Τι δε σου λένε για τα αρνητικά συναισθήματα

Μπορείς και να το ακούσεις πατώντας το play!

Ακολούθησε το Neuroselfmastery Podcast!

Μπες στην αγαπημένη σου πλατφόρμα για Podcasts, πάτα "Follow", και γράψε ένα σύντομο Review, ώστε να το βρει περισσότερος κόσμος που το χρειάζεται!

iTunes | Overcast  | Stitcher | Spotify | Castbox

Δες τα υπόλοιπα επεισόδια εδώ.

Γιατί υπάρχουν τα αρνητικά συναισθήματα; Μας βοηθούν πουθενά;

Θυμός, Λύπη, Φόβος, Ενοχές, Βαρεμάρα, Ντροπή, Αηδία, Πόνος, Απώλεια, Περιφρόνηση, Κατωτερότητα...

Τόσα συναισθήματα, και ο λόγος;

Οι βιολόγοι έχουν δείξει πως ό,τι υπάρχει στη φύση έχει κάποιο λόγο ύπαρξης. Αν υπάρχει ακόμα μετά από πολλές γεννιές, αυτό σημαίνει ότι σίγουρα κάπου χρησιμεύει στην επιβίωση ή την αναπαραγωγή. Αν δεν βλέπουμε τη χρησιμότητά του, είναι επειδή δεν παρατηρούμε αρκετά καλά.

Αυτό το γνωρίζουν όλοι οι επιστήμονες και γι'αυτό μελετώντας τη φύση περισσότερο, κατανοούν (και εμείς εκ των υστέρων) ακόμη περισσότερα.

Τίποτα δεν είναι περιττό, αλλά εξυπηρετεί κάποιο σκοπό, διαφορετικά θα είχε εξαλειφθεί από την εξέλιξη.

Εξάλλου αυτός είναι ο ρόλος της εξέλιξης: η εξάλειψη του περιττού και η δημιουργία του νέου που είναι πιο λειτουργικό, και που εξυπηρετεί περισσότερους σκοπούς, καλύτερα και ταχύτερα.

Αυτή η συνεχής διαδικασία της "εκκαθάρισης", στην ουσία, αν και παίρνει πολλά χρόνια (αιώνες), αφήνει την ύπαρξη μόνο διαδικασιών που είναι απαραίτητες και δεν έχει βρεθεί κάτι καλύτερο να τις αντικαταστήσει.

Κατ'αυτόν τον τρόπο, αυτά που ονομάζουμε "Αρνητικά" συναισθήματα, κάποιο σκοπό εξυπηρετούν - διαφορετικά θα είχαν εξαλειφθεί προ πολλού.

Ίσως οι μηχανισμοί που τα ενεργοποιούν μερικές φορές να είναι φτιαγμένοι για μερικούς (πολλούς) αιώνες πριν - για τη ζούγκλα και τη σαβάνα, και να αγχωνόμαστε χωρίς στην πραγματικότητα να μας κυνηγάει καμία τίγρης. 

Όμως αυτά τα συναισθήματα κάτι σημαίνουν και ακόμη και σήμερα παίζουν το ρόλο τους.

Το καθένα είναι ένα σήμα για να σε κινητοποιήσει να κάνεις κάνεις κάτι!

Υπάρχουν τρεις λέξεις που μιλάνε για αυτά γενικότερα και θέλουν μια σύντομη εξήγηση για αποφυγή παρεξηγήσεων: Τα αισθήματα, τα συν-αισθήματα και η συγ-κίνηση.

Τα συναισθήματα διαρκούν λίγο (δευτερόλεπτα) και είναι ισχυρά σε ένταση.

  • συναίσθημα = συν+αίσθημα = συνοδεύονται από το υποβόσκων αίσθημα
  • συγκίνηση = συν+κίνηση = συνοδεύονται από κίνηση

Αίσθημα απ'την άλλη, είναι πάντα κάτι το υποβόσκον - έχει μικρή ένταση, μεγάλη διάρκεια (μέρες ή και εβδομάδες ή μήνες) και είναι ο φακός που φιλτράρει όλα τα εισερχόμενα μυνήματα, τι θα δούμε, τι όχι, τι θα πέσει στην αντίληψή μας και τι όχι.

Θα μιλήσω εκτενέστερα σε άλλο άρθρο για τη λειτουργεία τους σα φίλτρο φακού.

Γιατί τα αρνητικά συναισθήματα ΔΕΝ είναι αρνητικά, και τι ρόλο παίζουν;

Τα αρνητικά συναισθήματα είναι ΣΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗΣ

Γιατί μιλάω για "σήματα δράσης";

Τα αρνητικά συναισθήματα μας πυροδοτούν κάτι να κάνουμε, μας ειδοποιούν ότι κάτι πάει καλά και μας κινητοποιούν να δράσουμε. Και όσο τα αγνοούμε και δεν κάνουμε αυτό που μας υποδεικνύουν, τόσο πιο έντονα αυτά θα συνεχίσουν να γίνονται.

Νόμιζες ότι γίνεται να τα καταπιέσεις ή να τα αγνοήσεις; Τόσο πιο δυνατά θα αρχίσουν να σου φωνάζουν, μέχρι να σου τραβήξουν την προσοχή.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι τα "αρνητικά" συναισθήματα καθ'εαυτά, αλλά:

  1. η ικανότητά μας να κατανοήσουμε ΤΙ σημαίνουν αυτά,
  2. να κάνουμε τις σωστές κινήσεις ώστε να βγούμε απ'τη δύσκολη θέση και να μας διευκολυνθεί η ζωή,
  3. και με τη σειρά του ένα θετικό συναίσθημα ικανοποίησης να αντικαταστήσει το αρνητικό συναίσθημα.

Άλλος τρόπος που μπορούμε να τα χειριστούμε είναι να χρησιμοποιήσουμε την ενέργεια που μας δίνουν και να τη στρέψουμε προς κάτι δημιουργικό (πχ τον θυμό να τον στρέψουμε προς δημιουργική επιθετικότητα προς κάτι άσχετο που πρέπει να κάνουμε - πχ να λύσουμε ασκήσεις μαθηματικών).

Ή να τα μετατρέψουμε σε άλλα συναισθήματα, πχ τον φόβο σε ανυπομονησία και εγρήγορση. (ναι γίνεται, θέλει τις κατάλληλες ερωτήσεις και αλλαγή στον ρυθμό της αναπνοής - αναπνέεις πιο βαθειά και αργά - για να γίνει μια τέτοια αλλαγή)

Το νόημα πάντως είναι το ίδιο:

Τα αρνητικά συναισθήματα υπάρχουν για να μας προειδοποιούν ότι κάτι πρέπει να αλλάξουμε.

Μπορείς να δεις τα παρακάτω συναισθήματα, αναλυτικά, τι σημαίνει το καθένα, καθώς και τα αντίδοτα σε αυτά:

Τα αντίδοτα της Απογοήτευσης, των Τύψεων/Ενοχών και της Ανεπάρκειας

Σημείωση 1: Θα ομολογήσω ότι πολλά απ’αυτά τα πήρα απ’το Awaken the Giant Within του Tony Robbins και άλλα από το Emotions Revealed του Ekman,το Emotional Intelligence του Goleman και το Psycho-Cybernetics του Maxwell Maltz.

Για μένα είναι και τα 4 αγαπημένα βιβλία, αλλά ιδίως το πρώτο και το τελευταίο, μόνο και μόνο γιατί πραγματικά τα λένε και τα εξηγούν πολύ απλά και όμορφα, με πολλές λεπτομέρειες και παραδείγματα, κατανοητά και λογικά.

Σημείωση 2: Όπως και τα 10 Συναισθήματα της Δύναμης, έτσι και τα 10 Σήματα Δράσης, θέλουν ΠΟΛΥ εκπαίδευση, επανάληψη, να τα τοιχοκολλήσεις σε μέρος που να μπορείς να τα δεις εύκολα όταν είσαι “στις μαύρες σου”, ώστε να μπορέσεις να δεις πως να σταματήσεις το εκάστοτε λαμπάκι να αναβοσβήνει.

Στο άρθρο Τι δε σου λένε για τα αρνητικά συναισθήματα, μαζί με τα πολλά ωραία που είπαμε, όπως ποια είναι μία παγίδα που πρέπει να προσέχεις, είπαμε πως τα “αρνητικά” συναισθήματα είναι στην πραγματικότητα κάτι πολύ καλό:

Σήματα κινδύνου και δράσεως.

Δεν είναι κάτι που πρέπει να μεγαλοποιούμε ή να υποτιμούμε. 

Είναι απλά οι ενδείξεις.

Επίσης μιλήσαμε για τα αντίδοτα της Δυσφορίας και του Φόβου και τα αντίδοτα του Πόνου, της Αγανάκτησης και του Θυμού

Πάμε λοιπόν να δώσουμε όσο πιο κατανοητές, ακριβείς και απλές ερμηνείες γίνεται για τις επόμενες 3 “οικογένειες” συναισθημάτων, και τα αντίστοιχα αντίδοτά τους: την Απογοήτευση, τις Τύψεις και τις Ενοχές, και την Ανεπάρκεια ή Κατωτερότητα, ή την αίσθηση ότι είμαστε Ανίκανοι.

ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ

Κατά καιρούς όλοι μας αισθανόμαστε απογοητευμένοι, είτε από τον εαυτό μας, είτε από τους καρπούς των προσπαθειών μας, είτε από τους άλλους.

Όμως, όπως και με τα υπόλοιπα αρνητικά συναισθήματα, αν καταλάβεις τι σημαίνει, είναι πολύ θετικό και βοηθητικό συναίσθημα.

Το μήνυμα που θέλει να σου περάσει η απογοήτευση είναι ότι:

Μία προσδοκία που είχες μάλλον δεν πρόκειται να συμβεί.

Μάλλον είναι ώρα να αλλάξεις τις προσδοκίες σου και να τις κάνεις πιο κατάλληλες για την περίσταση.

Τις περισσότερες φορές απογοητευόμαστε γιατί δεν γίνεται αυτό που περιμέναμε.

Η συσσωρευμένη απογοήτευση οδηγεί στον συναισθηματικό πόνο που περιγράψαμε στο προηγούμενο άρθρο. Οπότε, προκειμένου να μη συσσωρευτεί, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί έγκαιρα (πάρε το αντίδοτο).

ΑΝΤΙΔΟΤΟ της Απογοήτευσης:

1. Αμέσως βρες κάτι που να μπορείς να μάθεις από την περίσταση που θα μπορούσε να σε βοηθήσει στο μέλλον.

Ίσως να ξεπέρασες τον εαυτό σου σε μερικά πράγματα, και να έμαθες ότι είναι εφικτά ακόμη περισσότερα.

Ίσως να παρατήρησες κάτι διαφορετικό.

Ίσως έκανες κάποια λάθη και έμαθες μέσα από αυτά.

Όπως και να’χει, βρες και κατέγραψε το οτιδήποτε έμαθες και δεν πρέπει να επαναλάβεις στο μέλλον.

2. Θέσε ένα νέο στόχο.

Όχι πιο χαμηλό, αλλά κατά κάποια έννοια, πιο ολοκληρωμένο και λίγο διαφορετικό.

Κάτι που θα σε εμπνέει ακόμη περισσότερο από τον προηγούμενο στόχο.

Κάτι για το οποίο μπορείς άμεσα να κάνεις κάποια πρόοδο και να ξαναρχίσεις να παίρνεις μικρές νίκες και επιτυχίες.

3. Συνειδητοποίησε ότι ίσως να βιάζεσαι να κρίνεις.

Τείνουμε  να δίνουμε μια μονιμότητα σε ολα και να πιστεύουμε ότι θα διαρκέσουν για πάντα, και ιδίως για τα αρνητικά. Όμως τις περισσότερες φορές, όλα είναι παροδικά (“Τα πάντα ρει”).

Οπότε μη βιάζεσαι να καταλήξεις σε συμπεράσματα.

Συνήθως αυτά είναι προσωρινές προκλήσεις και μαθήματα που πρέπει να μάθεις να ανταπεξέρχεσαι.

Θυμήσου ότι “Οι καθυστερήσεις, δεν είναι και απαρνήσεις”.

Εάν έχεις μη ρεαλιστικές, και τρελά ψηλές προσδοκίες, και περιμένεις να τα πετύχεις όλα με την πρώτη ή με τη δεύτερη, ή και με την πέμπτη προσπάθεια, έχεις προετοιμάσει το έδαφος για ΠΟΛΥ μεγάλες απογοητεύσεις.

Αποδέξου ότι στην αρχή θα αποτύχεις ΠΟΛΛΕΣ φορές και κάνε το καλύτερο που μπορείς, χωρίς να χάνεις χρόνο.

“Πέσε κάτω εφτά φορές, σήκω οκτώ” ~Ιαπωνική παροιμία

Αποδέξου ότι ο χάρτης της πραγματικότητας που έχεις, δεν είναι και πολύ ακριβής (μιας και δεν έχεις ακόμη την εμπειρία), και πώς μέχρι να γίνει πιο ακριβής, θα πέφτεις πάνω σε τοίχους και εμπόδια.

Επίσης, διάβασε αυτό εδώ το άρθρο για το “Τι δε σου λένε για την Αισιοδοξία;“, και άρχισε να θέτεις καλύτερες ερωτήσεις.

ΤΥΨΕΙΣ & ΕΝΟΧΕΣ

Είναι θυμός ο οποίος στρέφεται προς τα έσω.

Είσαι θυμωμένος και κατηγορείς τον εαυτό σου.

Είναι απ’τα συναισθήματα που οι περισσότεροι άνθρωποι θα κάνουν τα πάντα για να αποφύγουν.

Το μήνυμα αυτών των συναισθημάτων είναι:

Έχεις παραβιάσει (ή ξεπεράσει) τα όρια, σε μια (ή και περισσότερες) από τις υψηλότερες αρχές σου.

Θα πρέπει να συνειδητοποιήσεις:

  • Ποια είναι αυτή η αρχή στην οποία πιστεύεις ακράδαντα ότι ισχύει, συνειδητή ή ασυνείδητη.
  • Πώς και πότε την παραβίασες και
  • Να κάνεις κάτι ΑΜΕΣΩΣ για να σιγουρέψεις ότι δεν πρόκειται να ξανασυμβεί στο μέλλον.

Μερικοί ίσως να προσπαθούν να καταπιέσουν αυτά τα συναισθήματα, και απαρνούνται ότι τα αισθάνονται.

Ίσως με τον καιρό υποχωρήσουν απ’το συνειδητό, αλλά σίγουρα θα παραμένουν μέσα τους έως ότου τα επιλύσουν.

Το να τα αγνοήσουν ή να τα καταπιέσουν θα τα κάνει να επιστρέψουν αργότερα πολύ πιο δυνατά (όπως είπαμε στο Τι δε σου λένε για τα αρνητικά συναισθήματα), είτε με τη μορφή ψυχολογικών, είτε και σωματικών προβλημάτων.

Ο ρόλος τους και πάλι, όπως όλα τα υπόλοιπα αρνητικά συναισθήματα, είναι να σε κινητοποιήσουν να κάνεις κάτι.

Το να κάθεσαι να αναλώνεσαι σε αυτά, και να αισθάνεσαι ένοχος και κατώτερος για το υπόλοιπο της ζωής σου, σίγουρα δεν θα βοηθήσει ούτε εσένα, ούτε τους γύρω σου.

Οπότε, το καλύτερο που μπορείς να κάνεις, είναι να πάρεις το αντίδοτο:

ΑΝΤΙΔΟΤΟ των Τύψεων και των Ενοχών:

1. Αναγνώρισε ότι έχεις παραβιάσει μία σοβαρή Αρχή σου, και ΠΟΙΑ είναι αυτή η αρχή.

Κατέγραψε την κάπου να τη θυμάσαι.

Θυμήσου άλλες φορές στο παρελθόν που την παραβίασες και πώς αισθανόσουν, και αντίθετα, άλλες φορές που την ακολούθησες και πόσο καλύτερα μετά αισθανόσουν.

2. Κατάλαβε ότι μια πράξη δεν χαρακτηρίζει κανέναν “κάπως”.

Οι επαναλαμβανόμενες πράξεις είναι αυτές που δημιουργούν τις συνήθειες και διαμορφώνουν τον χαρακτήρα σου.

“Πρόσεχε τις σκέψεις σου, γιατί γίνονται οι λέξεις σου.
Πρόσεχε τις λέξεις σου, γιατί γίνονται οι πράξεις σου.
Πρόσεχε τις πράξεις σου, γιατί γίνονται οι συνήθειές σου.
Πρόσεχε τις συνήθειές σου, γιατί γίνονται ο χαρακτήρας σου.
Πρόσεχε το χαρακτήρα σου, γιατί γίνεται το πεπρωμένο σου.”
~Μαχάτμα Γκάντι

Οπότε μην αρχίσεις να προτρέχεις σε συμπεράσματα για το “ποιος είσαι”, “τι έγινες” κλπ. Όμως…

3. Δεσμεύσου απόλυτα πως αυτή η συμπεριφορά δεν θα επαναληφθεί στο μέλλον.

Είτε σιγανά στον εαυτό σου, είτε μπροστά στους άλλους, δεσμεύσου πως αυτή η συμπεριφορά δεν θα ξανασυμβεί στο μέλλον.

Επανέλαβε στο μυαλό σου το πώς, εάν μπορούσες να ξαναζήσεις τη στιγμή, θα αντιμετώπιζες την ίδια κατάσταση για την οποία αισθάνεσαι ενοχές, με τρόπο συνεπή με τις υψηλότερες προσωπικές σου Αρχές.

Κάνε “νοητικές πρόβες“.

Βρες ποια θα ήταν η καλύτερη συμπεριφορά/απάντηση, και πρόβαρέ την στο μυαλό σου να την κάνεις/λες ιδανικά έτσι όπως θα ήθελες να γίνει.

Κάν’το μερικές φορές αυτό, και θα σου είναι πολύ πιο εύκολο εάν ξανασυμβεί, να δράσεις έτσι όπως προέβλεψες.

4. Κάνε και άλλες πρόβες / αυτοσχεδιασμούς στο μυαλό σου.

Δοκίμασε το στο νου σου, πώς θα αντιμετωπίσεις, ιδανικά, παρόμοιες καταστάσεις, εμπόδια και πειρασμούς (που αναπόφευκτα θα συμβούν) στο μέλλον.

Όσο πιο ζωντανά και με περισσότερες λεπτομέρειες “προβάρεις” (φανταστείς) τις ιδανικότερες απαντήσεις / συμπεριφορές, και τον εαυτό σου να δρα έτσι όπως θες, τόσο καλύτερα θα σου εντυπωθεί.

Θα σου είναι πιο εύκολο να δρασεις έτσι στο μέλλον.

ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑ, ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ, ΚΑΤΩΤΕΡΟΤΗΤΑ

Συνήθως έχουμε έναν τελείως άδικο κανόνα για να καθορίσουμε εάν είμαστε ανεπαρκείς και ανίκανοι ή όχι.

Τις περισσότερες φορές για να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι είμαστε ανίκανοι, θα πρέπει να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους.

Αλλά κάθε φορά που θα μπαίνεις σε διαδικασία σύγκρισης με άλλους, πάντα θα βγαίνεις δεύτερος και θα καλλιεργείς την εικόνα ότι είσαι χειρότερος ή κατώτερος απ’τους άλλους.

Ο καλύτερος χειρουργός του κόσμου πάει να μάθει να παίζει κιθάρα.

Αν έστω και για μια στιγμή κάτσει να συγκριθεί με τον καλύτερο κιθαρίστα του κόσμου, ή ακόμα και με τον δάσκαλό του, θα αισθανθεί ότι είναι τελείως ανίκανος.

Όμως, αντί να κάτσει να το πολυσκεφτεί, ξέρει ότι κάνει τόσα άλλα που ο κιθαρίστας δεν μπορεί να κάνει.

Και όταν το αναλογιστεί αυτό, καθώς και το ότι δεν μαθαίνει κιθάρα για να γίνει ο καλύτερος του κόσμου, αλλά για να είναι “λειτουργικός”, να μπορεί να παίζει μερικά τραγούδια, σταματά να αισθάνεται ανικανότητα.

Το μήνυμα που θέλουν να σου περάσουν αυτά τα συναισθήματα είναι πως:

Προς το παρόν δεν έχεις το επίπεδο της ικανότητας που απαιτείται για την παρούσα δουλειά.
Χρειάζεσαι περισσότερες πληροφορίες, κατανόηση, στρατηγικές, εργαλεία, ή και αυτοπεποίθηση.

Η αυτοπεποίθηση, χτίζεται μέσα από τις προσωπικές επιτυχίες, οι οποίες πάντα έρχονται μετά από πολλές αποτυχίες, μάθηση και βελτίωση.

Μάλιστα είναι ευρέως διαδεδομένα τα ψυχολογικά πειράματα που γίνονται για την “δημιουργία” αυτών των συναισθημάτων κατωτερότητας στα πλαίσια του εργαστηρίου.

Το μόνο που χρειάζεται να κάνει ο ερευνητής, είναι να βάλει σε μια ομάδα ανθρώπων ένα απλό τεστ, και να πει ειλικρινά ότι “ο μέσος άνθρωπος ολοκληρώνει αυτό το τεστ σε 5 λεπτά (πχ)” (που μπορεί ο πραγματικός χρόνος να είναι 25 λεπτά).

Πάντα, όταν χτυπήσει το κουδουνάκι ότι πέρασε αυτός ο χρόνος, η επίδοση όλων πέφτει, καθώς αισθάνονται ότι είναι ηλίθιοι και χειρότεροι από τον μέσο άνθρωπο.

Έτσι, πολύ εύκολα, δημιουργούνται αισθήματα κατωτερότητας και ανικανότητας.

Μην πέσεις θύμα της κατωτερότητας.

ΑΝΤΙΔΟΤΟ Ανικανότητας, Ανεπάρκειας, Κατωτερότητας:

1. Αναρωτήσου κατ’αρχάς:

“Είναι πραγματικά το κατάλληλο συναίσθημα το οποίο νοιώθω σε αυτή την κατάσταση;
Είμαι πραγματικά ανεπαρκής, ή μήπως πρέπει να αλλάξω τον τρόπο που βλέπω τα πράγματα;”

Μήπως έχεις θέσει πολύ ψηλά τον πήχη, και δεν έχεις σκεφτεί όλη την πορεία και τα μικρότερα βήματα που προηγούνται αυτού που φαντάζεσαι;

Μήπως σου είχε φανεί κάτι εύκολο και είχες υποτιμήσει το πόσο χρόνο, κόπο και ενέργεια θέλει για να επιτευχθεί;

2. Μήπως πέφτεις θύμα των “Αυθαίρετων Προϋποθέσεων” του μυαλού σου;

Αυτό γίνεται σαν αμυντικός μηχανισμός για να αναβάλλεις αυτό που φοβάσαι, αλλά ξέρεις πως θα σ’αρέσει…

Μπορείς να διαβάσεις περισσότερα για αυτόν τον κίνδυνο που παραμονεύει κάθε φορά που πάμε να κάνουμε το επόμενο βήμα εδώ: Αποφάσισε και ξεκίνα με δύναμη

  • Μήπως πιστεύεις ότι για να μπεις στην πίστα να χορέψεις θα πρέπει να είσαι καλύτερος απ’τον Michael Jackson
  • Ή ότι για να ξεκινήσεις να ζωγραφίζεις θα πρέπει να έχεις δει τα 1450871 βίντεο του Bob Ross;
  • Ή ότι για να πας στην Χ χώρα θα πρέπει να ξέρεις τη γλώσσα;
  • Ή ότι για να αλλάξει η οικονομική σου κατάσταση θα πρέπει να αλλάξει πρώτα η κυβέρνηση ή να βγει η Ελλάδα απ’την κρίση;

Ξανασκέψου ότι όλες οι προϋποθέσεις που έχεις στο μυαλό σου, μπορεί να είναι τελείως αυθαίρετες και να κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό…

Και ανέλαβε την πλήρη ευθύνη για να πάρεις ξανά τον έλεγχο.

3. Εκτίμησε την ενθάρρυνση που σου δίνουν αυτά τα συναισθήματα να γίνεις καλύτερος.

Χρησιμοποίησε αυτά τα συναισθήματα σαν κινητήριες δυνάμεις, και όχι σαν άγκυρες που σε κρατάνε πίσω.

Αποδέξου ότι δεν είσαι τέλειος.

Βασικά ότι κανένας άνθρωπος και τίποτα στον κόσμο αυτό δεν είναι και δεν πρόκειται να γίνει τέλειο, αλλά όλα ακολουθούν μία εξελικτική πορεία.

Αφοσιώσου σε αυτό που οι Ιάπωνες ονομάζουν “Kaizen” – τη Συνεχή και Ατέρμονη Βελτίωση αυτού του τομέα, και θα κάνεις το πρώτο βήμα κατά της ανεπάρκειας.

Με το που θα αρχίσεις να βελτιώνεσαι, αυτά τα συναισθήματα θα μειωθούν δραματικά.

4. Αποδέξου την ανεπάρκεια αυτή, και κάνε κάτι για αυτό.

Βρες ένα πρότυπο, κάποιον που βρίσκεται πολύ πιο μπροστά από εσένα στον τομέα που αισθάνεσαι ανεπάρκεια, και πες του να σε βοηθήσει.

Να σου δείξει τι ισχύει και τι όχι, πώς σκέφτεται, τι θα έκανε στη θέση σου ή να σε “προπονήσει”.

Δεν χρειάζεται να ξαναεφεύρεις τον τροχό.

Γι’αυτό υπάρχουν οι μέντορες και οι δάσκαλοι.

Γιατί ο χρόνος είναι πολύτιμος και δεν είναι αρκετός για να εφεύρουμε ξανά τα ίδια και τα ίδια.

Σου τα έχω σε αφίσα να τα κολλήσεις στον τοίχο!

10shmataDrashsΗ λίστα με τα αρνητικά συναισθήματα και τις ερμηνείες τους δεν θα είναι ποτέ πλήρης.

Εξερεύνησε τα δικά σου συναισθήματα και σήματα δράσης, και μην περιμένεις ποτέ να εξαλειφθούν πλήρως, γι’αυτό μάθε να τα διαχειρίζεσαι.

Αν όλα τα πράγματα ήταν το ίδιο εύκολα, όλοι θα έκαναν τα ίδια.

Θυμίσου πως όσο τα αγνοούμε, αυτά θα ενισχύονται όλο και περισσότερο, μέχρι να τους δώσουμε σημασία. 

Γι’αυτό μάθε να τα διαχειρίζεσαι, να τα κατανοείς και να τα εκτιμάς για τις χρήσιμες πληροφορίες που σου δίνουν, αλλά και να δρας άμεσα και στοχευμένα, ώστε να μην προλάβουν να σε κατακλύσουν και πάρουν τον έλεγχο της ζωής σου.

Για τους συνδρομητές είναι ήδη έτοιμο το Πόστερ με τα 10 σήματα δράσης, και μπορούν να το βρουν στην “εργαλειοθήκη” τους με τα υπόλοιπα δωράκια. :)

Μπορείς να γίνεις συνδρομητής, βάζοντας το όνομά σου και το email σου στα δεξιά, και να κατεβάσεις αρκετά πράγματα που έχω δωρεάν για τους συνδρομητές.

Αν θες να διαβάσεις ανάλογα άρθρα, ξεκίνα με αυτά:

Τα αντίδοτα του Πόνου, της Αγανάκτησης και του Θυμού

Σημείωση 1: Θα ομολογήσω ότι πολλά απ’αυτά τα πήρα απ’το Awaken the Giant Within του Tony Robbins και άλλα από το Emotions Revealed του Ekman,το Emotional Intelligence του Goleman και το Psycho-Cybernetics του Maxwell Maltz.

Για μένα είναι και τα 4 αγαπημένα βιβλία, αλλά ιδίως το πρώτο και το τελευταίο, μόνο και μόνο γιατί πραγματικά τα λένε και τα εξηγούν πολύ απλά και όμορφα, με πολλές λεπτομέρειες και παραδείγματα, κατανοητά και λογικά.

Σημείωση 2: Όπως και τα 10 Συναισθήματα της Δύναμης, έτσι και τα 10 Σήματα Δράσης, θέλουν ΠΟΛΥ εκπαίδευση, επανάληψη, να τα τοιχοκολλήσεις σε μέρος που να μπορείς να τα δεις εύκολα όταν είσαι “στις μαύρες σου”, ώστε να μπορέσεις να δεις πως να σταματήσεις το εκάστοτε λαμπάκι να αναβοσβήνει.

 

Στο άρθρο Τι δε σου λένε για τα αρνητικά συναισθήματα, μαζί με τα πολλά ωραία που είπαμε, όπως ποια είναι μία παγίδα που πρέπει να προσέχεις, είπαμε πως τα “αρνητικά” συναισθήματα είναι στην πραγματικότητα κάτι πολύ καλό:

Σήματα κινδύνου και δράσεως.

Δεν είναι κάτι που πρέπει να μεγαλοποιούμε ή να υποτιμούμε. 

Είναι απλά οι ενδείξεις.

Επίσης μιλήσαμε για τα αντίδοτα της Δυσφορίας και του Φόβου και τα αντίδοτα της Απογοήτευσης, των Τύψεων/Ενοχών και της Ανεπάρκειας

Πάμε λοιπόν να δώσουμε όσο πιο κατανοητές, ακριβείς και απλές ερμηνείες γίνεται για τις επόμενες 3 “οικογένειες” συναισθημάτων, και τα αντίστοιχα αντίδοτά τους: τον συναισθηματικό πόνο της Απώλειας, την Αγανάκτηση, και τον Θυμό:

ΠΟΝΟΣ (απώλειας – Hurt/Agony)

Ο συναισθηματικός πόνος μπορεί να είναι και ισχυρότερος του σωματικού πολλές φορές. 

Είναι το αίσθημα που σου μένει όταν κάποιος σε πληγώνει.

Δυστυχώς, κυριαρχεί συχνά στις περισσότερες επαγγελματικές και προσωπικές σχέσεις των ανθρώπων.

Συνήθως προκαλείται από μια αίσθηση απώλειας.

Πονάμε και θεωρούμε ότι κάποιος μας πλήγωσε, όταν είχαμε κάποιες προσδοκίες οι οποίες δεν πραγματοποιήθηκαν (συσσωρευμένη απογοήτευση).

Ή όταν πιστεύαμε ότι κάποιος θα κρατούσε το λόγο του, ή ότι θα έκανε κάτι, και δεν το έκανε. Όταν θεωρούσαμε ότι ο άλλος θα έπρεπε να καταλαβαίνει τι θέλουμε, αλλά δεν το κάνει. 

Σε αυτή την περίπτωση αισθανόμαστε να χάνουμε μέρος της εμπιστοσύνης που είχαμε στον άλλον, και να χαλάει σιγά σιγά η σχέση μας.

Συχνά όμως είχαμε την λάθος προσδοκία εξ αρχής.

Ίσως να μην του επικοινωνήσαμε (είπαμε λεκτικά) του άλλου, καν, αυτή την προσδοκία ή το τι θέλουμε, θεωρώντας ότι θα έπρεπε να το καταλάβει από μόνος του.

Μέγα λάθος.

Δυστυχώς κανένας δεν μπορεί να μπει μεσ’το κεφάλι σου και να καταλάβει τι θες αν δεν του το πεις.

Μάλιστα, είναι μια συμπεριφορά που πολλοί άνθρωποι έχουν διατηρήσει από τότε που ήταν μωρά.

Περίμεναν η μητέρα τους να μαντέψει τι θέλουν, και απλά με λίγη γκρίνια, ένα χέρι απλωνόταν και μας προσέφερε τα πάντα.

Όμως δυστυχώς, μεγαλώνοντας, πολλοί δεν άλλαξαν αυτή τη συμπεριφορά και περιμένουν ακόμα το ίδιο.

Αποτέλεσμα αυτού είναι και το να συνεχίζουν να γκρινιάζουν καθώς μεγαλώνουν, περιμένοντας ο κόσμος να υποκύψει και να κάνει αυτό που θέλουν.

Κρίμα που δεν είναι όλα τόσο γλυκά και εύκολα όσο κάποτε.

ΑΝΤΙΔΟΤΟ της Απώλειας

Συνειδητοποίησε, κατ’αρχάς, ότι στην πραγματικότητα ίσως να μην έχασες τίποτα

Ίσως αυτό που θα πρέπει να αλλάξεις είναι η λάθος αντίληψη ότι ο άλλος ήθελε να σε πληγώσει ή να σε πονέσει.

Γιατί σπάνια γίνεται αυτό συνειδητά και ηθελημένα, καθώς ο καθένας κάνει αυτό που θεωρεί καλύτερο με αυτά που ξέρει την κάθε στιγμή.

Είναι πραγματικά υπερβολικά λίγες οι φορές που οι άλλοι θέλουν συνειδητά να κάνουν το κακό.

Ρώτα τον εαυτό σου:

“Υπάρχει κάποια πραγματική απώλεια εδώ; Ή μήπως κρίνω την κατάσταση πολύ σύντομα, ή πολύ σκληρά;”

Γιατί τις περισσότερες φορές βιαζόμαστε να κρίνουμε, χωρίς να κατανοήσουμε και την άλλη μεριά.

Κατανόησε ότι αυτός ο πόνος είναι δύναμη.

Ο Πόνος είναι συναισθηματική ενέργεια που σε κινητοποιεί να δράσεις.

Μπορείς κομψά και καταλλήλως να επικοινωνήσεις τα συναισθήματα σε αυτόν που “στα προκάλεσε”.

Να τον ρωτήσεις τι συνέβη, και να δεις την δική του πραγματικότητα, μέσα απ’τα μάτια του. 

Να δεις πώς και με ποια “λογική” έκανε αυτά που έκανε. Εάν θέλεις, και εάν αξίζει για σένα σαν σχέση.

Όταν αρχίσεις να νοιώθεις αυτόν τον πόνο, όμως, κάνε κάτι αμέσως, αν μπορείς.

Γιατί αυτός ο πόνος είναι ικανός να ρίξει τον άνθρωπο στο κατώτερο σημείο της εξαθλίωσης, και αυτός ο πόνος είναι που συσσωρεύεται σιγά σιγά, μέρα με τη μέρα, και αν δεν αντιμετωπιστεί γίνεται…

Αν μιλάμε για απώλεια προσώπου, πρέπει να καταλάβεις ότι τα συναισθήματα και οι αναμνήσεις που τα συνοδεύουν είναι ακόμα εκεί.

Όλα τα συναισθήματα βρίσκονται μέσα μας και ανακυκλώνονται.

Θα διοχετευτούν προς άλλους ανθρώπους.

Και αυτό πρέπει να το πιστεύεις και να περιμένεις ότι θα συμβεί, και είναι φυσιολογικό.

Η αγάπη σου για αυτά τα άτομα που έχασες θα μεταμορφωθεί σε αγάπη προς άλλα άτομα.

Εφόσον ακόμα ζεις, έχεις ρόλους να παίξεις, και υπάρχουν άλλοι άνθρωποι εκεί έξω που σε χρειάζονται, εσένα και τα δώρα που έχεις να προσφέρεις, μακράν περισσότερο από τους πεθαμένους.

Οπότε εκτονώσου στον πραγματικό κόσμο, και μην αφήσεις αυτά τα συναισθήματα να συσσωρευτούν και ξεσπάσεις μέσα σου.

Έχεις ευθύνες προς άλλους και προς τον κόσμο. Κάνε το καλύτερο που μπορείς.

ΑΓΑΝΑΚΤΗΣΗ

Το μήνυμα που θέλει να σου περάσει η αγανάκτηση, είναι ότι θα μπορούσες να τα καταφέρεις πολύ καλύτερα απ’ότι μέχρι τώρα ή πως τα πράγματα θα έπρεπε να είναι καλύτερα.

Αυτό είναι ένα πολύ καλό σημάδι.

Δείχνει πως έχεις ένα όραμα για το πώς τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι καλύτερα, και επίσης δείχνει ότι νοιάζεσαι για το συγκεκριμένο θέμα.

Και η συναισθηματική ενέργεια που συσσωρεύεται μέσα σου, είναι η δύναμη που θα σε κινητοποιήσει να τα αλλάξεις όταν έρθει η στιγμή και δωθεί (ή δημιουργηθεί) η αφορμή.

Μέσω της αγανάκτησης ξεκίνησαν οι μεγαλύτερες αλλαγές, οι μεγαλύτερες επαναστάσεις, και οι μεγαλύτεροι αγώνες.

Ήταν οι στιγμές που ο κόσμος είπε “ΌΧΙ άλλο“.

Η αγανάκτηση είναι μία απ’τις μορφές που μπορεί να πάρει η συναισθηματική ένταση μέσα σου, αντί να γίνει άγχος και φόβος που θα σε παρέλυαν.

Η Αγανάκτηση είναι πραγματικά κάτι πολύ καλό γιατί θα σε κάνει να πεις “δεν το ανέχομαι άλλο!

Και θα σε βοηθήσει να αλλάξεις πορεία άμεσα.

Η αγανάκτηση σου λέει πως υπάρχει κάτι καλύτερο στην απέναντι μεριά.

Πως υπάρχει κάτι για το οποίο αξίζει να αγωνιστείς.

ΑΝΤΙΔΟΤΟ της Αγανάκτησης

Το αντίδοτο της Αγανάκτησης είναι το να καταφέρεις συνειδητά να τη διοχετεύσεις προς τα εκεί που θες και να σε κινητοποιήσει.

Να αντιδράσεις στην πηγή του προβλήματος.

Βρες λύσεις άλλων, για το πώς αντιμετώπισαν την κατάσταση. Βρες πρότυπα – άλλους που αντιμετώπιζαν το ίδιο πρόβλημα, και πώς το ξεπέρασαν, τι έκαναν. Πάρε ιδέες

Ενθουσιάσου γιατί αυτά που θα μάθεις σήμερα, θα σε βοηθήσουν και στο μέλλον, και με πολύ λίγο χρόνο και ενέργεια πραγματικά θα σου δημιουργήσουν χαρά!

Και ανέλαβε δράση!

Τίποτα στη ζωή σου δεν θα αλλάξει προς το καλύτερο, αν εσύ δεν αλλάξεις. Ανέλαβε τα ηγετικά σου καθήκοντα – να ηγηθείς της δικής σου, προσωπικής, σιωπηλής (ή μη) επανάστασης.

Η Αγανάκτηση και ο Πόνος της Απώλειας (που είπαμε από πάνω, όταν κάποιος σε “πληγώνει”), αν συνεχιστούν, μπορεί να οδηγήσουν σε ένα απ’τα δύο:

Θυμό (εξαγριώνεσαι – ενεργητική μορφή – πιστεύεις πως μπορείς να κάνεις κάτι)

ή Απογοήτευση (παραδίνεσαι – παθητική μορφή – πιστεύεις ότι δεν μπορείς να κάνεις τίποτα).

ΘΥΜΟΣ

Ο θυμός είναι μορφή ακραίας επιθετικότητας.

Σημαίνει πως ένας σημαντικός κανόνας ή στάνταρ που είχες στη ζωή σου παραβιάστηκε από κάποιον.
Ακόμα και από εσένα (αν μιλάμε για τύψεις και ενοχές).

Κατανόησε ότι όταν είσαι τσαντισμένος μπορείς να αλλάξεις αυτό το συναίσθημα σε δευτερόλεπτα αν θες.

Θυμώνεις όταν πιστεύεις ότι κάτι ή κάποιος σε εμποδίζει να κατακτήσεις τους στόχους σου, όταν κάτι παρεμβαίνει με αυτά που αισθάνεσαι ότι πρέπει να κάνεις, και με τους κανόνες και τα στάνταρ σου.

Λάθος κατευθυνόμενη ή συσσωρευμένη επιθετικότητα μετατρέπεται σε καταστροφική δύναμη.

Η επιθετικότητα, γενικότερα, είναι κάτι άκρως επιθυμητό.

Είναι συναισθηματική ενέργεια και σου δίνει δύναμη.

Υπερβολική επιθετικότητα που δεν μπορείς να την ελέγξεις και να της παρέχεις κατάλληλες διεξόδους, γίνεται θυμός που συσσωρεύεται μέσα σου, κάτι άκρως τοξικό για τον εαυτό σου.

“Το να συσσωρεύεις μέσα σου Θυμό,
είναι σαν να κρατάς ένα καυτό κάρβουνο
με την πρόθεση να το πετάξεις σε κάποιον άλλον.
Εσύ είσαι αυτός που καίγεται.”

~Βούδας~

Η συναισθηματική ενέργεια που σου δίνει η επιθετικότητα είναι απολύτως απαραίτητη για την κατάκτηση του οποιουδήποτε στόχου.

Το οτιδήποτε θέλουμε, θα πρέπει να το κυνηγάμε επιθετικά και όχι παθητικά (υπάρχει παθητικό κυνήγι; ).

Τα προβλήματα και τα εμπόδια πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε επιθετικά.

Η επιθετικότητα στην θετική και δημιουργική της μορφή, λέγεται και Αποφασιστικότητα και ανήκει στα 10 συναισθήματα Δύναμης.

Ο Θυμός είναι σαν τη Φωτιά.

Η Φωτιά αν βγει εκτός ελέγχου μπορεί να τα κάψει όλα στο πέρασμά της και να φέρει άπειρη καταστροφή και πόνο.

Ή μπορεί να είναι αυτή που θα προσφέρει ζωή (Ήλιος) ή αφάνταστη ομορφιά, νόστιμο φαγητό, ζεστασιά και ασφάλεια.

Μπορείς να τιθασεύσεις και να κατευθύνεις τον θυμό σου;

ΑΝΤΙΔΟΤΟ του Θυμού:

Κατ’αρχάς, ίσως να παρερμήνευσες την κατάσταση τελείως. Σε εμποδίζει κάποιος ή κάτι πραγματικά; Έχει τόση αξία για σένα;

Στη συνέχεια διερωτήσου: μήπως ο θυμός σου βασίζεται στο γεγονός ότι ο άλλος δεν ξέρει τι είναι σημαντικότερο για σένα (ακόμα και αν πιστεύεις ότι θα έπρεπε!);

Συνειδητοποίησε ότι οι κανόνες σου δεν είναι απαραιτήτως και οι “σωστοί” κανόνες (δεν έχουμε όλοι τους ίδιους κανόνες), και ας αισθάνεσαι 100% πεπεισμένος για αυτούς.

Ρώτα τον εαυτό σου πιο ενδυναμωτικές ερωτήσεις, όπως “μακροπρόθεσμα, είναι αλήθεια ότι αυτός ο άνθρωπος νοιάζεται για μένα;”

“Το έκανε επίτηδες για να μου κάνει κακό;”

“Με ποια λογική το κάνει; Τι σκέφτεται και πώς τα εκλογικεύει;”

Διέκοψε τον θυμό ρωτώντας “τι μπορώ να μάθω από αυτό;” ή την παρακάτω αγαπημένη (αν και μεγάλη) ερώτηση:

“Πώς μπορώ να επικοινωνήσω τη βαρύτητα αυτών των κανόνων που έχω, σε αυτό το άτομο, και με τέτοιο τρόπο, που να το προκαλέσει να ΘΕΛΕΙ με βοηθήσει, και όχι να τους παραβιάσει ξανά στο μέλλον;

Εάν δεν λειτουργεί ή δεν μπορείς να κάνεις τίποτε από αυτά, τότε θα πρέπει να κατανοήσεις και να βρεις διεξόδους να διοχετεύσεις αυτόν τον θυμό.

Το να βρεις τέτοια κανάλια διοχέτευσης είναι εξίσου, αν όχι πιο σημαντικό, με τα κανάλια διοχέτευσης των θετικών συναισθημάτων όπως της αγάπης και της καλοσύνης.

Η σωματική άσκηση είναι ένας ΑΡΙΣΤΟΣ τρόπος για να σου ρουφήξει όλον το θυμό και να σε εκτονώνει καθημερινά.

Το να είσαι επιθετικός (δηλαδή αποφασισμένος, και όχι θυμωμένος) όταν γυμνάζεσαι σου προσθέτει δύναμη και αποδοτικότητα.

“Όμως το καλύτερο κανάλι να διοχετεύσεις την επιθετικότητά σου,
είναι να τη χρησιμοποιήσεις για τον λόγο για τον οποίο υπάρχει:
για να δουλέψεις τον δρόμο σου προς έναν στόχο.
Η δουλειά παραμένει μία απ’τις καλύτερες θεραπείες και ηρεμιστικά για την προβληματισμένη ψυχή.”

~Maxwell Maltz  στο “Psycho-Cybernetics”~

Τι κάνουμε όμως με τα συναισθηματικά τραύματα;

Όσον αφορά τη μνησικακία και τα παλαιότερα συναισθηματικά τραύματα που ο καθένας μας κουβαλάει μέσα του.

Πρέπει να ξέρεις ότι συνεχώς καταναλώνουν ενέργεια όσο “τρέχουν” μέσ’το μυαλό μας.

Ο μόνος τρόπος να τα θεραπεύσεις πλήρως, είναι η πραγματική συγχώρεση, για την οποία θα γράψω και αναλυτικότερο άρθρο.

Τι είναι αυτό;

Υπάρχει ένας ορισμός που μου άρεσε πολύ και μου έχει αλλάξει πολύ τον τρόπο που βλέπω κάποια πράγματα (πάλι απ’το Psycho-Cybernetics – το αγαπώ αυτό το βιβλίο):

“Η πραγματική συγχώρεση έρχεται μόνο όταν μπορούμε να δούμε, και να αποδεχτούμε συναισθηματικά, ότι δεν υπάρχει και δεν υπήρξε τίποτε για εμάς να συγχωρέσουμε – δεν θα έπρεπε να κατηγορήσουμε ή να μισήσουμε το άλλο άτομο εξ αρχής.”

Σου τα έχω σε αφίσα να τα κολλήσεις στον τοίχο!

10shmataDrashsΗ λίστα με τα αρνητικά συναισθήματα και τις ερμηνείες τους δεν θα είναι ποτέ πλήρης.

Εξερεύνησε τα δικά σου συναισθήματα και σήματα δράσης, και μην περιμένεις ποτέ να εξαλειφθούν πλήρως, γι’αυτό μάθε να τα διαχειρίζεσαι.

Αν όλα τα πράγματα ήταν το ίδιο εύκολα, όλοι θα έκαναν τα ίδια.

Θυμίσου πως όσο τα αγνοούμε, αυτά θα ενισχύονται όλο και περισσότερο, μέχρι να τους δώσουμε σημασία. 

Γι’αυτό μάθε να τα διαχειρίζεσαι, να τα κατανοείς και να τα εκτιμάς για τις χρήσιμες πληροφορίες που σου δίνουν, αλλά και να δρας άμεσα και στοχευμένα, ώστε να μην προλάβουν να σε κατακλύσουν και πάρουν τον έλεγχο της ζωής σου.

Για τους συνδρομητές είναι ήδη έτοιμο το Πόστερ με τα 10 σήματα δράσης, και μπορούν να το βρουν στην “εργαλειοθήκη” τους με τα υπόλοιπα δωράκια. :)

Μπορείς να γίνεις συνδρομητής, βάζοντας το όνομά σου και το email σου στα δεξιά, και να κατεβάσεις αρκετά πράγματα που έχω δωρεάν για τους συνδρομητές.

Αν θες να διαβάσεις ανάλογα άρθρα, ξεκίνα με αυτά: