνδυνος παραμονεύει κάθε φορά που πάμε να κάνουμε το επόμενο βήμα;

Διάβασε αυτό εδώ: Αποφάσισε και ξεκίνα με δύναμη

4 Αντίδοτα της Αναβλητικότητας

Μπορείς να διαβάσεις το προηγούμενο άρθρο μου επί της Αναβλητικότητας εδώ:

Και τα 3 προηγούμενα άρθρα της σειράς “Τα Αντίδοτα”, εδώ:

Αφού αναλύσαμε λίγο το θέμα της Αναβλητικότητας και το πώς και γιατί κυριαρχεί στις ζωές των περισσοτέρων από εμάς, θα πρέπει τώρα να εφοδιαστούμε με μερικά “αντίδοτα” για αυτό το “δηλητήριο”.

Εδώ συνεχίζουμε, λοιπόν, με 4 πολύ χρήσιμα “Αντίδοτα” της Αναβλητικότητας:

1. Δώσε στον εαυτό σου την Άδεια να είναι άνθρωπος

ΕΠΕΤΡΕΨΕ, δώσε το δικαίωμα στον εαυτό σου να είναι άνθρωπος (αγγλιστί αυτό που λένε “give yourself permission to be human”).

Να στο ξαναπω γιατί είναι σημαντικό:

Επέτρεψε στον εαυτό σου να είναι άνθρωπος.

Εν ολίγοις, αποδέξου την ανθρώπινη φύση σου. Μην περιμένεις την τελειότητα. Περίμενε την ατέλεια, τις δυσκολίες, τα εμπόδια, το ζόρισμα, τα συναισθηματικά πάνω και κάτω.

Αυτός είναι ένας απ’τους σημαντικότερους νόμους της φύσης – η ατέλεια και η συνεχόμενη εξέλιξη και πρόοδος.

Όταν έχεις καλύτερες προσδοκίες (και ο χάρτης της πραγματικότητας είναι πιο ακριβής), όχι μόνο θα είσαι πιο χαρούμενος αλλά θα απογοητεύεσαι πολύ πιο δύσκολα από αυτά που σου συμβαίνουν ή βλέπεις καθημερινά.

Αυτό εννοείται πως δεν σημαίνει να τα παρατήσεις, αλλά ακριβώς το αντίθετο: ότι τα εμπόδια είναι σίγουρα, όπως πάντα ήταν, και θα πρέπει να είσαι προνοητικός και εφευρετικός, αναμένοντας τα, για να βρεις νέες λύσεις και τρόπους για να τα προσπεράσεις.

Το να πιστεύεις στην ατέλεια δεν σημαίνει ότι παραδίνεις τα όπλα.

Σημαίνει ότι έχεις μια πιο ρεαλιστική εικόνα της πραγματικότητας και συνεπώς θα έχεις καλύτερα αποτελέσματα και διάθεση, γιατί θα ξαφνιάζεσαι πολύ λιγότερο. Πρόβλημα λέμε κάτι το οποίο δεν το είδαμε να έρχεται.

Αν το περιμένεις από πριν, και έχεις προβλέψει τι μπορεί να πάει στραβά, και έχεις κάνει κάτι για αυτό, τότε είσαι προνοητικός.

Κατανόησε ότι είναι φυσιολογικότατο να έχεις τα πάνω σου και τα κάτω σου, και μην προσπαθείς να κουκουλώσεις τα συναισθήματά σου. Τα συναισθήματα είναι κάτι που όσο προσπαθείς να τα κρύψεις, μασκαρέψεις και καταπιέσεις, τόσο πιο πολύ θα ενισχύονται και θα γυρίσουν να σε φάνε – όπως ανέφερα στη σειρά άρθρων με τα “αντίδοτα” – εδώεδώ και εκεί.

2. Ξεκίνα να καταγράφεις και να αναλογίζεσαι τις επιτυχίες σου…

Ή αλλιώς, γίνε υποστηρικτής του εαυτού σου και σταμάτα να είσαι ο δικαστής του.

Αντί να βάζεις τον εαυτό σου στη γωνία και να τον δικάζεις, να τον επιπλήττεις και να τον βασανίζεις συνεχώς – ενώ ξέρεις ότι έκανες ό,τι καλύτερο μπορούσες, δεδομένων των εκάστοτε περιστάσεων, γίνε ο καλύτερός του φίλος.

Αν ένας φίλος σου περνούσε ακριβώς τα ίδια, τι θα του έλεγες; Θα τον κατηγορούσες, θα τον τιμωρούσες και θα τον αποδοκίμαζες ακόμα περισσότερο; Ακόμα και να ήξερες ότι δεν έκανε το καλύτερο που μπορούσε;

Όχι, δεν θα τα έκανες.

Θα τον υποστήριζες, θα προσπαθούσες να του φτιάξεις τη διάθεση και θα τον ενίσχυες.

Πιθανόν να αναδείκνυες μια άλλη οπτική γωνία του γεγονότος, ίσως καλύτερη.

Ίσως να τον πήγαινες μια βόλτα να τον κεράσεις κάτι ή να του έκανες ένα μικρό δωράκι για να σταματήσει να το σκέφτεται.

Ίσως απλά να προσπαθούσες να του αποσπάσεις την προσοχή.

Ίσως να του θύμιζες παλαιότερες επιτυχίες του, ή επιτυχίες που έχει τώρα σε άλλους τομείς και πτυχές της ζωής του.

Αν ήξερες ότι δεν προσπάθησε αρκετά, θα του το έλεγες μόνο αφού του έφτιαχνες τη διάθεση, τον έκανες να αισθανθεί καλύτερα, και καθόσασταν εκ των υστέρων να το συζητήσετε για να βάλετε τα πράγματα σε μια σειρά και να δείτε τώρα τι μπορεί να γίνει.

Γιατί, λοιπόν, να μην κάνουμε το ίδιο και στον εαυτό μας;

Γιατί να μην αρχίσουμε να τον υποστηρίζουμε και να γίνουμε οι καλύτεροί του φίλοι, αντί να είμαστε ο χειρότερος εχθρός του;

Μια ολόκληρη ζωή θα περάσουμε μαζί του ούτως ή άλλως…

  • Αν βλέπεις έναν φίλο σου να προσπαθεί να τα κάνει όλα απολύτως τέλεια , τι κάνεις;
  • Αν τον βλέπεις να έχει κάτι πολύ σημαντικό που θα μπορούσε να του αλλάξει τη ζωή αν το μοιραζόταν ή αν το έκανε δημοσίως, αλλά αυτός θέλει να το κάνει “τέλειο” ή να γίνει πρώτα “ο καλύτερος”, τι κάνεις;
  • Αν είναι άνω του μετρίου καλός σε κάτι, αλλά δεν θέλει να σε διδαξει γιατί λέει πως “δεν είναι ο καλύτερος”, τι κάνεις;

Μάλλον προσπαθείς να τον καθησυχάσεις, του λες ότι “αποκλείεται ούτως ή άλλως να γίνει τέλειο”, αποδέχεσαι πως όντως δεν είναι ο καλύτερος, πως όντως έχει τις ατέλειές του και αυτός σαν άνθρωπος, αλλά δεν σε νοιάζει.

Ως άνθρωποι ξεχνάμε πολύ εύκολα το παρελθόν, και ιδίως τις επιτυχίες του παρελθόντος μας.

Θα σε συμβούλευα, λοιπόν, να ξεκινήσεις να τις καταγράφεις κάπου – είτε στο κινητό σου, είτε σε κάποιο τετράδιο ή σημειωματάριο.

Κάν’το καθημερινά, και κάν’το όσο μικρές και να είναι αυτές οι επιτυχίες. Και ρίξε ξανά μια ματιά στο τέλος της εβδομάδας και στο τέλος του μήνα.

Θα εκπλαγείς με το πόσα κάνουμε καθημερινά και τα παίρνουμε για δεδομένα – και τα ξεχνάμε δίχως να τους δώσουμε τη δέουσα προσοχή, αντί να τα χρησιμοποιούμε για να μας ανεβάζουν την αυτοπεποίθηση και σαν σκαλοπάτι για να πάμε παραπέρα.

3. Θέσε δικές σου “Ημερομηνίες Λήξης” και Ποινές

Ζούμε σε μία κοινωνία που βασίζεται εξ ολοκλήρου σε “εξωτερικά προκαθορισμένες” Ημερομηνίες Λήξης και Ποινές.

Οι λογαριασμοί του τηλεφώνου ή του κινητού μας έχουν ημ/νια λήξης. Ό,τι είναι στο ψυγείο έχει ημ/νια λήξης. Τα φάρμακα έχουν. Ο λογαριασμός της εφορίας, ή της πληρωμής του δανείου ή της πιστωτικής, ή οι λογαριασμοί του αυτοκινήτου έχουν ημ/νία λήξης. Το φοιτητικό πάσο έχει ημ/νία λήξης, η ταυτότητα, το διαβατήριο και το δίπλωμα οδήγησης επίσης.

Επιπλέον όλα τα παραπάνω συνοδεύονται και με κυρώσεις εάν δεν υπακούσουμε πριν την αναγραφόμενη ημ/νία.

Πληρώνεις παραπάνω, ή σου κόβουν το τηλέφωνο, το ρεύμα, το νερό, πληρώνεις πρόστιμα, σου παίρνουν το δίπλωμα, το αυτοκίνητο ή το σπίτι κ.ο.κ. Αν φας ή πιεις ληγμένα, κινδυνεύεις να πάθεις δηλητηρίαση.

Και η απλή λογική έρχεται να ρωτήσει:

Αν όλα αυτά δεν είχαν ποινές και κυρώσεις, θα τα έκανες στην ώρα τους;

Θα πήγαινες να τα πληρώσεις προτού λήξουν ή θα τα άφηνες να μαζευτούν; Θα τα έτρωγες μη χαλάσουν ή δεν θα σε ένοιαζε καθόλου; Θα πήγαινες να ανανεώσεις διαβατήρια, ταυτότητες και διπλώματα στην ώρα τους, ή δεν θα σε ένοιαζε;

Η απλή λογική μου φωνάζει ένα μεγάλο ΟΧΙ.

Η αλήθεια όμως είναι ότι αν η κοινωνία βασίζεται εξ ολοκλήρου σε “εξωτερικά προκαθορισμένες” Ημερομηνίες Λήξης και Ποινές, τότε η Προσωπική Επιτυχία βασίζεται σε “εσωτερικά προκαθορισμένες” Ημερομηνίες Λήξης και Ποινές.

Θα πρέπει να θέσεις ΔΙΚΕΣ σου ημερομηνίες λήξης και ποινές!

Αν δεν πήγαινες να πληρώσεις τους λογαριασμούς αν δεν είχαν ποινή, τότε γιατί να πας στο γυμναστήριο μέχρι αύριο αν δεν έχει ποινή μέσα στην επόμενη εβδομάδα; Γιατί να κόψεις το κάπνισμα αν δεν έχει μεγάλο αντίκτυπο (ποινή) μέχρι το τέλος του μήνα; Γιατί να αναγκαστείς να παράγεις περισσότερο απ’όσο παράγεις μέχρι τώρα και να ζοριστείς, αν δεν έχει κάποια ποινή το να μην το κάνεις;

Η αλήθεια είναι ότι περιμένουμε τα πράγματα να μας έρθουν από μόνα τους, και δεν είμαστε αρκετά σίγουροι ή πεπεισμένοι ώστε να θέσουμε από μόνοι μας Ημερομηνία Λήξης και σοβαρές Κυρώσεις αν δε γίνει. 

Και γι’αυτό οι περισσότεροι άνθρωποι αν τους αφήσεις χωρίς ένα “εξωτερικά προκαθορισμένο” πρόγραμμα, deadlines, χρονικά περιθώρια, και κυρώσεις που υπάρχουν στα πλαίσια της δουλειάς, του σχολείου και του Πανεπιστημίου, ΔΕΝ μπορούν να λειτουργήσουν από μόνοι τους.

Επίσης γι’αυτό στις περισσότερες εξεταστικές τα αφήναμε όλα για τελευταία στιγμή εάν πιστεύαμε ότι μπορούμε να ανταποκριθούμε. Και εκεί να βλέπεις εργασίες μηνών να γίνονται μέσα σε ένα βράδυ ή σε μία-δύο εβδομαδες, και να χαίρεσαι, γιατί πιστεύεις ότι η “νοοτροπία της τελευταίας στιγμής” λειτουργεί!

Όμως, δυστυχώς, όσον αφορά τις Προσωπικές Επιτυχίες τα πράγματα δε δουλεύουν έτσι απλά. Τους άλλους δεν τους νοιάζει αν θα καταφέρεις αυτά που θες, για τον απλούστατο λόγο ότι έχουν και αυτοί τα “θέλω” τους, τα “πρέπει” τους και τα όνειρά τους, και το δικό τους τέρας της αναβλητικότητας να αντιμετωπίσουν. Οπότε, αν δεν έχουν κάτι να κερδίσουν, θα συνεχίσουν να μη νοιάζονται και είναι φυσιολογικό.

Οπότε ένα απτό παράδειγμα που βρήκα ότι λειτουργεί για μένα είναι αυτό, και το αξιοποιώ όσο περισσότερο και όπου μπορώ – αυτό είναι ένα παράδειγμα που έβαλα με ένα φίλο μου στοίχημα να διαβάσω 6 ώρες Ιατρική, μέχρι τις 7μμ, σε περίοδο που ήμουν διακοπές κιόλας:

_______study6h

 

Το κατάφερα, ήμουν κομμάτια στο τέλος, αλλά άξιζε γιατί είχα καιρό να διαβάσω τόσο για τη σχολή, πόσο μάλλον σε διακοπές.

Δες αν θες αυτό εδώ το βιντεάκι στο 5:46 για 2-3 λεπτά, για να καταλάβεις γιατί έκανα το παραπάνω. Μιλάει για ακριβώς αυτό το φαινόμενο. Μπορώ άνετα να πω πως το πιο ισχυρό αντίδοτο της αναβλητικότητας είναι οι προκαθορισμένες Ημερομηνίες λήξης (αυτο-καθοριζόμενες πολλές φορές), με κυρώσεις εάν τις παραβούμε (επίσης αυτο-καθοριζόμενες πολλές φορές):

Χρησιμοποίησε τη δημιουργικότητά σου και πάρε πρωτοβουλίες.

Αυτό είναι που θα κάνει τη διαφορά.

Και ναι, δεν θα έχεις κάποιον πάνω απ’το κεφάλι σου να σε παρακολουθεί αν το’κανες ή όχι – αλλά θα βλέπεις εσύ τον εαυτό σου, και θα το ξέρεις εσύ.

Οπότε το τι κάνεις καθορίζει και το τι εικόνα θα έχεις για τον εαυτό σου – κάποιου που κάνει αυτό που λέει ή κάποιου που κρύβεται πίσω απ’το δάχτυλό του.

4. “Αρκετά καλό” VS “Τέλειο”

Απ’το παραπάνω μπορούμε να δούμε ότι δεν χρειάζεται να κάνουμε κάτι τέλεια, αλλά “αρκετά καλά”, αρκεί να λειτουργεί.

Έχουμε μάθει από τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τα τεστ και τα διαγωνίσματα, ότι θα πρέπει να πάρουμε 10/10, ή 20/20, και να τα κάνουμε όσο πιο τέλεια γίνεται.

Όμως ο πραγματικός κόσμος δεν είναι έτσι.

Στον πραγματικό κόσμο, είναι δυνατόν κάποιος που κάνει 10 να μην έχει αποτελέσματα, ενώ κάποιος άλλος να κάνει 5 ή 7 ή ακόμα και 1-2 συγκεκριμένα πράγματα, αλλά αυτά που κάνει να λειτουργούν και έτσι να έχει τα αποτελέσματα που θέλει.

Δεν έχει να κάνει με το αν η ζωή είναι δίκαια ή όχι (όποτε ακούω για το πόσο άδικη είναι η ζωή στο μυαλό μου έρχεται αυτό το άρθρο – ότι ο άλλος έχει μάλλον μια τελείως λάθος οπτική για το τι εστί δικαιοσύνη).

Έχει καθαρά να κάνει με το τι λειτουργεί και συμβαδίζει με την πραγματικότητα και τη φύση των πραγμάτων, και τι όχι.

Στη θεωρία πολλά μπορεί να ισχύουν, όμως στην πράξη θα πρέπει να πειραματιστείς και να δεις από μόνος σου, τι λειτουργεί για σένα και τι όχι!

Οπότε, ό,τι και να κάνεις, μην περιμένεις να είναι τέλειο πριν το “εκδόσεις”, πριν το δει ο κόσμος.

Θα το δει ο κόσμος, και θα δεις μόνος σου τι λειτουργεί και τι όχι, και αναλόγως θα το βελτιώσεις.

Είναι αρκετά καλό; Αρκεί.

Δεν τον νοιάζει κανέναν το τέλειο. Τον νοιάζει αν λειτουργεί ή όχι, αν τον βοηθάει ή όχι.

Σε αυτά που έκανες μέχρι τώρα και ήθελες την τελειότητα – αναρωτήσου : άξιζε τελικά η εξαντλητική προσπάθεια ή η αναμονή; Ή απλά ανέβαλες την κρίσημη στιγμή, λέγοντας ότι “δεν είναι τέλειο ακόμα”;

Έχεις μια ιδέα ή ένα project στο μυαλό σου;

Μήπως το να ξεκινήσεις να εφαρμόζεις αυτά που μαθαίνεις, να αναλαμβάνεις περισσότερες ευθύνες και να κάνεις σημαντικά βήματα, θα σε αναγκάσουν να βελτιωθείς καθ’οδόν και θα σου βάλουν την απαιτούμενη πίεση για να ανταπεξέλθεις;

Μήπως το να δημιουργήσεις μια beta δοκιμαστική έκδοση που να λειτουργεί “σχετικά καλά” είναι το βασικότερο, και τα υπόλοιπα τα βρίσκεις στην πορεία;

Μήπως το να πατήσω “Δημιοσιοποίηση” τώρα, χωρίς να διορθώσω τα ορθογραφικά, είναι σημαντικότερο, και τα διορθώνω αμέσως μετά; ;)

 

Περί αντιδότων αναβλητικότητας έχω πολλά περισσότερα να αναφέρω απ’όσα χώρεσαν σε αυτό το άρθρο, οπότε ακολουθούν μελλοντικά και άλλα.

Ο Συχνότερος Σαμποτέρ: Αναβλητικότητα

Παρακάτω αναλύω τα εξής:

  • Τι είναι η Αναβλητικότητα;
  • Η νοοτροπία της "Αρπαχτής"
  • Άπιαστα Ιδανικά και Λάθος Πεποιθήσεις
  • Νοοτροπία που διαιωνίζει την Αναβλητικότητα

Όπως παρατηρήσατε πέρασαν 2 μήνες σχεδόν από το τελευταίο μου άρθρο. Απ'τη μία είχα και άλλες υποχρεώσεις, διάβασμα και προετοιμασία για το Proficiency στα αγγλικά - ναι, δεν το έχω πάρει ακόμα και έγραψα βιβλίο στα αγγλικά! Να είναι καλά ο Γιώργος Κουρόγιωργας που με βοήθησε αφάνταστα να το βελτιώσω στη 2η έκδοσή του.

Αλλά πριν από ενάμιση μήνα, γράφοντας αυτό το άρθρο για την αναβλητικότητα, όσο αναλογιζόμουν το πρόβλημα, και πριν φτάσω να αναλύσω τις λύσεις, με έπιασε και εμένα η αναβλητικότητα και το άρθρο αυτό έμεινε στα πρόχειρα για ένα μήνα τώρα.

Η αναβλητικότητα είναι κάτι που όλους μας ταλαιπωρεί. Άλλοτε για μικρά και άλλοτε για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Και υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δαπανούν τον χρόνο τους (ίσως και μια ζωή), για άλλα πράγματα από αυτό που τους ενδιαφέρει λόγω αναβλητικότητας και άλλοι, οι οποίοι μπορούν αμέσως να κινηθούν χωρίς κανέναν δισταγμό.

Και γι'αυτό η αναβλητικότητα μπορεί να ανακηρυχθεί ο Νούμερο 1 Σαμποτέρ του εαυτού μας, του μέλλοντος μας, των ονείρων μας, των επιτυχιών μας, των σχέσεών μας, της οικονομικής μας άνεσης, της ζωντάνιας και της υγείας μας.

Τι είναι η Αναβλητικότητα;

Ουσιαστικά η αναβλητικότητα είναι μια έκφραση του φόβου: το "πάγωμα" ή η "φυγή", στην αντίδραση μάχης/φυγής/παγώματος (fight or flight or freeze).

Εν ολίγοις, όντας είδος "παγώματος", έχει τη ρίζα της βαθειά μέσα στον "αρχαιότερο" εγκέφαλο του ανθρώπου - στον ερπετικό εγκέφαλο (reptilian brain) - εκεί απ'όπου πηγάζει η αντίδραση fight/flight/freeze.

Κάτι συμβαίνει ή κάτι πρόκειται να μας συμβεί που μας τρομάζει, και αρχίζουμε να προσπαθούμε να το αναβάλουμε (ενεργοποιείται άμυνα της αναβλητικότητας).

Στη συνέχεια ο "λιμβικός" εγκέφαλος θα δημιουργήσει τα συναισθήματα, την ένταση, το τι και πώς θα νοιώσεις, καθώς και το τι εν τέλει θα κάνεις (πχ να πατήσεις το snooze/αναβολή στο ξυπνητήρι αντί να ξυπνήσεις, ή να παραμείνεις στον καναπέ  σου αντί να πας γυμναστήριο).

Τελευταίος και καταϊδρωμένος έρχεται ο "ανθρώπινος" εγκέφαλος (ο "νεοφλοιός"): το μόνο που έχει να κάνει είναι να βρει εκ των υστέρων μια "εξήγηση/εκλογίκευση/δικαιολογία" που να είναι αρκετά ικανοποιητική, γιατί έκανες αυτό που έκανες. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων δεν έχει καμία σχέση με το γιατί πραγματικά συνέβη.

Οι πεποιθήσεις μας και οι προσδοκίες μας εμπλέκονται στο κατά πόσο είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι που θα συμβεί - ένα "αναπάντεχο" γεγονός ή πρόβλημα πχ - και το κατά πόσον θα μπούμε σε αντίδραση μάχης/φυγής/παγώματος, καθώς και το πώς θα νοιώσουμε και πώς θα αντιδράσουμε. Οι πεποιθήσεις που έχουμε μέσα μας και ο τρόπος που βλέπουμε τον κόσμο θα σε βοηθήσει να επιλέξεις αν θα πολεμήσεις, αν θα το βάλεις στα πόδια, ή αν θα το αναβάλλεις για αργότερα (πάγωμα).

Το θέμα είναι ότι από την ανατροφή μας οι περισσότεροι - από την οικογένεια, από την κοινωνία, από το σχολείο - έχουμε μια εικόνα στο μυαλό μας ότι όλα θα έπρεπε να είναι τέλεια, εύκολα και βολικά, και έτσι φοβόμαστε την ατέλεια, τις δυσκολίες και το ξεβόλεμα. Δεν τα αποδεχόμαστε.

Δεν είμαστε εκπαιδευμένοι να αντιμετωπίζουμε με κάποια σχετική άνεση έστω και μια μικρή δυσκολία. Δεν θεωρούμε τον εαυτό μας ικανό να ανταπεξέλθει εκείνη τη στιγμή. Αντί λοιπόν να πολεμήσουμε, προτιμούμε να τραπούμε σε φυγή ή να παγώσουμε στη θέση μας και να ευχόμαστε ότι τα πράγματα θα φτιάξουν με τον καιρό, και να το εκλογικεύουμε με έναν παιδαριώδη τρόπο αργότερα: εγώ δεν είμαι γεννημένος έτσι - εγώ δεν μπορώ για τον χ/ψ λόγο, δεν είμαι ικανός, ο άλλος είναι πιο δυνατός κ.ο.κ.

Και εκεί βρίσκεται η ρίζα της αναβλητικότητας - στο να έχουμε βολευτεί και να φοβόμαστε να βγούμε από αυτό το ψευτο-βόλεμα.

Η νοοτροπία της "Αρπαχτής"

Πόσο πολύ η κοινωνία προβάλλει (μέσω ΜΜΕ, διαφημίσεων κλπ) την νοοτροπία της "ευκαιρίας", της γρήγορης επιτυχίας, της επιτυχίας μέσα σε μία νύχτα και ότι το ιδανικό είναι να είμαστε συνέχεια χαρούμενοι;

Πόσες ταινίες τελειώνουν με το τέλος καλό, όλα καλά όπου στο τέλος " ζήσαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα";

Πόσο ενισχύουν την πεποίθηση ότι τα "αρνητικά" συναισθήματα είναι κακά και δεν πρέπει να τα αισθανόμαστε καθόλου και να τα υποτιμούμε σαν να μην υπάρχουν;

Πόσο εύκολα προβάλλουν τη νοοτροπία ότι οι αλλαγές γίνονται μέσα σε μία μέρα ή σε μία εβδομάδα; "Μέσα σε μία μέρα από φτωχός έγινε πλούσιος (ή το αντίθετο)". "Πώς να κάνεις six-pack χωρίς να κουραστείς μέσα σε 1 εβδομάδα". "Πώς να χάσεις 10 κιλά σε 30 δευτερόλεπτα".

Και ερωτώ: Θεωρείς ότι όλα αυτά θεωρούνται φυσιολογικά; Είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να περνάει μόνο καλά και να μην έχει προβλήματα; Να έχει μόνο τα πάνω του και ποτέ τα κάτω του; Είναι δυνατόν κάποιος να κατακτήσει την επιτυχία μέσα σε μια μέρα, και να διαρκέσει αυτό για όλη του τη ζωή; Είναι δυνατόν τα πάντα να εξιδανικεύονται σε βαθμό όπου να διατηρείται η αρμονία και η ισορροπία πάντοτε, σε όλους τούς τομείς;

Η πραγματικότητα είναι ότι αυτό δείχνουν, γιατί αυτό πουλάει. Σιγά μην σου έδειχναν τις δυσκολίες που πέρασε ο άλλος. Σιγά μην σου έδειχναν τα χρόνια που αγωνιζόταν να τα βγάλει πέρα, τις ανασφάλειες που πέρασε, τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, το πόσες φορές σκέφτηκε να τα παρατήσει, το πόσες φορές τα περισσότερα του ήρθαν στραβά.

Σιγά μην σου έδειχναν την πραγματικότητα.

Αν είναι να σου δείξουν δυσκολίες κλπ, θα δείξουν μόνο τα αρνητικά που συμβαίνουν στην κοινωνία, όπως τους βιασμούς, τις δολοφονίες και τα αεροπλάνα που πέφτουν. Σιγά μην σου δείξουν τις δυσκολίες που περνάνε όλοι όσοι θέλουν να καταφέρουν κάτι που να αξίζει τον κόπο.

Παράδειγμα: Ένας δημοσιογράφος ρωτάει έναν απ'τους δημιουργούς του Facebook:
"Πώς αισθάνθηκες που ήσουν μέρος της επιτυχίας που είχε το Facebook μέσα σε μία νύχτα;"

Dustin Moskovitz: “Αν με το "επιτυχία μέσα σε μία νύχτα" εννοείς το να μένω ξάγρυπνος και να γράφω κώδικα όλο το βράδυ, κάθε βράδυ, για έξι χρόνια συνεχόμενα, τότε ήταν υπερβολικά κουραστικό και αγχωτικό."

Άπιαστα Ιδανικά και Λάθος Πεποιθήσεις

Πόσους διάσημους ή φημισμένους ανθρώπους έχουμε στο μυαλό μας θεοποιήσει ότι όλα τα  έκαναν τέλεια και ότι ζουν μια τέλεια ζωή; Όπως είχα αναφέρει και αλλού, άλλοι μπορεί να θαύμαζαν κάποιον τραγουδιστή, άλλοι κάποιον ποδοσφαιριστή, ή αθλητή, ή επιστήμονα, αλλά για μένα ήταν ίνδαλμα ο Ντα Βίντσι. Με άφηναν άναυδο όλα του τα έργα, ο συνδυαστικός και ερευνητικός τρόπος που έβλεπε τα πάντα, και το πώς πάντα έβρισκε τις λύσεις.

Όμως, όταν άκουσα την πραγματική του βιογραφία, τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, τις άπειρες αποτυχίες που είχε, τις κακές του συνήθειες και συμπεριφορές και ατέλειες, με έβαλαν να σκεφτώ. Και συνειδητοποίησα ότι και αυτός ήταν άνθρωπος σαν εσένα και μένα.

Είναι ανθρώπινο να έχεις εναλλαγές στη διάθεση σου ακόμη και να εκνευριστείς η να έχεις μερικές κακές συνήθειες καθώς και ελαττώματα τα οποία προσπαθείς να βελτιώσεις. Ακόμα και οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι έχουν τις κακές τους ημέρες, αυτές που τους παίρνει από κάτω.

Όσοι έχουν διαβάσει λίγο αρχαιοελληνική μυθολογία και ιστορία, ξέρουν πολύ καλά ότι παρουσίαζαν τους θεούς τους σαν "ανώτερους ανθρώπους", αλλά και πάλι ατελείς - με τα λάθη τους, τα πάθη τους, τις κυκλοθυμίες και τους τσακωμούς τους.

Οι θεοί τους δεν ήταν τέλειοι, αλλά και αυτοί συνέχιζαν να εξελίσσονται, όμως παρέμεναν τα πρότυπα, αυτοί στους οποίους ήθελε να μοιάσει ο κόσμος.

Συμπτωματικά διάβαζα πρόσφατα για κάποιες ιθαγενείς φυλές της Χαβάης οι οποίες έχουν και αυτοί θεότητες με αδυναμίες και τάσεις να εξελιχθούν κατανοώντας τις ατέλειές τους και οι οποίες τείνουν προς μία υπέρτατη τελειότητα.

Και όσο διάβαζα αυτό, η αντικειμενική πραγματικότητα με έφερνε όλο και πιο κοντά στην ανθρώπινη και κατανοητή αλήθεια όχι μόνο του σήμερα αλλά και του χθες και του αύριο.

Στη συνέχεια το βιβλίο αυτό ανέφερε το πόσο λάθος ήταν οι πιστοί να ανατρέχουν σε αυτούς τούς θεούς όποτε ήθελαν να ζητήσουν προσωπική βοήθεια ή κάποια χάρη που θα εξυπηρετούσε τα πάθη τους και το ατομικό τους συμφέρον.

Όμως, ευτυχώς ή δυστυχώς, οι άνθρωποι θα πρέπει από μόνοι τους να τα βγάλουν πέρα με τις δυσκολίες που τους προκύπτουν, ή που επιλέγουν να βάλουν στη ζωή τους, προκειμένου να δυναμώσουν. Αυτό είναι το μάθημα της πεταλούδας:

Αν βοηθήσεις μία πεταλούδα την ώρα που "γεννιέται", όταν αγκομαχάει να βγει απ'το κουκούλι της, τότε αυτή η πεταλούδα δεν θα είναι ποτέ ικανή στη ζωή της να πετάξει.

Τα φτερά της πρέπει από μόνα τους να σπάσουν το κουκούλι για να δυναμώσουν αρκετά και όταν θα είναι πλέον στεγνά και δυνατά να μπορέσει μετά να σηκώσει το βάρος της προς τον ουρανό.

Καλό είναι λοιπόν είναι ο άνθρωπος να μην αποδίδει ευθύνες και ελπίδες αλλού, αλλά να έχει τα φυσικά πρότυπα και να βάζει τα δυνατά του να τα ακολουθήσει και να τα φτάσει. Πρότυπα όχι τέλεια, αλλά εξελισσόμενα... Αυτή είναι η μεγάλη γνώση του βιβλίου της φύσης.

Όλοι θέλουμε ενδόμυχα όλα να είναι τέλεια. Όμως δεν είναι και δεν θα είναι ποτέ διότι μέσα από τις δυσκολίες και την αναγνώριση των λαθών μας εξελισσόμαστε και γινόμαστε πιο δυνατοί. Συχνά αυτό δεν το αποδεχόμαστε, συνεχίζοντας να περιμένουμε τη βελτίωση, την τελειότητα και τον "παράδεισο" να έρθουν από μόνα τους, χωρίς να κάνουμε τίποτα, και τα αποδίδουμε στην "τύχη" ή την "ατυχία", στους "θεούς", ή σε "δυνάμεις", "κράτη", ή "οικονομικά συστήματα", και άλλες τόσο ασαφείς και θολές έννοιες και οντότητες στο μυαλό μας που εν τέλει ούτε καν καταλαβαίνουμε τι λέμε.

Δίνοντας όμως την ευθύνη στον εαυτό μας και όχι σε άλλους κατά την διάρκεια του βίου μας , κατοχυρώνουμε ταυτόχρονα την ελευθερία μας, τη δύναμη της βούλησής μας, την εξελικτικότητα μας και το μέλλον μας.

Η Νοοτροπία που διαιωνίζει την Αναβλητικότητα...

Τα παρακάτω είναι σκέψεις ή τμήματα μιας νοοτροπίας που χαρακτηρίζεται ως "αντιδραστική" (reactive mindset) - μιας νοοτροπίας που προσπαθεί να αποφύγει κάθε ευθύνη και να αποδώσει τις ευθύνες "κάπου εκεί έξω", και η οποία υπονοεί ότι είμαστε θύματα και δεν έχουμε καμία δύναμη να αλλάξουμε τη ζωή μας ή το μέλλον μας.

  1. Μεγαλώνουμε και ακόμα φοβόμαστε να "ζωγραφίσουμε έξω απ'το περιθώριο", όπως μας λέγαν στο σχολείο... Κρυβόμαστε και προσπαθούμε να μην ξεχωρίσουμε απ'τη μάζα για να αποφύγουμε την "κατακραυγή"- το κριτικάρισμα (και έτσι χάνουμε και τις επιβραβεύσεις).
  2. Κάνουμε τα πάντα τελευταία στιγμή, πολλές φορές αργοπορημένα ή και ποτέ.
  3. Μιλάμε πολύ για το "πρέπει", και χρησιμοποιούμε λέξεις στο καθημερινό μας λεξιλόγιο που δείχνουν ότι δεν έχουμε επιλογή και ότι κάποιος άλλος μας υποχρεώνει να κάνουμε κάτι παρά τη θέλησή μας (εν δυνάμει θύματα).
  4. Αποδίδουμε τις ευθύνες της κατάστασης της ζωής μας σε άλλους - σε τρίτους (ανθρώπους) ή σε θολές "ευρύτερες" έννοιες που βρίσκονται έξω απ'τη δική μας επιρροή, όπως "κοινωνία", "σύστημα", "θεός", "πολιτική", "κράτος", "οικονομία" κλπ.
  5. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε μια εικόνα "τέλεια" προς τα έξω, κρύβοντας συστηματικά τις ατέλειές μας.
  6. Φοβόμαστε να ανοιχτούμε στον κόσμο, γιατί δεν θέλουμε να δουν ότι είμαστε ατελείς - πόσο μάλλον όταν δεν το αποδεχόμαστε ούτε εμείς οι ίδιοι.
  7. Φοβόμαστε να ανοιχτούμε στον κόσμο, γιατί δεν θέλουμε να δουν ότι είμαστε ατελείς, (τι θα πει ο κόσμος;) - πόσο μάλλον όταν δεν το αποδεχόμαστε ούτε εμείς οι ίδιοι.
  8. Προσπαθούμε να δείξουμε στα παιδιά μας ή στους γονείς μας μια ψεύτικη τέλεια εικόνα, "για το καλό τους" ή "για να τους προφυλάξουμε από την απογοήτευση" - κάνοντας όμως ακόμα μεγαλύτερο κακό: διαιωνίζοντας αυτή τη νοοτροπία ότι θα έπρεπε να είμαστε ή να είναι τέλειοι.
  9. Ενώ ξέρουμε τι μας αρέσει ή τι πρέπει να κάνουμε, δεν το κάνουμε γιατί περιμένουμε οι συνθήκες να είναι κατάλληλες.
  10. Ενώ έχουμε κάποιους στόχους, δεν τους κυνηγάμε γιατί "δεν έχουμε χρόνο για τέτοια πράγματα".
  11. Τείνουμε να μεγαλοποιούμε αυτά που πρέπει να κάνουμε, αντί απλά να εστιάζουμε στο επόμενο μικρό βηματάκι - και απλά να το κάνουμε.
  12. Πιστεύουμε ότι υπάρχουν τέλειοι άνθρωποι (ή όντα) εκεί έξω, χωρίς λάθη, πάθη, ατέλειες και αδυναμίες.
  13. Φοβόμαστε να δημιουργήσουμε ή να διδάξουμε κάτι που θα μπορούσε να βοηθήσει ή να αρέσει σε πολύ κόσμο, γιατί "δεν είμαι ο καλύτερος σε αυτό, υπάρχουν καλύτεροι από μένα εκεί έξω..."
  14. Υποτιμούμε τον εαυτό μας, τις επιλογές που κάναμε, και υποσκάπτουμε την αυτοπεποίθησή μας, ξεχνώντας ή υποτιμώντας τις επιτυχίες μας, τα έργα μας και τις δημιουργίες μας γενικότερα (γιατί εκ των υστέρων μας φαίνονται εύκολα και μηδαμινά αφού τα καταφέραμε, ξεχνώντας το τι περάσαμε για να τα καταφέρουμε...).
  15. Έχουμε τόσο απίστευτα υψηλές και μη ρεαλιστικές απαιτήσεις και προσδοκίες από τον εαυτό μας, που συνεχώς απογοητευόμαστε όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με την πραγματικότητα και να παρατάμε.
  16. Περιμένουμε ότι ο δρόμος μπροστά μας θα είναι βατός και εύκολος και δεν θα υπάρχουν πολλά προβλήματα.
  17. Πιστεύουμε ότι είμαστε εδώ που είμαστε κατά τύχη, υποτιμώντας την προσπάθειά μας, τα αποτελέσματά μας, τον κόπο μας, και όλα αυτά που περάσαμε και αντιμετωπίσαμε όλα αυτά τα χρόνια.

Είναι ακριβώς το αντίθετο από την "προνοητική" νοοτροπία (proactive mindset) στην οποία ο άνθρωπος έρχεται να αναλάβει τις ευθύνες που του αναλογούν και να ξαναπάρει τη θέση του κυβερνήτη του πλοίου της ζωής του, κατανοώντας ότι το κάθε τι, κρύβει μια επιλογή και τις συνέπειές της, είτε αυτές είναι καλές, είτε κακές. Σχετικά με την Αντιδραστική και Προνοητική νοοτροπία (ή μοντέλο ερμηνείας του κόσμου) μπορείς να διαβάσεις περισσότερα εδώ.

Για αυτόν το λόγο να παραθέσω ότι πλέον το 7 Habits of Highly Effective People του Steven Covey έχει γίνει το νούμερο 1 αγαπημένο μου βιβλίο στο οποίο ανατρέχω συνεχώς, ξανά και ξανά, γιατί ξεκινάει από αυτό ακριβώς το σημείο (habit No1: Be Proactive) - στο να καταλάβεις δηλαδή ότι για να αλλάξεις το οτιδήποτε θα πρέπει πρώτα να αποδεχθείς ότι μπορείς να το αλλάξεις - έχεις τη δύναμη, την ικανότητα, την ευθύνη και την επιλογή. Και ότι από εκεί πηγάζουν και ξεκινούν όλα τα υπόλοιπα.

Στο επόμενο άρθρο ακολουθούν τα 4 Αντίδοτα της Αναβλητικότητας.